నేరశాస్త్రం: అర్థం, పరిధి, చరిత్ర, వాదాలు

ముఖ్య వాస్తవాలు

"నేరశాస్త్రం" అనే పదం: సాధారణంగా ఫ్రెంచ్ మానవశాస్త్రవేత్త పాల్ టోపినార్డ్ (Paul Topinard)కు (1879, criminologie) ఆపాదిస్తారు; రఫేల్ గారోఫాలో (Raffaele Garofalo) దీన్ని పుస్తక శీర్షికగా వాడాడు, క్రిమినోలోజియా (Criminologia) (1885).
సదర్లాండ్ నిర్వచనం (మొదట నేరశాస్త్రం (Criminology), 1924; 1934 నుంచి నేరశాస్త్ర సూత్రాలు (Principles of Criminology); తర్వాతి ప్రచురణలు డొనాల్డ్ క్రెసీ (Donald Cressey)తో కలిసి): నేరాన్ని ఒక సామాజిక దృగ్విషయంగా చూసే జ్ఞాన సముదాయమే నేరశాస్త్రం; ఇది చట్టాలు చేయడం, చట్టాలు ఉల్లంఘించడం, ఉల్లంఘనపై ప్రతిస్పందించడం అనే ప్రక్రియలను కవర్ చేస్తుంది.
సదర్లాండ్ చెప్పిన మూడు శాఖలు:
- న్యాయ సామాజికశాస్త్రం (sociology of law): నేర చట్టాలు ఎలా రూపొందుతాయి, ఎలా మారతాయి;
- నేర కారణ శాస్త్రం (criminal etiology / aetiology): నేరానికి కారణాలు;
- దండనశాస్త్రం (penology): నేరం, నేరస్థుల నియంత్రణ, చికిత్స (శిక్ష, జైళ్లు, ప్రొబేషన్).
దండనశాస్త్రం: నేరస్థులకు శిక్ష, వారి చికిత్స గురించిన అధ్యయనం; ఈ పదాన్ని ఫ్రాన్సిస్ లీబర్ (Francis Lieber)కు (1830s) ఆపాదిస్తారు.
బాధితశాస్త్రం (Victimology): బాధితుడు, బాధితుడు–నేరస్థుడు సంబంధం, బాధితుల హక్కుల అధ్యయనం. బెంజమిన్ మెండెల్‌సోన్ (Benjamin Mendelsohn) ఈ పదాన్ని సృష్టించాడు, ఆయనను బాధితశాస్త్ర పితామహుడు అంటారు; హాన్స్ వాన్ హెంటిగ్ (Hans von Hentig), నేరస్థుడు, అతని బాధితుడు (The Criminal and His Victim) (1948).
క్రిమినలిస్టిక్స్ (Criminalistics): శాస్త్రీయ నేర నిర్ధారణ (ఫోరెన్సిక్ శాస్త్రం); ఈ పదం హాన్స్ గ్రాస్ (Hans Gross) (ఆస్ట్రియా, 1890s) నుంచి వచ్చింది.
స్వభావం: సామాజికశాస్త్రం, మనోవిజ్ఞాన శాస్త్రం, న్యాయశాస్త్రం, జీవశాస్త్రం, మనోవైద్యం, గణాంక శాస్త్రాలపై ఆధారపడే అంతర్విభాగ సామాజిక శాస్త్రం. నేర చట్టం దేనిని శిక్షించాలో, అంటే ఏమి ఉండాలో చెబుతుంది (నియమాత్మకం); నేరశాస్త్రం ఏమి ఉందో అధ్యయనం చేస్తుంది (వాస్తవాత్మకం).
వాదాలు వరుసగా:

