తెలంగాణ సామాజిక నిర్మాణం: కులాలు…

ముఖ్య వాస్తవాలు

జనాభా (జనగణన 2011): 3,50,03,674 (సుమారు 3.5 కోట్లు). ఇప్పటికీ పూర్తయిన తాజా జనగణన 2011దే.
మతం (జనగణన 2011): హిందువులు సుమారు 85%, ముస్లింలు సుమారు 12.7%, క్రైస్తవులు సుమారు 1.3%.
షెడ్యూల్డ్ కులాలు (Scheduled Castes, SC): 54,08,800, జనాభాలో 15.45%. రాష్ట్రంలో ఎస్సీ రిజర్వేషన్: 15%.
షెడ్యూల్డ్ తెగలు (Scheduled Tribes, ST): 31,77,940, 9.08%. ఎస్టీ రిజర్వేషన్: జీవో ఎంఎస్ నం. 33 (G.O. Ms. No. 33, 2022 సెప్టెంబర్ 30) నుంచి 10%; అంతకుముందు 6%.
వెనుకబడిన తరగతులు (Backward Classes, BC): ఉద్యోగాలు, విద్యలో 29% రిజర్వేషన్; బీసీ-ఏ నుంచి బీసీ-ఈ (BC-A to BC-E) వరకు ఐదు గ్రూపులు (జీవో ఎంఎస్ నం. 3, 2014 ఆగస్టు 14; జీవో ఎంఎస్ నం. 16, 2015 మార్చి 11 ద్వారా మళ్లీ ప్రకటన).
ఎస్సీలు ఎక్కువ (సంఖ్యలో): రంగారెడ్డి జిల్లా; తక్కువ: ములుగు. ఎస్టీలు ఎక్కువ: భద్రాద్రి కొత్తగూడెం; తక్కువ: జోగులాంబ గద్వాల్.
కుల సర్వే 2024: అధికారిక ప్రకటన ప్రకారం (వార్తలు) బీసీలు 56.33% (బీసీ ముస్లింలతో కలిపి), ఎస్సీలు 17.43%, ఎస్టీలు 10.45%, ముస్లింలు 12.56% (ఫలితాలను 2025 ఫిబ్రవరి 4న శాసనసభ ముందు ఉంచారు).
ఎస్సీ ఉపవర్గీకరణ: తెలంగాణ షెడ్యూల్డ్ కులాల (రిజర్వేషన్ల హేతుబద్ధీకరణ) చట్టం, 2025 (Telangana Scheduled Castes (Rationalisation of Reservations) Act, 2025; 2025 చట్టం నం. 15; గెజిట్ 2025 ఏప్రిల్ 14) 15% ఎస్సీ కోటాను మూడు గ్రూపులుగా (1% + 9% + 5%) విభజించింది. ఎస్సీ ఉపవర్గీకరణను అమలులోకి తెచ్చిన తొలి రాష్ట్రం తెలంగాణ.
గంగా జమునా తెహజీబ్ (Ganga-Jamuni tehzeeb): హైదరాబాద్ కేంద్రంగా దక్కన్‌లో కలగలిసిన హిందూ–ముస్లిం సంస్కృతికి వాడే పదబంధం.
దక్కనీ (Dakhni) ఉర్దూ: హైదరాబాద్ స్థానిక ఉర్దూ; తెలుగు, మరాఠీ పదాలు కలిసిన భాష; కుతుబ్‌షాహీ ఆస్థాన సాహిత్య భాష.

వివరణ

1. సంఖ్యల్లో ప్రజలు

వర్గం	జనగణన 2011	వాటా	ప్రస్తుత రిజర్వేషన్
షెడ్యూల్డ్ కులాలు	54,08,800	15.45%	15% (ఉపవర్గీకరణ, 2025)
షెడ్యూల్డ్ తెగలు	31,77,940	9.08%	10% (2022 సెప్టెంబర్ 30 నుంచి)
వెనుకబడిన తరగతులు	జనగణనలో కులాల వారీగా లెక్కించలేదు	56.33% (2024 సర్వే)	29% (ఏ–ఈ)

