అకౌంటింగ్: అర్థం, వినియోగదారులు, అకౌంటింగ్…

ముఖ్య వాస్తవాలు

అకౌంటింగ్ (accounting): ఆర్థిక స్వభావం గల లావాదేవీలను (transactions) డబ్బు రూపంలో నమోదు చేయడం, వర్గీకరించడం, సంక్షిప్తీకరించడం, ఫలితాలను వ్యాఖ్యానించడం అనే కళ (అమెరికన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అకౌంటెంట్స్ (American Institute of Accountants), ఇప్పటి ఏఐసీపీఏ (AICPA), 1941). ఏఏఏ (AAA) (1966) దీనిని ఆర్థిక సమాచారాన్ని గుర్తించడం, కొలవడం, వినియోగదారులకు తెలియజేయడం అని నిర్వచించింది.
బుక్ కీపింగ్ (book-keeping) = నమోదు చేయడం, వర్గీకరించడం (గుమాస్తా స్థాయి పని). అకౌంటింగ్ = బుక్ కీపింగ్ + సంక్షిప్తీకరణ, విశ్లేషణ, వ్యాఖ్యానం. అకౌంటెన్సీ (accountancy) = మొత్తం జ్ఞాన శాఖ.
డబుల్-ఎంట్రీ విధానానికి పితామహుడు: లూకా పాసియోలి (Luca Pacioli), ఇటలీ, గ్రంథం సుమ్మా డి అరిత్మెటికా (Summa de Arithmetica) (1494).
శాఖలు: ఆర్థిక అకౌంటింగ్ (financial accounting) (బయటివారికి గత ఫలితాలు), కాస్ట్ అకౌంటింగ్ (cost accounting) (యూనిట్‌కు వ్యయం, వ్యయ నియంత్రణ), మేనేజ్‌మెంట్ అకౌంటింగ్ (management accounting) (నిర్వాహకుల నిర్ణయాలకు సమాచారం).
వినియోగదారులు:
- అంతర్గత: యజమానులు, యాజమాన్యం, ఉద్యోగులు;
- బాహ్య: రుణదాతలు (creditors), సరఫరాదారులు, బ్యాంకులు, రుణాలిచ్చేవారు, పెట్టుబడిదారులు, ప్రభుత్వం, పన్ను అధికారులు, వినియోగదారులు (కస్టమర్లు), పరిశోధకులు, ప్రజలు.
అకౌంటింగ్ భావనలు (accounting concepts) (ఊహలు/సూత్రాలు): వ్యాపార సంస్థ భావన, మానిటరీ మెజర్మెంట్ కాన్సెప్ట్, గోయింగ్ కన్సర్న్ భావన, అకౌంటింగ్ కాల భావన, కాస్ట్ కాన్సెప్ట్ (చారిత్రక వ్యయం), ద్వంద్వ రూప భావన, రాబడి గుర్తింపు భావన (realisation), అక్రూవల్ కాన్సెప్ట్, జతపరిచే భావన (matching).
అకౌంటింగ్ సాంప్రదాయాలు (accounting conventions) (ఆచారాలు): స్థిరత్వం (consistency), పూర్తి సమాచారాన్ని వెల్లడి చేయడం (full disclosure), ప్రాముఖ్యత (materiality), సంప్రదాయవాదం (conservatism) (ముందు జాగ్రత్త).
ఏఎస్ 1 (AS 1) (ఐసీఏఐ (ICAI)) ప్రాథమిక అకౌంటింగ్ ఊహలు: గోయింగ్ కన్సర్న్, స్థిరత్వం, అక్రూవల్. విధానాల ఎంపికలో పరిగణనలు: ముందు జాగ్రత్త (prudence), రూపం కంటే సారానికి ప్రాధాన్యం (substance over form), ప్రాముఖ్యత.
భారతదేశంలో ప్రమాణాలు రూపొందించే సంస్థలు: ఐసీఏఐ అకౌంటింగ్ స్టాండర్డ్స్ బోర్డు (1977లో ఏర్పాటు) ఏఎస్‌లను జారీ చేస్తుంది; ఇండ్ ఏఎస్ (Ind AS) (ఐఎఫ్ఆర్ఎస్ (IFRS)తో సమన్వయం చేసినవి) కార్పొరేట్ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ నోటిఫై చేస్తుంది, 2016 ఏప్రిల్ 1 నుంచి దశలవారీగా అమలు.
జీఏఏపీ (GAAP): సాధారణంగా ఆమోదించబడిన అకౌంటింగ్ సూత్రాలు (Generally Accepted Accounting Principles), వృత్తి నిపుణులు పాటించే నియమాలు, ఆచారాలు.