వాదం	కాలం	ముఖ్య పేర్లు	మూల భావన
పూర్వ-క్లాసికల్ (భూతవాద)	1750కి ముందు	పూజారులు, రాజులు	నేరం పాపం లేదా దుష్టశక్తుల ఆవహింపు
క్లాసికల్	1764 నుంచి	బెకారియా, బెంథామ్	స్వేచ్ఛా సంకల్పం; శిక్ష నిర్ణీతం, నేరానికి అనుపాతం
నయా-క్లాసికల్	1800ల ప్రారంభం	ఫ్రెంచ్ కోడ్ 1810, రోస్సీ	స్వేచ్ఛా సంకల్పం, కానీ వయసు, ఉన్మాదం దోషాన్ని తగ్గిస్తాయి
పాజిటివిస్ట్ (ఇటాలియన్)	1876 నుంచి	లొంబ్రోసో, ఫెర్రీ, గారోఫాలో	నేరానికి కారణాలు ఉంటాయి; నేరస్థుడికి చికిత్స
కార్టోగ్రాఫిక్	1830–1880	కెట్లే, గెర్రీ	నేరం ప్రదేశం, రుతువు, సామాజిక దత్తాంశాన్ని అనుసరిస్తుంది
సామాజిక	1800ల చివర–1900లు	డర్క్‌హైమ్, టార్డ్, షికాగో వాదం	నేరాన్ని సమాజం సృష్టిస్తుంది

సిజేర్ బెకారియా (Cesare Beccaria) (ఇటలీ): దెయ్ దెలిత్తి ఎ దెల్లె పేనె (Dei delitti e delle pene), నేరాలు, శిక్షలు (On Crimes and Punishments) (1764); క్లాసికల్ వాద స్థాపకుడు; చిత్రహింసలు, మరణశిక్షలకు వ్యతిరేకి; శిక్ష ఖచ్చితంగా, వెంటనే, నేరానికి అనుపాతంగా ఉండాలి.
జెరెమీ బెంథామ్ (Jeremy Bentham) (ఇంగ్లండ్): ప్రయోజనవాదం (utilitarianism), సుఖదుఃఖ గణనం (hedonistic / felicific calculus): మనుషులు సుఖాన్ని, బాధను తూకం వేసుకుంటారు; పానాప్టికాన్ (Panopticon) జైలును రూపొందించాడు (1791).
సిజేర్ లొంబ్రోసో (Cesare Lombroso) (ఇటాలియన్ సైనిక వైద్యుడు): లూమో దెలింక్వెంతె (L'uomo delinquente), నేర మానవుడు (Criminal Man) (1876); పుట్టుకతో నేరస్థుడు (born criminal), అటావిజం (atavism) (పరిణామంలో పూర్వ దశకు తిరిగి వెళ్లడం), శారీరక గుర్తులు (stigmata); ఆధునిక (పాజిటివ్) నేరశాస్త్ర పితామహుడు అంటారు; నేరానికి అనువంశికత (heredity) (పుట్టుకతో వచ్చే లక్షణాలు) కారణమన్నాడు.
ఎన్రికో ఫెర్రీ (Enrico Ferri): నేర సామాజికశాస్త్రం (Criminal Sociology) (1884); స్వేచ్ఛా సంకల్పాన్ని తిరస్కరించాడు; నేర సంతృప్త సూత్రం (law of criminal saturation) (ఒక నిర్దిష్ట సామాజిక వాతావరణం నిర్ణీత పరిమాణంలో నేరాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది); నేరస్థుల్లో ఐదు వర్గాలు.
రఫేల్ గారోఫాలో: సహజ నేరం (natural crime), అంటే దయ, నిజాయితీ (pity and probity) అనే మౌలిక నైతిక భావాలను దెబ్బతీసే చర్య.
లొంబ్రోసో, ఫెర్రీ, గారోఫాలోలను నేరశాస్త్ర త్రిమూర్తులు (holy three / trinity of criminology) అంటారు.
అడాల్ఫ్ కెట్లే (Adolphe Quetelet) (బెల్జియం): మనిషి గురించి (Sur l'homme) (1835), "సామాజిక భౌతికశాస్త్రం (social physics)"; నేరాల ఉష్ణ సూత్రం (thermic law of crime): వ్యక్తులపై నేరాలు వెచ్చని ప్రాంతాలు, రుతువుల్లో పెరుగుతాయి, ఆస్తిపై నేరాలు చల్లని ప్రాంతాలు, రుతువుల్లో పెరుగుతాయి.
ఆంద్రే-మిషెల్ గెర్రీ (André-Michel Guerry) (ఫ్రాన్స్): ఫ్రాన్స్ నైతిక గణాంకాలపై వ్యాసం (Essay on the Moral Statistics of France) (1833); తొలి నేర పటాల (crime maps)లో ఒకటి.
ఎమిల్ డర్క్‌హైమ్ (Émile Durkheim): నేరం సహజమైనది (normal), సమాజానికి కొంత ఉపయోగకరం కూడా; అనోమీ (anomie) (నియమరాహిత్యం).