జనగణన ఎస్సీలను, ఎస్టీలను లెక్కిస్తుంది కానీ బీసీలను లెక్కించదు. అందుకే రాష్ట్రం 2024లో సొంతంగా కుల సర్వే చేసింది.
ఎస్టీలు ఎక్కువగా గోదావరి వెంట ఉన్న అటవీ ప్రాంతాల్లో, ఆదిలాబాద్‌లో, నల్లమలలో నివసిస్తారు (వివరాలు: TGC-TR-01). భద్రాద్రి కొత్తగూడెంలో ఎస్టీలు అత్యధికం (3,92,034), జోగులాంబ గద్వాల్‌లో అత్యల్పం (9,376).
ఎస్సీలు అన్ని జిల్లాల్లోనూ ఉన్నారు. రంగారెడ్డిలో అత్యధికం (సుమారు 3.37 లక్షలు); ములుగులో అత్యల్పం (సుమారు 47,000).

2. తెలంగాణలో బీసీ గ్రూపులు (29%)

గ్రూపు	ఎవరు	వాటా
బీసీ-ఏ	ఆదిమ తెగలు, విముక్త జాతులు (డీనోటిఫైడ్), సంచార, అర్ధ సంచార సముదాయాలు	7%
బీసీ-బీ	వృత్తి సముదాయాలు	10%
బీసీ-సీ	క్రైస్తవ మతంలోకి మారిన ఎస్సీలు, వారి వారసులు	1%
బీసీ-డీ	ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు	7%
బీసీ-ఈ	సామాజికంగా, విద్యాపరంగా వెనుకబడిన ముస్లిం సముదాయాలు	4%

స్థానిక సంస్థల్లో బీసీలను గ్రూపుల వారీగా కాకుండా ఒకే సమూహంగా చూస్తారు.

3. పాత గ్రామంలో కులం

నాలుగు వర్ణాల భావన (బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర) కంటే, ఒక్కో వృత్తితో ముడిపడిన వందలాది జాతులు (కులాలు) క్షేత్రస్థాయిలో ఎక్కువ ప్రాధాన్యం కలిగి ఉండేవి.
బ్రాహ్మణులు: విధుల ప్రకారం వైదికులు (పూజారులు, క్రతువులు), నియోగులు (లౌకిక విధులు: గ్రామ కరణాలు, అధికారులు)గా విభజన; శాఖల ప్రకారం స్మార్తులు, వైష్ణవులు.
భూస్వామ్య కులాలు: రెడ్డి, వెలమ, కమ్మ, కాపు/మున్నూరు కాపు. నిజాం కాలంలో దేశ్‌ముఖ్‌లు, దొరలు చాలామంది రెడ్లు లేదా వెలమలు (TGH-AJ-03).
వ్యాపారం: కోమటి (వైశ్య). నేత: పద్మశాలి, దేవాంగ, తొగట. కల్లు గీత: గౌడ (ఈడిగ). పశుపోషణ: గొల్ల/యాదవ, కురుమ. చేపల వేట: బెస్త (గంగపుత్ర); ముదిరాజ్ (వ్యవసాయం, చెరువుల్లో చేపల వేట).
విశ్వబ్రాహ్మణులు (పంచాణం వారు): ఐదు చేతివృత్తులు: స్వర్ణకారులు (కంసాలి), కమ్మరులు (కమ్మరి), వడ్రంగులు (వడ్రంగి), కంచు పనివారు (కంచరి), శిల్పులు (శిల్పి).
సేవా కులాలు: చాకలి / రజక (బట్టలు ఉతికేవారు), మంగలి / నాయీ బ్రాహ్మణ (క్షురకులు, ఆలయ సన్నాయి వాద్యకారులు కూడా), కుమ్మరి (కుండలు చేసేవారు).
దళిత కులాలు: మాల (వ్యవసాయ కూలి), మాదిగ (తోలు పని, డప్పు). ఇతర ఎస్సీలలో మాల దాసరి, బిందెల, చిందోళ్లు, డక్కలి ఉన్నారు.
ఆయగార్లు (బలుతేదార్లు): గ్రామ సేవకులు (చాకలి, మంగలి, వడ్రంగి, కమ్మరి, కుమ్మరి, కావలి, కరణం మొదలైనవారు; సంప్రదాయంగా పన్నెండు మంది) పంట కోతల సమయంలో ఏటా ధాన్యంలో వాటా, ఈనాం భూమి రూపంలో ప్రతిఫలం పొందేవారు. నిజాంల కాలంలో ఈ సేవ తరచూ వెట్టిచాకిరీగా (జీతం లేని బలవంతపు శ్రమ: TGC-SO-02) మారింది.

