ఈనాం భూములు, అన్యాక్రాంతం, కౌలు (సెక్షన్లు 75–82)

వివరణ

సెక్షన్ 75: ఈనాం భూములు.

• సంస్థ లేదా ధర్మాదాయం పోషణకు, లేదా మత, ధార్మిక, ప్రజా సేవల కోసం ఇచ్చిన ఈనాం భూములకు వర్తిస్తుంది.
• ప్రభుత్వ ముందస్తు అనుమతి లేకుండా జరిగిన కౌలు, విక్రయం, దానం, మార్పిడి, తనఖా చెల్లవు. చట్టం 27/2002 (26-08-2002 నుంచి) "ఆరు సంవత్సరాలకు మించిన" అనే పదాలను తొలగించింది; అందువల్ల ఇప్పుడు ఎంత తక్కువ కాలమైనా ఈనాం భూమి ప్రతి కౌలుకూ ఆ అనుమతి కావాలి.
• లావాదేవీ సంస్థ అభివృద్ధికి అవసరమైనప్పుడు, భూమిని ఉంచుకోవడం లేదా నిర్వహించడం వల్ల సంస్థకు ప్రయోజనం లేనప్పుడు, లేదా ప్రతిపాదన సరైనది, సముచితమైనది అయినప్పుడు ప్రభుత్వం అనుమతించవచ్చు.
• ఈనాం భూమి విక్రయం సెక్షన్ 80 విధానాన్నే (గెజిట్ ప్రకటన, వేలం) పాటిస్తుంది.

సెక్షన్ 76: సేవా ఈనాంలు.

• సంస్థలో సేవ చేయడానికి అర్చకుడికి, సేవకుడికి లేదా ఉద్యోగికి ఇచ్చిన భూమి (చట్టానికి ముందు అయినా తర్వాత అయినా): అతని పేరిట రైత్వారీ పట్టా జారీ అయినా, ఆ పట్టా సంస్థకే మంజూరైనట్లు భావిస్తారు.
• అలాంటి భూమిని కొనుగోలు, దానం, కౌలు, తనఖా, మార్పిడి లేదా మరే విధంగానూ బదిలీ చేయరాదు; కోర్టు డిక్రీ లేదా అధికారి ఉత్తర్వు అమలులో జరిగిన బదిలీ అయినా చెల్లదు (సెక్షన్ 76(4)).
• ఆ భూమిని కలిగి ఉన్నవారిని ఆక్రమణదారుగా పరిగణిస్తారు.

సెక్షన్ 77: ఈనాం భూముల పునర్గ్రహణం.

• ఎవరు: రెవెన్యూ డివిజనల్ అధికారి, తనంతట తానుగా లేదా దరఖాస్తుపై.
• ఆధారాలు (మూడు):
  • ఈనాందారు సెక్షన్ 75 కింద చెల్లని లావాదేవీ చేసినప్పుడు;
  • సంస్థ సేవ నిలిచిపోయినప్పుడు లేదా ఇక చేయలేని స్థితి వచ్చినప్పుడు;
  • సంస్థ సంప్రదాయం ప్రకారం ఈనాం ఏ సేవ కోసం ఇచ్చారో ఆ సేవను భూమి కలిగినవారు చేయనప్పుడు.
• విధానం: ట్రస్టీకి, కమిషనర్‌కు, ఈనాందారుకు, భూమి ఆధీనంలో ఉన్నవారికి, అన్యాక్రాంతంగా పొందినవారికి నోటీసు; ప్రచురణ; విచారణ చేసి ఆక్షేపణలు పరిశీలించడం. ఉత్తర్వును అందరికీ తెలియజేసి ప్రచురిస్తారు.
• ఫలితం: ఆర్‌డీఓ సంస్థ పేరిట రైత్వారీ పట్టా మంజూరు చేసి అమలు చేస్తారు (సెక్షన్ 77(4)).
• పునర్గ్రహణం పూర్తయ్యే వరకు సేవల ఖర్చు చెల్లించమని ఆర్‌డీఓ భూమి కలిగినవారిని ఆదేశించవచ్చు; ఆ మొత్తాన్ని భూమి శిస్తు బకాయిగా వసూలు చేస్తారు (సెక్షన్ 77(5)).

సెక్షన్ 78: అప్పీలు.