వివరణ

తొమ్మిది భావనలు, ఒక్కొక్కటి పుస్తకాలలో ఏమి సూచిస్తుందో

భావన	అర్థం	పుస్తకాలపై ప్రభావం
వ్యాపార సంస్థ భావన	వ్యాపారం దాని యజమాని నుంచి వేరు	యజమాని మూలధనం (capital) వ్యాపారానికి ఒక లయబిలిటీ (liability); వ్యక్తిగత వాడకం సొంతవాడకాలు (drawings)
మానిటరీ మెజర్మెంట్ కాన్సెప్ట్	డబ్బులో కొలవగలిగే ఘటనలు మాత్రమే నమోదు అవుతాయి	సిబ్బంది నైపుణ్యం, సమ్మె లేదా డైరెక్టర్ల మధ్య గొడవ నమోదు కావు
గోయింగ్ కన్సర్న్ భావన	వ్యాపారం ఊహించదగిన భవిష్యత్తు వరకు కొనసాగుతుంది	స్థిర ఆస్తులు (fixed assets) అమ్మకపు విలువ వద్ద కాకుండా వ్యయం మైనస్ తరుగుదల (depreciation) వద్ద
అకౌంటింగ్ కాల భావన	వ్యాపార జీవితాన్ని కాలాలుగా (సాధారణంగా ఒక సంవత్సరం) విభజిస్తారు	ప్రతి సంవత్సరం లాభం లెక్కిస్తారు; భారతదేశంలో ఏప్రిల్ 1 నుంచి మార్చి 31
కాస్ట్ కాన్సెప్ట్	అసెట్స్ (assets) చెల్లించిన ధర వద్ద నమోదు అవుతాయి	₹5,00,000కు కొన్న భూమి ఇప్పుడు ఎక్కువ విలువ చేసినా ₹5,00,000 వద్దనే ఉంటుంది
ద్వంద్వ రూప భావన	ప్రతి లావాదేవీకి రెండు సమాన అంశాలు ఉంటాయి	అసెట్స్ = లయబిలిటీస్ + మూలధనం; డబుల్ ఎంట్రీ
రాబడి గుర్తింపు భావన	వస్తువులు లేదా సేవలు కొనుగోలుదారుకు చేరినప్పుడు రాబడి ఆర్జితమవుతుంది	ఆర్డర్ వచ్చినప్పుడు కాదు, నగదు వచ్చినప్పుడు మాత్రమే కాదు
అక్రూవల్ కాన్సెప్ట్	ఆదాయం, ఖర్చులు ఆర్జించినప్పుడు లేదా ఏర్పడినప్పుడు నమోదు అవుతాయి	చెల్లించవలసిన, ముందుగా చెల్లించిన అంశాలను సర్దుబాటు చేస్తారు
జతపరిచే భావన	ఒక కాలపు ఖర్చులను అదే కాలపు రాబడితో జతపరుస్తారు	అమ్మిన సరుకు వ్యయాన్ని అమ్మకాలతో (sales) జతపరుస్తారు

నాలుగు సాంప్రదాయాలు

స్థిరత్వం: ఏటా అదే పద్ధతి (ఉదాహరణకు స్థిరవాయిదాల పద్ధతిలో తరుగుదల), తద్వారా ఫలితాలను పోల్చవచ్చు. తగిన కారణం ఉంటేనే మార్పు అనుమతిస్తారు, దాని ప్రభావంతో సహా వెల్లడించాలి.
పూర్తి సమాచారాన్ని వెల్లడి చేయడం: ముఖ్యమైన సమాచారమంతా ఖాతాలలో లేదా నోట్స్‌లో చూపాలి (ఆకస్మిక బాధ్యతలు (contingent liabilities), సరుకు విలువ కట్టే పద్ధతి).
ప్రాముఖ్యత: వినియోగదారు నిర్ణయాన్ని ప్రభావితం చేయలేనంత చిన్న అంశాలను విడిగా చూపనవసరం లేదు, కఠినంగా పాటించనవసరం లేదు (₹150 విలువైన స్టేప్లర్‌ను అసెట్‌గా చూపకుండా ఖర్చుగా రద్దు చేస్తారు).
సంప్రదాయవాదం (ముందు జాగ్రత్త): "రాబోయే లాభాన్ని ఊహించవద్దు, కానీ సాధ్యమైన అన్ని నష్టాలకు ఏర్పాటు చేయండి". సరుకు (stock) విలువను వ్యయం లేదా నికర వసూలు విలువ (net realisable value), ఏది తక్కువైతే అది వద్ద కడతారు; సంశయాత్మక బాకీలకు ఏర్పాటు (provision for doubtful debts) చేస్తారు.