4. ఆశ్రిత కులాలు: ప్రతి కులానికీ సొంత గాయకులు తెలంగాణలో ఒక పాత ఆచారం నిలిచింది: కొన్ని కులాలు ఒక పోషక కులం మూల గాథలను (కుల పురాణాలు) పాడుతూ జీవించేవి; ఆ పోషక కులం వారిని పోషించేది.

పోషక కులం	దాని ఆశ్రిత గాయకులు (పుస్తకాలు)
మాదిగ	డక్కలి, చిందు కళాకారులు (చిందు భాగవతం), భాగవతులు
రెడ్డి, కమ్మ	పిచ్చకుంట్ల
పద్మశాలి	సాధన శూరులు
బ్రాహ్మణ	విప్రవినోదులు (మంత్రతంత్రాల (గారడీ) ప్రదర్శనలు)

అనేక జానపద కళారూపాలు (చిందు భాగవతం, కురుమ–యాదవ పూజారుల ఒగ్గు కథ) ఈ పోషక–ఆశ్రిత సంబంధం నుంచే పెరిగాయి (TGC-AR-01).

5. ముస్లింలు, ఇతర సముదాయాలు

వరంగల్‌ను తుగ్లక్‌లు జయించడంతో (1323) ముస్లిం పాలన తెలంగాణకు చేరింది; బహమనీల (1347 నుంచి), కుతుబ్‌షాహీల (1518–1687) కాలంలో ముస్లిం సమాజం వేళ్లూనుకుంది, అసఫ్‌జాహీల (1724–1948) కాలంలో విస్తరించింది.
తెలంగాణ ముస్లింలలో ఎక్కువమంది సున్నీలు; కుతుబ్‌షాహీలు షియాలు; పాత హైదరాబాద్‌లో షియా సముదాయం ఇప్పటికీ ఉంది (మొహర్రం ఊరేగింపులు, అషుర్‌ఖానాలు).
ముస్లింలలో విభజన:
- దక్కనీలు: చాలాకాలంగా స్థిరపడిన స్థానిక ముస్లింలు, దక్కనీ మాట్లాడేవారు;
- అఫాకీలు: ఇరాన్, అరేబియా, మధ్య ఆసియా, ఉత్తర భారతం నుంచి వచ్చి ఆస్థానాల్లో, సైన్యాల్లో చేరిన కొత్తవారు.
- ఇదే విభజన విస్తృత రూపంలో ముల్కీ (స్థానికులు) – నాన్-ముల్కీగా మారింది (TGH-ST-02).
దూదేకులు: తెలుగు మాట్లాడే ముస్లింలు; సంప్రదాయంగా పత్తి ఏకేవారు.
నిజాం సైన్యం, వాణిజ్యంతో వచ్చిన సముదాయాలు:
- చావుష్ (హద్రమీ అరబ్బులు): యెమెన్ నుంచి వచ్చిన సైనికులు; వారి నివాసం బార్కస్ ("బ్యారక్స్" నుంచి).
- సిద్దీలు: ఆఫ్రికా మూలాల వారు, నిజాం అంగరక్షక దళంలో ఉండేవారు; వారి ప్రాంతం ఏసీ గార్డ్స్; మర్ఫా డప్పు వాయిద్యానికి ప్రసిద్ధి.
- పఠాన్లు, రోహిల్లాలు, మార్వాడీలు, గుజరాతీలు (వ్యాపారులు, వడ్డీ వ్యాపారులు), కాయస్థులు (అధికారులు), పార్సీలు, ఆంగ్లో-ఇండియన్లు (సికింద్రాబాద్), సిక్కులు (సిక్ ఛావ్నీ, కిషన్‌బాగ్).