వివరణ

1. నేరశాస్త్ర పరిధి. ఆధునిక గ్రంథాలు ఈ రంగాలను పేర్కొంటాయి:

నేరానికి కారణాలు (జీవ, మానసిక, సామాజిక);
నేరాల స్వభావం, రూపాలు (వైట్ కాలర్, వ్యవస్థీకృత, సైబర్ నేరాలు, మహిళలపై నేరాలు);
నేర ప్రవర్తన, నేరస్థుల రకాలు;
చట్టాల రూపకల్పన, నేర చట్టం;
నేర న్యాయ వ్యవస్థ: పోలీసులు, న్యాయస్థానాలు, జైళ్లు;
దండనశాస్త్రం, సంస్కరణలు (corrections): శిక్ష, జైళ్లు, ప్రొబేషన్, పెరోల్, అనంతర సంరక్షణ (after-care);
బాధితశాస్త్రం: బాధితులు, పరిహారం;
నేర నివారణ, విధానం;
బాల నేరప్రవృత్తి (juvenile delinquency).

2. నేరశాస్త్రం, దండనశాస్త్రం, బాధితశాస్త్రం.

రంగం	అధ్యయనం చేసేది	ముఖ్య పేరు	అడిగే ప్రశ్న
నేరశాస్త్రం	నేరం, నేరస్థులు మొత్తంగా	సదర్లాండ్	నేరం ఎందుకు జరుగుతుంది, సమాజం ఎలా ప్రతిస్పందిస్తుంది
దండనశాస్త్రం	శిక్ష, జైళ్లు, చికిత్స	లీబర్ (పదం)	నేరస్థులతో ఎలా వ్యవహరించాలి
బాధితశాస్త్రం	బాధితులు, వారి పాత్ర	మెండెల్‌సోన్, వాన్ హెంటిగ్	ఎవరికి హాని జరిగింది, వారికి ఏమి దక్కాలి
క్రిమినలిస్టిక్స్	భౌతిక సాక్ష్యం	హాన్స్ గ్రాస్	నేరాన్ని ఎలా గుర్తించి రుజువు చేస్తారు

సదర్లాండ్ దండనశాస్త్రాన్ని నేరశాస్త్రంలో ఒక భాగంగా చూస్తాడు; కొందరు యూరోపియన్ రచయితలు దాన్ని ప్రత్యేక శాస్త్రంగా చూస్తారు. బాధితశాస్త్రం నేరశాస్త్రంలో ఒక శాఖగా మొదలై, ఇప్పుడు తరచూ వేరుగా బోధిస్తున్నారు.

3. పూర్వ-క్లాసికల్ (భూతవాద) వాదం. నేరాన్ని దుష్టశక్తుల పని లేదా పాపంగా చూశారు. దోషాన్ని దివ్య పరీక్ష (trial by ordeal) (నిప్పు, నీరు) లేదా ద్వంద్వ యుద్ధం ద్వారా పరీక్షించారు. శిక్షలు కఠినంగా, బహిరంగంగా, ఏకపక్షంగా ఉండేవి: అవయవాల ఛేదనం, దహనం, చిన్న నేరాలకూ మరణశిక్ష. న్యాయమూర్తులకు విస్తృత, అసమాన విచక్షణాధికారం ఉండేది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా క్లాసికల్ వాదం వచ్చింది.

4. క్లాసికల్ వాదం (18వ శతాబ్దం రెండో అర్ధభాగం, జ్ఞానోదయ యుగం).