• సెక్షన్ 77(1) కింద ఆర్‌డీఓ ఉత్తర్వుపై నిర్ణీత గడువులో జిల్లా కలెక్టర్‌కు అప్పీలు. కలెక్టర్ కమిషనర్‌కు, పక్షాలకు నోటీసు ఇచ్చి, ఉత్తర్వును ఖాయం చేయవచ్చు, మార్చవచ్చు లేదా రద్దు చేయవచ్చు.
• కలెక్టర్ ఉత్తర్వు (అప్పీలు లేకపోతే ఆర్‌డీఓ ఉత్తర్వు) అంతిమం; దాన్ని ఏ న్యాయస్థానంలోనూ ప్రశ్నించలేరు.

సెక్షన్లు 79, 80: ఆస్తి కొనుగోలు, అన్యాక్రాంతం.

• సెక్షన్ 79: కమిషనర్ ముందస్తు అనుమతి లేకుండా సంస్థ కోసం ఏ స్థిరాస్తినీ కొనరాదు. ఆస్తి అవసరమైనది లేదా లాభదాయకమైనది, ధర అధికం కాదు అని భావించినప్పుడే, గెజిట్ ప్రకటన, ఆక్షేపణల పరిశీలన తర్వాత ఆయన అనుమతిస్తారు.
• సెక్షన్ 80(1): సంస్థ స్థిరాస్తి మార్పిడి, విక్రయం లేదా తనఖా కమిషనర్ మంజూరు లేకపోతే చెల్లదు. లావాదేవీ దూరదృష్టితో కూడినది, అవసరమైనది లేదా లాభదాయకమైనది అయినప్పుడు, ఆస్తి వల్ల ప్రయోజనం లేనప్పుడు, ప్రతిఫలం తగినది అయినప్పుడు, గెజిట్ ప్రకటన, ఆక్షేపణల తర్వాత మాత్రమే ఆయన మంజూరు చేస్తారు. దానానికి మంజూరు ఇచ్చే అధికారం చట్టం ఆయనకు ఇవ్వలేదు.
• విక్రయం: టెండర్-కమ్-బహిరంగ వేలం ద్వారా, కమిషనర్ ధ్రువీకరణకు లోబడి. సంస్థ శ్రేయస్సు కోసం కారణాలు నమోదు చేసి ప్రభుత్వం వేలం కాకుండా ఇతర విధంగా విక్రయానికి అనుమతించవచ్చు.
• సెక్షన్ 80(2): భూమిని లేదా భవనాన్ని దాని కళాత్మక, సహజ లేదా మతపరమైన స్వభావం చెడిపోయేలా వాడే కౌలుదారు, లైసెన్సుదారు లేదా తనఖాదారు కౌలు, లైసెన్సు లేదా తనఖాను కమిషనర్ రద్దు చేయవచ్చు (కారణాలు నమోదు చేసి, నోటీసు ఇచ్చి). అతను అప్పగించకపోతే చర్య తీసుకోమని కమిషనర్ డిప్యూటీ కమిషనర్‌ను ఆదేశిస్తారు.
• సెక్షన్ 80(3): విక్రయ సొమ్మును ట్రస్టీ కమిషనర్ అనుమతితో వినియోగిస్తారు లేదా పెట్టుబడి పెడతారు.
• సెక్షన్ 80(4)–(7): ఉత్తర్వు ప్రభుత్వానికీ ట్రస్టీకీ పంపుతారు; ట్రస్టీ లేదా ఆసక్తి ఉన్న ఎవరైనా 90 రోజుల్లో ప్రభుత్వానికి అప్పీలు చేయవచ్చు; ప్రభుత్వం రికార్డు తెప్పించి సవరించవచ్చు, కానీ ముందు పక్షం చెప్పేది వినాలి; ఈలోగా ఉత్తర్వును నిలిపివేయవచ్చు.
• సెక్షన్ 80(8): యాత్రికుల సౌకర్యాలు, పూలు, పూజా సామగ్రి దుకాణాలు, ఉత్సవాలు, ప్రదర్శనల కోసం ఇచ్చే స్వల్పకాల కౌలుకు ఈ సెక్షన్ వర్తించదు.

సెక్షన్ 81: చట్టానికి ముందు అనధికార విక్రయం.

• కమిషనర్ లేదా ప్రభుత్వ ముందస్తు అనుమతి లేకుండా చట్టానికి ముందు జరిగిన విక్రయం, మార్పిడి లేదా తనఖా చెల్లదు, అసలు జరగనట్టే. ఆస్తి సంస్థ ఆధీనంలోనే ఉన్నట్లు భావిస్తారు; దాన్ని కలిగినవారు ఆక్రమణదారు.