6. దక్కనీ మిశ్రమ సంస్కృతి

భాష: దక్కనీ ఉర్దూ, తెలంగాణ తెలుగు ఒకదాని నుంచి మరొకటి స్వేచ్ఛగా పదాలు తీసుకున్నాయి; కుతుబ్‌షాహీలు పర్షియన్‌తో పాటు తెలుగులోనూ ఫర్మానాలు జారీ చేశారు, తెలుగు కవులను పోషించారు.
కలిసి జరుపుకునే పండుగలు:
- పీర్ల పండుగ (మొహర్రం)ను చాలా గ్రామాల్లో హిందువులు జరుపుకుంటారు;
- ముస్లింలు బోనాలు, జాతరలకు వెళ్తారు;
- హిందువులు జహంగీర్ పీరాన్ (షాద్‌నగర్ దగ్గర), యూసుఫైన్ (నాంపల్లి) వంటి దర్గాలను దర్శిస్తారు.
(పండుగల వివరాలు: TGC-FE-01, TGC-FE-02.)
ఆహారం, దుస్తులు: హైదరాబాదీ హలీమ్ (ఈ రెండింటిలో భౌగోళిక గుర్తింపు (GI) ట్యాగ్ ఉన్నది ఇదొక్కటే, 2010: TGC-AR-02), బిర్యానీ, షేర్వాణీ, హైదరాబాదీ ఖడా దుపట్టా అన్ని సముదాయాల్లోనూ కనిపిస్తాయి.
ఆస్థాన సంస్కృతి: పర్షియన్, ఉర్దూ కవిత్వం, ముషాయిరాలు, ఖవ్వాలీ, దక్కనీ చిత్రకళా శైలి.
ఈ కలిసిమెలిసి జీవించే విధానానికి గంగా జమునా తెహజీబ్ (గంగ, యమునల సంగమం) అనే పదబంధం వాడతారు.

7. కుల సంఘాలు (1910–1940ల) అనేక కులాల్లోని చదువుకున్నవారు తమ కులాల్లో విద్యను వ్యాప్తి చేయడానికి హైదరాబాద్‌లో సంఘాలను, విద్యార్థి వసతి గృహాలను స్థాపించారు. తెలంగాణ పుస్తకాల జాబితా:

సంవత్సరం (పుస్తకాలు)	సంస్థ	పేర్కొన్న వ్యక్తి
1918	రెడ్డి హాస్టల్, హైదరాబాద్	రాజా బహదూర్ వెంకటరామారెడ్డి (హైదరాబాద్ కొత్వాల్)
1922	ముదిరాజ్ మహాసభ	—
1929	అఖిల భారత పద్మశాలి సమావేశం, హైదరాబాద్	—
1939	వైశ్య హాస్టల్, వైశ్య యువజన సంఘం	కె.సి. గుప్తా

భాగ్యరెడ్డి వర్మ దళిత ఆది-హిందూ ఉద్యమం (1906 నుంచి) TGH-AW-01లో ఉంది.