ఉదాహరణ 1 (సంప్రదాయవాదం). ముగింపు సరుకు (closing stock) వ్యయం ₹50,000; ఇప్పుడు దానిని ₹46,000కు మాత్రమే అమ్మగలరు. దానిని ఏ విలువ వద్ద చూపుతారు? సాధన. వ్యయం (50,000), వసూలు విలువ (46,000)లో తక్కువది. సమాధానం: ₹46,000

ఉదాహరణ 2 (అక్రూవల్). ఒక సంస్థ నెలకు ₹10,000 జీతం చెల్లిస్తుంది. మార్చి 31 నాటికి సంవత్సరానికి ₹1,10,000 చెల్లించింది; మార్చి జీతం చెల్లించలేదు. సంవత్సరపు జీతం ఖర్చు ఎంత? సాధన. ఖర్చు అది ఏర్పడిన సంవత్సరానికి చెందుతుంది: 12 × 10,000. చెల్లించిన నగదు (₹1,10,000) ప్రమాణం కాదు. సమాధానం: ₹1,20,000, ₹10,000ను చెల్లించవలసిన జీతంగా (ఒక లయబిలిటీ) చూపుతారు.

ఉదాహరణ 3 (రాబడి గుర్తింపు). ఆర్డర్ మార్చి 25న వచ్చింది, సరుకు ఏప్రిల్ 5న అందజేశారు, నగదు ఏప్రిల్ 20న వచ్చింది; సంవత్సరం మార్చి 31తో ముగుస్తుంది. అమ్మకాన్ని ఏ సంవత్సరంలో నమోదు చేస్తారు? సాధన. సరుకు కొనుగోలుదారుకు చేరినప్పుడు రాబడి గుర్తింపు జరుగుతుంది. సమాధానం: ఏప్రిల్ 1న మొదలయ్యే సంవత్సరం (ఏప్రిల్ 5న అందజేత)

అకౌంటింగ్ సమాచారాన్ని ఉపయోగకరంగా చేసే గుణాత్మక లక్షణాలు: విశ్వసనీయత, సంబంధితత, అవగాహనా సౌలభ్యం, పోల్చదగినతనం.