సెక్షన్ 82: వ్యవసాయ భూముల కౌలు.

• సెక్షన్ 82(1): చట్టం అమలులోకి వచ్చినప్పుడు నడుస్తున్న వ్యవసాయ కౌలులు రద్దయ్యాయి; భూమి లేని పేద వ్యక్తికి ఇచ్చిన కౌలు మాత్రం కొనసాగుతుంది.
• సెక్షన్ 82(2): కనీసం 6 సంవత్సరాలు కౌలుదారుగా ఉన్న భూమి లేని పేద వ్యక్తి భూమిని మార్కెట్ విలువలో 75% ధరకు, 4 సమాన వాయిదాల్లో చెల్లించి కొనవచ్చు; తర్వాత రైత్వారీ పట్టా పొందుతాడు. మున్సిపాలిటీలు, మున్సిపల్ కార్పొరేషన్లలోని భూములకు ఇది వర్తించదు (చట్టం 33/2007).
• భూమి లేని పేద వ్యక్తి: సొంతం లేదా కౌలు కలిపి 2.5 ఎకరాల మాగాణి లేదా 5 ఎకరాల మెట్ట మించకూడదు; ఇతర మార్గాల ఆదాయం నెలకు ₹1,000 (సంవత్సరానికి ₹12,000) మించకూడదు; పట్టణ ప్రాంతంలో 200 చదరపు గజాలకు మించిన ఇంటి స్థలం ఉండకూడదు. ఎవరు అర్హులో సహాయ కమిషనర్ నిర్ణయిస్తారు (కీ, 2023).
• కొనలేని చిన్న, సన్నకారు రైతులు మార్కెట్ కౌలులో కనీసం మూడింట రెండు వంతులు (2/3) చెల్లిస్తే కౌలుదారులుగా కొనసాగవచ్చు. పరిమితులు: 0.25–2.50 ఎకరాల మాగాణి, 0.50–5.00 ఎకరాల మెట్ట; పరిమితికి మించిన భూమిని బహిరంగ వేలంలో కౌలుకు ఇస్తారు.
• సెక్షన్ 82(3)–(4): కౌలు కాలం, విధానం నియమాల ప్రకారం; వ్యవసాయేతర కౌలులు, లైసెన్సులు నియమాల ప్రకారం కొనసాగుతాయి.
• సెక్షన్ 82(5): ఆంధ్ర ప్రాంత కౌలుదారీ చట్టం, 1956, తెలంగాణ ప్రాంత కౌలుదారీ, వ్యవసాయ భూముల చట్టం, 1950 దేవాలయ భూములకు వర్తించవు (చట్టం 27/2002).
• కౌలు ఆచరణ: వ్యవసాయ భూముల కౌలు నియమాలు, 2003 (జీవో ఎంఎస్ నం. 379) ప్రకారం దేవాలయ వ్యవసాయ భూమిని బహిరంగ వేలం ద్వారా సాధారణంగా 3 సంవత్సరాలకు కౌలుకు ఇస్తారు.
• కేసు: సెక్షన్ 82 కింద కౌలుల రద్దును సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది: నల్లమల్లి రామిరెడ్డి కేసు (State of A.P. v. Nallamalli Rami Reddi) (2023లో అడిగారు).

ఈనాం రద్దు చట్టం, 2019 ఆర్డినెన్స్ 2.

• ఆంధ్రప్రదేశ్ (ఆంధ్ర ప్రాంత) ఈనాంల రద్దు, రైత్వారీగా మార్పు చట్టం, 1956 (A.P. (Andhra Area) Inams (Abolition and Conversion into Ryotwari) Act, 1956) చిన్న ఈనాంలను రైత్వారీగా మార్చింది. దాని 2013 సవరణ ప్రకారం, సంస్థకు సేవ చేసే బాధ్యతతో ఇచ్చిన ఈనాం భూమికి ఏ వ్యక్తికీ రైత్వారీ పట్టా రాదు.
• 2019 ఆర్డినెన్స్ 2 (జీవో ఎంఎస్ నం. 26, న్యాయ (F) శాఖ, 23-02-2019) 1956 ఈనాం చట్టానికి సవరణ; ఇది ఈనాం భూములకు సంబంధించినది (2026లో అడిగారు).