8. 2014 తర్వాత: లెక్కింపు, రిజర్వేషన్ పంపిణీ

ఎస్టీ కోటా 6% → 10%: గిరిజన సంక్షేమ శాఖ జీవో ఎంఎస్ నం. 33, తేదీ 2022 సెప్టెంబర్ 30 ద్వారా. ఇదే పెంపు కోసం 2017లో శాసనసభ ఆమోదించిన బిల్లుకు కేంద్ర ఆమోదం రాలేదు. ఈ జీవోకు వ్యతిరేకంగా హైకోర్టులో పిటిషన్లు దాఖలయ్యాయి.
కుల సర్వే (2024):
- పేరు: సామాజిక, విద్య, ఉపాధి, ఆర్థిక, రాజకీయ, కుల సర్వే (Social, Educational, Employment, Economic, Political and Caste Survey); ప్రణాళికా శాఖ ఆధ్వర్యంలో 2024 నవంబర్–డిసెంబర్లో ఇంటింటి సర్వే.
- ఫలితాలను 2025 ఫిబ్రవరి 4న శాసనసభ ముందు ఉంచారు (అధికారిక ప్రకటన గణాంకాలు; బిజినెస్ స్టాండర్డ్, స్క్రోల్, ద న్యూస్ మినిట్ వార్తలు): బీసీలు 56.33% (బీసీ హిందువులు 46.25% + బీసీ ముస్లింలు 10.08%), ఎస్సీలు 17.43%, ఎస్టీలు 10.45%, ఓసీలు 15.79% (ఓసీ ముస్లింలతో కలిపి), మొత్తం ముస్లింలు 12.56%.
42% బీసీ కోటా (తేదీలతో, వివాదంలో):
- విద్య, ఉద్యోగాలు, స్థానిక సంస్థల్లో బీసీ రిజర్వేషన్‌ను 42%కు పెంచేందుకు శాసనసభ రెండు బిల్లులను (2025 మార్చి) ఆమోదించింది; అవి రాష్ట్రపతి ఆమోదం కోసం ఎదురుచూస్తున్నట్లు వార్తలు.
- స్థానిక సంస్థల కోసం ఇచ్చిన ప్రభుత్వ ఉత్తర్వు (జీవో ఎంఎస్ నం. 9, 2025 సెప్టెంబర్)‌ను 2025 అక్టోబర్ 9న హైకోర్టు నిలిపివేసింది: ఎస్సీ 15%, ఎస్టీ 10%తో కలిపి మొత్తం రిజర్వేషన్ 67%కు చేరి, 50% పరిమితిని (ఇంద్రా సాహ్నీ, 1992) దాటుతుంది.
- 2025 అక్టోబర్ 16న సుప్రీంకోర్టు రాష్ట్ర అప్పీలును కొట్టివేసింది; నిలుపుదల కొనసాగింది, కేసు హైకోర్టులోనే ఉంది.
- ఆ తర్వాత 2025 డిసెంబర్ గ్రామ పంచాయతీ ఎన్నికలు మొత్తం రిజర్వేషన్‌ను 50% లోపు ఉంచిన జీవో ఎంఎస్ నం. 46 (2025 నవంబర్) కింద జరిగాయి (వార్తలు).
ఎస్సీ ఉపవర్గీకరణ (2025):
- సుప్రీంకోర్టు (ఏడుగురు న్యాయమూర్తులు, పంజాబ్ రాష్ట్రం వర్సెస్ దవీందర్ సింగ్ (State of Punjab v Davinder Singh), 2024 ఆగస్టు 1) ఎస్సీలను ఉపవర్గీకరించేందుకు రాష్ట్రాలకు అనుమతిచ్చింది; ఈ.వి. చిన్నయ్య (2004) తీర్పును తోసిపుచ్చింది.
- జస్టిస్ షమీమ్ అక్తర్ (రిటైర్డ్ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి) ఏకసభ్య కమిషన్ తెలంగాణలోని 59 ఎస్సీ కులాలను మూడు గ్రూపులుగా విభజించింది.
- ఈ చట్టానికి (2025 చట్టం నం. 15) 2025 ఏప్రిల్ 8న గవర్నర్ ఆమోదం లభించింది; 2025 ఏప్రిల్ 14న (అంబేద్కర్ జయంతి) నోటిఫై అయింది.

ఎస్సీ గ్రూపు	కులాలు	కోటా
గ్రూప్ I (అత్యంత వెనుకబడినవి)	15	1%
గ్రూప్ II (మధ్యస్థంగా లబ్ధి పొందినవి)	18	9%
గ్రూప్ III (ఎక్కువ లబ్ధి పొందినవి)	26	5%

అతిపెద్ద ఎస్సీ సముదాయాలు మాదిగ, మాల వరుసగా గ్రూప్ II, గ్రూప్ IIIలో ఉన్నట్లు వార్తలు.
ఎస్సీ జనాభాలో వాటా (వార్తలు): గ్రూప్ I సుమారు 3.3%, గ్రూప్ II సుమారు 62.7%, గ్రూప్ III సుమారు 34%.