లోతైన విశ్లేషణ

భావనా లేక సాంప్రదాయమా? భావనలు ఖాతాలను నిర్మించే ప్రాథమిక ఊహలు; సాంప్రదాయాలు ఆచరణతో పెరిగిన ఆచారాలు. పాఠ్యపుస్తకాలు పేరులో తేడా చూపుతాయి (కొన్ని అన్నింటినీ "సూత్రాలు" అంటాయి), కాబట్టి ప్రామాణిక బీకామ్ సిలబస్‌లో ఆ అంశం ఏ జాబితాకు చెందుతుందో దాని ప్రకారం సమాధానం ఇవ్వండి: స్థిరత్వం, వెల్లడి, ప్రాముఖ్యత, సంప్రదాయవాదం సాంప్రదాయాలు.
సూత్రాల మధ్య సంఘర్షణలు.
- సంప్రదాయవాదం vs స్థిరత్వం: ఒక సంవత్సరంలో వ్యయం లేదా మార్కెట్ విలువలో తక్కువ దానికి మారడం పోలికను దెబ్బతీస్తుంది; మార్పును వెల్లడించాలి.
- వ్యయం vs సంబంధితత: చారిత్రక వ్యయాన్ని ధృవీకరించవచ్చు కానీ ద్రవ్యోల్బణంలో అది ప్రస్తుత విలువకు చాలా దూరంగా ఉండవచ్చు; అందుకే ద్రవ్యోల్బణ అకౌంటింగ్, సరసమైన విలువ (fair value) (ఇండ్ ఏఎస్ కింద) ఉన్నాయి.
- అక్రూవల్ vs నగదు: అక్రూవల్ నిజమైన లాభాన్ని చూపుతుంది; నగదు ఆధారం సరళమైనది, కొందరు వృత్తి నిపుణులు, చిన్న వర్తకేతర సంస్థలు దీనిని వాడతాయి.
గోయింగ్ కన్సర్న్ విఫలమవుతుంది వ్యాపారాన్ని మూసివేయబోతున్నప్పుడు: అప్పుడు అసెట్స్‌ను వసూలు విలువల వద్ద చూపుతారు, ముందుగా చెల్లించిన ఖర్చులకు (prepaid expenses) విలువ లేకపోవచ్చు.
వ్యాపార సంస్థ భావన, చట్టం. ఏకవ్యక్తి వ్యాపారిలో చట్టం యజమానిని, వ్యాపారాన్ని వేరు చేయదు, కానీ అకౌంటింగ్ వేరు చేస్తుంది. కంపెనీ చట్టపరంగా కూడా ప్రత్యేక వ్యక్తి.
అకౌంటింగ్ విధానాలు: డబుల్-ఎంట్రీ విధానం (double entry system) (పూర్తి విధానం, కంపెనీలు వాడతాయి), సింగిల్ ఎంట్రీ విధానం (single entry system) (చిన్న వ్యాపారుల అసంపూర్ణ రికార్డులు; సింగిల్ ఎంట్రీ నోట్ చూడండి). ఆధారాలు: నగదు ఆధారం, అక్రూవల్ (మర్కంటైల్) ఆధారం, మిశ్రమ ఆధారం. కంపెనీల చట్టం, 2013 (సెక్షన్ 128) ప్రకారం కంపెనీలు అక్రూవల్ ఆధారాన్ని పాటించాలి.
ఆర్థిక అకౌంటింగ్ పరిమితులు: చారిత్రక వ్యయం, డబ్బులో కొలవగలిగేవి మాత్రమే (సిబ్బంది నాణ్యతను పట్టించుకోదు), అంచనాలు (తరుగుదల, ఏర్పాట్లు (provisions)), విండో డ్రెస్సింగ్ (window dressing) (ఖాతాలను మెరుగుగా చూపడం) సాధ్యమే.

ఉదాహరణ 4. ఒక వర్తకుడు దుకాణం నగదు నుంచి చెల్లించిన తన ఇంటి అద్దెను వ్యాపార ఖర్చుగా నమోదు చేస్తే ఏ సూత్రం ఉల్లంఘించబడుతుంది? (a) మానిటరీ మెజర్మెంట్ (b) వ్యాపార సంస్థ (c) గోయింగ్ కన్సర్న్ (d) జతపరచడం సాధన. యజమాని వ్యక్తిగత ఖర్చును సొంతవాడకాలుగా పరిగణించాలి. సమాధానం: (b) వ్యాపార సంస్థ భావన

ఉదాహరణ 5. ₹2,00,000కు కొన్న యంత్రానికి ఈ రోజు పునఃవిక్రయ విలువ ₹1,20,000. సంస్థ దానిని వాడుతూనే ఉంటుంది, వ్యయం మైనస్ తరుగుదల వద్ద చూపుతుంది. దీనిని సమర్థించే భావన ఏది? సాధన. సంస్థ కొనసాగుతుందని భావిస్తారు, కాబట్టి పునఃవిక్రయ విలువ సంబంధితం కాదు. సమాధానం: గోయింగ్ కన్సర్న్ భావన (కాస్ట్ కాన్సెప్ట్ దీనికి తోడ్పడుతుంది)