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

✗ "తెలంగాణలో ఎస్సీలు 9.08%, ఎస్టీలు 15.45%." ✓ ఎస్సీలు 15.45%, ఎస్టీలు 9.08% (జనగణన 2011).
✗ "2011 జనగణన తెలంగాణ బీసీ వాటాను 56%గా ఇచ్చింది." ✓ జనగణన బీసీలను లెక్కించదు; 56.33% అనేది 2024 రాష్ట్ర కుల సర్వే నుంచి.
✗ "తెలంగాణలో ఎస్టీ రిజర్వేషన్ ఇంకా 6%." ✓ 2022 సెప్టెంబర్ 30 నుంచి 10% (జీవో ఎంఎస్ నం. 33).
✗ "బీసీ-ఈ ఎస్సీ క్రైస్తవులకు." ✓ బీసీ-ఈ (4%) = ముస్లిం సముదాయాలు; బీసీ-సీ (1%) = క్రైస్తవ మతంలోకి మారిన ఎస్సీలు.
✗ "ఎస్సీ ఉపవర్గీకరణ గ్రూప్ Iకి 9% ఇచ్చింది." ✓ గ్రూప్ I (అత్యంత వెనుకబడినవి, 15 కులాలు) 1%; గ్రూప్ II 9%; గ్రూప్ III 5%.
✗ "ఎస్సీ ఉపవర్గీకరణను తెలంగాణ హైకోర్టు ఆదేశించింది." ✓ ఇది సుప్రీంకోర్టు దవీందర్ సింగ్ తీర్పు (2024), రాష్ట్ర చట్టం (2025) తర్వాత వచ్చింది.
✗ "ఎస్టీలు అత్యధికంగా ఉన్న జిల్లా ఆదిలాబాద్." ✓ భద్రాద్రి కొత్తగూడెం; అత్యల్పం జోగులాంబ గద్వాల్.
✗ "బార్కస్ సిద్దీల ప్రాంతం." ✓ బార్కస్ = అరబ్బుల (చావుష్) నివాసం; సిద్దీలు = ఏసీ గార్డ్స్.
✗ "కుతుబ్‌షాహీలు సున్నీలు." ✓ వారు షియాలు; తెలంగాణ ముస్లింలలో ఎక్కువమంది సున్నీలు.

త్వరిత పునశ్చరణ

జనగణన 2011: 3.50 కోట్లు; ఎస్సీ 54.09 లక్షలు (15.45%); ఎస్టీ 31.78 లక్షలు (9.08%).
ఎస్టీలు అత్యధికం: భద్రాద్రి కొత్తగూడెం; అత్యల్పం: జోగులాంబ గద్వాల్. ఎస్సీలు అత్యధికం: రంగారెడ్డి; అత్యల్పం: ములుగు.
బీసీ 29%: ఏ 7, బీ 10, సీ 1 (ఎస్సీ క్రైస్తవులు), డీ 7, ఈ 4 (ముస్లింలు).
ఎస్టీ కోటా 10%: జీవో ఎంఎస్ 33, 2022 సెప్టెంబర్ 30.
కుల సర్వే 2024 (2025 ఫిబ్రవరి 4న సభ ముందుకు): బీసీ 56.33%, ఎస్సీ 17.43%, ఎస్టీ 10.45%, ముస్లింలు 12.56%.
ఎస్సీ చట్టం 2025 (2025 ఏప్రిల్ 14): 59 కులాలు, గ్రూపులు 1% / 9% / 5%; షమీమ్ అక్తర్ కమిషన్.
దవీందర్ సింగ్ (సుప్రీంకోర్టు, 2024 ఆగస్టు 1) ఎస్సీ ఉపవర్గీకరణకు అనుమతి.
42% బీసీ బిల్లులు (2025 మార్చి); స్థానిక సంస్థల జీవో 9ని హైకోర్టు నిలిపివేసింది, 2025 అక్టోబర్ 9; రాష్ట్ర అప్పీలును సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది, 2025 అక్టోబర్ 16.
గంగా జమునా తెహజీబ్; దక్కనీ; దక్కనీలు – అఫాకీలు; బార్కస్ (అరబ్బులు), ఏసీ గార్డ్స్ (సిద్దీలు).
ఆశ్రిత కులాలు: డక్కలి (మాదిగ), పిచ్చకుంట్ల (రెడ్డి), సాధన శూరులు (పద్మశాలి).

ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ, మెయిన్స్ రాత (TGPSC MPSO / ASO సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

లోతైన విశ్లేషణ

హైదరాబాద్ రాష్ట్రం ఎందుకు భిన్నం. ఎక్కువగా హిందువులు, తెలుగు, మరాఠీ, కన్నడ మాట్లాడే ప్రజలపై ముస్లిం పాలకుడు ఉండటం రెండు ఫలితాలను ఒకేసారి ఇచ్చింది: ఒక ఉమ్మడి ఆస్థాన సంస్కృతి (ఉర్దూ, పర్షియన్, కలగలిసిన పండుగలు), హిందూ భూస్వామ్య కులాలు (దేశ్‌ముఖ్‌లు, దొరలు) అసలైన స్థానిక అధికారం చలాయించిన భూస్వామ్య గ్రామీణ వ్యవస్థ. గ్రామాల్లో కుల, వర్గ అణచివేత (వెట్టిచాకిరీ, భగేలా), నగరంలో మతాల కలయిక పక్కపక్కనే ఉన్నాయి.
వృత్తి, కులం, ఆధునిక మార్పు. కులానికీ పనికీ మధ్య బంధం వీటితో సడలింది:
- సాలార్‌జంగ్ సంస్కరణలు, రైల్వేలు;
- ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం (1918), కుల హాస్టళ్లు: బ్రాహ్మణేతర కులాలకు విద్య అందుబాటులోకి వచ్చింది;
- రైతాంగ పోరాటం (1946–51), భూసంస్కరణలు;
- 1956 తర్వాత నీటిపారుదల, గల్ఫ్ వలసలు (కరీంనగర్, నిజామాబాద్, జగిత్యాల), రిజర్వేషన్.
సంప్రదాయ వృత్తులు (నేత, కల్లు గీత, చేపల వేట) ఇప్పటికీ బీసీ అస్తిత్వానికి గుర్తు; నేటి కులాల వారీ సంక్షేమానికి అవే ఆధారం.
సాంస్కృతిక జ్ఞాపకంగా ఆశ్రిత వ్యవస్థ. మాదిగలకు డక్కలి, రెడ్లకు పిచ్చకుంట్ల వంటి గాయకులు ప్రతి కులం వంశావళిని, మూల గాథను ప్రదర్శనల ద్వారా సజీవంగా ఉంచారు. ఇది ఒక సోపాన క్రమాన్ని ("కింది" గాయక కులం) చూపుతుంది; అదే సమయంలో ఇప్పుడు జానపద కళగా బోధిస్తూ, నమోదు చేస్తున్న గొప్ప మౌఖిక సాహిత్యాన్నీ చూపుతుంది.
లెక్కింపుపై చర్చలు.
- 2024 సర్వే ముస్లిం బీసీలను బీసీ మొత్తంలో కలిపింది; ఇది హిందూ బీసీలను తక్కువగా చూపిందని, బీసీ వాటాను పెంచిందని విమర్శకులు వాదించారు. హైదరాబాద్‌లో సర్వే పరిధిపై మరికొందరు ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు.
- ఉపవర్గీకరణ ఎస్సీలలో వ్యతిరేక దిశ చర్చను తెచ్చింది: సంఖ్యలో ఎక్కువ ఉన్న గ్రూపులు కోటాలో ఎక్కువ భాగం పొందాయా (కమిషన్ అభిప్రాయం), జనాభా వాటాలే విభజనను నిర్ణయించాలా.
- వీటిని తేలిన వాస్తవాలుగా కాకుండా చర్చలుగా రాయండి.
లంబాడీల ఎస్టీ హోదా (అతిపెద్ద ఎస్టీ సముదాయం; తెలంగాణ ప్రాంతానికి 1976లో ఎస్టీ జాబితాలో చేరింది)ను ఆదివాసీలలోని కొన్ని సముదాయాలు ప్రశ్నిస్తున్నాయి; చూడండి TGC-TR-01.
ప్రకటన స్థాయి అంశాలు.
- జనగణన 2011 ఎస్సీ, ఎస్టీ సంఖ్యలను ఇస్తుంది; బీసీ వాటా రాష్ట్రం సొంత సర్వేల నుంచి మాత్రమే వస్తుంది.
- బీసీ-ఈ (4%) ముస్లిం సముదాయాలకు; బీసీ-సీ (1%) క్రైస్తవ మతంలోకి మారిన ఎస్సీలకు.
- ఎస్టీ కోటా జీవో (2022) ద్వారా పెరిగింది, చట్టం ద్వారా కాదు.
- ఎస్సీ ఉపవర్గీకరణ సుప్రీంకోర్టు తీర్పు (2024) తర్వాత రాష్ట్ర చట్టం (2025) ద్వారా వచ్చింది.
- ఎస్సీ జనాభాలో (సుమారు 62.7%), కోటాలో (9%) అత్యధిక వాటా గ్రూప్ IIది; గ్రూప్ III (ఎస్సీలలో సుమారు 34%)కు 5%.
- స్థానిక సంస్థల్లో 42% బీసీ కోటాను 50% పరిమితి ఆపింది: హైకోర్టు నిలిపివేసింది (2025 అక్టోబర్ 9), సుప్రీంకోర్టు జోక్యం చేసుకోలేదు (2025 అక్టోబర్ 16).
- బార్కస్ = అరబ్బులు (చావుష్); ఏసీ గార్డ్స్ = సిద్దీలు.