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

✗ "బుక్ కీపింగ్, అకౌంటింగ్ ఒకటే." ✓ బుక్ కీపింగ్ కేవలం నమోదు దశ; అకౌంటింగ్ సంక్షిప్తీకరించి, వ్యాఖ్యానిస్తుంది కూడా.
✗ "సంప్రదాయవాదం అంటే ఊహించిన లాభాలను ముందుగానే నమోదు చేయడం." ✓ దాని అర్థం ఊహించిన లాభాలు వద్దు, కానీ సాధ్యమైన అన్ని నష్టాలకు ఏర్పాటు చేయాలి.
✗ "సరుకు విలువను మార్కెట్ ధర వద్ద కడతారు." ✓ వ్యయం లేదా నికర వసూలు విలువ, ఏది తక్కువైతే అది వద్ద.
✗ "ఆర్డర్ వచ్చినప్పుడు రాబడిని గుర్తిస్తారు." ✓ వస్తువులు లేదా సేవలు కొనుగోలుదారుకు చేరినప్పుడు (రాబడి గుర్తింపు).
✗ "ఏఎస్ 1 ప్రాథమిక ఊహలు వ్యాపార సంస్థ, మానిటరీ మెజర్మెంట్, వ్యయం." ✓ అవి గోయింగ్ కన్సర్న్, స్థిరత్వం, అక్రూవల్.
✗ "యజమానే వ్యాపారానికి సొంతదారు కాబట్టి మూలధనం లయబిలిటీ కాదు." ✓ వ్యాపార సంస్థ భావన ప్రకారం వ్యాపారం యజమానికి మూలధనాన్ని బాకీ ఉంటుంది.
✗ "డబుల్ ఎంట్రీని ఆడమ్ స్మిత్ ప్రవేశపెట్టాడు." ✓ లూకా పాసియోలి, 1494.

త్వరిత పునశ్చరణ

అకౌంటింగ్: నమోదు, వర్గీకరణ, సంక్షిప్తీకరణ, వ్యాఖ్యానం (డబ్బు రూపంలో).
బుక్ కీపింగ్ = నమోదు భాగం మాత్రమే.
లూకా పాసియోలి, సుమ్మా, 1494: డబుల్ ఎంట్రీ.
భావనలు: వ్యాపార సంస్థ, మానిటరీ మెజర్మెంట్, గోయింగ్ కన్సర్న్, కాలం, వ్యయం, ద్వంద్వ రూపం, రాబడి గుర్తింపు, అక్రూవల్, జతపరచడం.
సాంప్రదాయాలు: స్థిరత్వం, పూర్తి వెల్లడి, ప్రాముఖ్యత, సంప్రదాయవాదం.
ఏఎస్ 1 ఊహలు: గోయింగ్ కన్సర్న్, స్థిరత్వం, అక్రూవల్.
సంప్రదాయవాదం: సరుకు విలువ వ్యయం, ఎన్ఆర్‌వీలో తక్కువది; నష్టాలకు ఏర్పాటు.
అక్రూవల్: ఖర్చు చెల్లించినప్పుడు కాదు, ఏర్పడినప్పుడు.
జతపరచడం: అదే కాలపు రాబడితో వ్యయాలను జతపరచడం.
భారతీయ సంవత్సరం: ఏప్రిల్ 1 నుంచి మార్చి 31; ఇండ్ ఏఎస్ 2016 ఏప్రిల్ 1 నుంచి.

ఇంకా లోతుగా: మెయిన్స్ రాత (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

మెయిన్స్ రాత

చట్రం: అకౌంటింగ్ వ్యాపారపు భాష; భావనలు, సాంప్రదాయాలు దాని వ్యాకరణం, ఇవి వేర్వేరు సంస్థల, వేర్వేరు సంవత్సరాల నివేదికలను పోల్చదగినవిగా చేస్తాయి.
అంశాలు: ప్రత్యేక సంస్థ, ద్వంద్వ రూపం సమీకరణాన్ని ఇస్తాయి; అక్రూవల్, జతపరచడం నిజమైన లాభాన్ని ఇస్తాయి; సంప్రదాయవాదం రుణదాతలను రక్షిస్తుంది; స్థిరత్వం, వెల్లడి పెట్టుబడిదారులను రక్షిస్తాయి.
భారతీయ సందర్భం: ఐసీఏఐ అకౌంటింగ్ స్టాండర్డ్స్ (accounting standards), లిస్టెడ్, పెద్ద కంపెనీలకు 2016 నుంచి ఐఎఫ్ఆర్ఎస్‌తో సమన్వయం చేసిన ఇండ్ ఏఎస్, కంపెనీల చట్టం, 2013 కింద కంపెనీలకు తప్పనిసరి అయిన అక్రూవల్ ఆధారం.
విమర్శ: చారిత్రక వ్యయం ద్రవ్యోల్బణాన్ని (inflation) దాచిపెడుతుంది; అతి సంప్రదాయవాదం రహస్య రిజర్వ్‌లను (secret reserve) సృష్టిస్తుంది; ప్రమాణాలు వ్యక్తిగత నిర్ణయాన్ని తగ్గిస్తాయి కానీ పూర్తిగా తొలగించలేవు.

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.