మెయిన్స్ రాత

చట్రం: తెలంగాణ సమాజంలో మూడు పొరలు కలిసి ఉన్నాయి: పాత కుల–గ్రామ వ్యవస్థ, దక్కనీ హిందూ–ముస్లిం నగర సంస్కృతి, ప్రయోజనాల పంపిణీ కోసం ఇప్పుడు సమూహాలను లెక్కించి విభజిస్తున్న ఆధునిక సంక్షేమ రాజ్యం.
ఉపయోగించాల్సిన వాదనలు:
- మిశ్రమ సంస్కృతి: దక్కనీ భాష, తెలుగుకు కుతుబ్‌షాహీల పోషణ, పీర్ల పండుగ, హిందువుల దర్గా దర్శనాలు, ఉమ్మడి ఆహారం, దుస్తులు.
- అసమానత: కొన్ని కులాల చేతిలో భూస్వామ్య భూనియంత్రణ, వెట్టిచాకిరీ, అంటరానితనం, ఎస్టీలలో తక్కువ అక్షరాస్యత.
- సామాజిక చలనశీలత: విద్య (ఉస్మానియా, కుల హాస్టళ్లు), ఆది-హిందూ ఉద్యమం, భూసంస్కరణలు, రిజర్వేషన్, వలస.
- కొత్త సాధనాలు: కుల సర్వే 2024, ఎస్సీ ఉపవర్గీకరణ 2025, ఎస్టీ కోటా 10% (2022), బీసీ 42% బిల్లులు (పెండింగ్‌లో, వివాదంలో).
దత్తాంశ అంశాలు: ఎస్సీ 15.45%, ఎస్టీ 9.08% (జనగణన 2011); బీసీ 56.33%, ఎస్సీ 17.43%, ఎస్టీ 10.45%, ముస్లింలు 12.56% (2024 సర్వే); ఎస్సీ గ్రూపులు 1/9/5%.
ముందున్న మార్గం: దత్తాంశాన్ని తాజాగా, పారదర్శకంగా ఉంచాలి; రిజర్వేషన్ వాటాలను ఆధారాలతో ముడిపెట్టాలి; గంగా జమునా సంప్రదాయాన్ని ప్రజా విలువగా కాపాడాలి; అత్యంత వెనుకబడిన సమూహాలకు కోటాలతో పాటు విద్య, భూమి, ఉద్యోగాలు అందించాలి.
నమూనా ప్రారంభ వాక్యం: "తెలంగాణ సమాజం దక్కన్‌లో రూపుదిద్దుకుంది: గ్రామాల్లో కులబద్ధం, రాజధానిలో బహుళత్వం, ఇప్పుడు దత్తాంశం, చట్టం ద్వారా తనను తాను తిరిగి వర్గీకరించుకుంటోంది."

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.