మనిషి హేతుబద్ధుడు, అతనికి స్వేచ్ఛా సంకల్పం ఉంటుంది: నేరం ఇచ్చే సుఖం దాని బాధ కంటే ఎక్కువైతే అతను నేరాన్ని ఎంచుకుంటాడు.
కాబట్టి శిక్ష నిరోధించడానికి (deter) సరిపడేంత బాధ మాత్రమే ఇవ్వాలి; లక్ష్యం నిరోధం (deterrence), ప్రతీకారం కాదు.
శిక్ష నేరస్థుడికి కాదు, నేరానికి (చర్యకు) తగినట్లు ఉండాలి; ఒకే నేరానికి ఒకే శిక్ష.
చట్టాలు లిఖితంగా, స్పష్టంగా, శాసన వ్యవస్థ చేసినవిగా ఉండాలి; న్యాయమూర్తులు వాటిని అమలు చేస్తారు మాత్రమే (చట్టం లేనిదే శిక్ష లేదు (nulla poena sine lege) సూత్రానికి మూలం).
శిక్ష తీవ్రత కంటే శిక్ష ఖచ్చితత్వం ఎక్కువగా నిరోధిస్తుంది.
చిత్రహింసలు, రహస్య ఆరోపణలు, (బెకారియా) మరణశిక్షలకు వ్యతిరేకం.
ప్రభావం: 1791 ఫ్రెంచ్ శిక్షాస్మృతి (French Penal Code).
బలహీనత: ఇది వ్యక్తిగత వ్యత్యాసాలను పట్టించుకోలేదు: పిల్లవాడు, ఉన్మాది, మొదటిసారి నేరం చేసినవాడు కూడా ఆరితేరిన వయోజన నేరస్థుడిలాగే శిక్ష పొందారు.

5. నయా-క్లాసికల్ వాదం (19వ శతాబ్దం ప్రారంభం). స్వేచ్ఛా సంకల్పాన్ని కొనసాగించింది, కానీ మినహాయింపులు ఇచ్చింది:

పిల్లలు, ఉన్మాదులు (తర్వాత మందబుద్ధులు కూడా) పూర్తి బాధ్యత లేనివారు;
ఉపశమన పరిస్థితులు (mitigating circumstances) (రెచ్చగొట్టడం, మొదటి నేరం, పరిస్థితి) తక్కువ శిక్షకు వీలిస్తాయి;
న్యాయమూర్తులకు కొంత విచక్షణాధికారం.

ఇది 1810 ఫ్రెంచ్ కోడ్, దాని 1819 సవరణలో కనిపిస్తుంది; రచయితలు రోస్సీ (Rossi), గారో (Garraud), జోలీ (Joly). ఆధునిక శిక్షాస్మృతులు (1860 ఐపీసీ (IPC), ఇప్పుడు బీఎన్‌ఎస్ (BNS)) ఈ మిశ్రమాన్నే అనుసరిస్తాయి: దోషం నేర మనస్సుపై ఆధారపడుతుంది, వయసు, ఉన్మాదానికి మినహాయింపులు ఉంటాయి.

6. పాజిటివిస్ట్ (ఇటాలియన్) వాదం (1876 నుంచి).

శాస్త్రీయ (అనుభవాత్మక) పద్ధతి వాడింది: కొలవడం, పరిశీలించడం, పోల్చడం.
నేరానికి కారణాలు (జీవ, మానసిక, సామాజిక) ఉంటాయి; స్వేచ్ఛా సంకల్పాన్ని తిరస్కరిస్తుంది (నిర్ణయవాదం (determinism)).
దృష్టి నేరం నుంచి నేరస్థుడి వైపు మారుతుంది; శిక్ష నేరస్థుడికి తగినట్లు ఉండాలి (చికిత్స వ్యక్తిగతీకరణ (individualisation)). ప్రొబేషన్, అనిర్దిష్ట కాల శిక్షలు, బాల న్యాయస్థానాలు ఈ భావన నుంచే వచ్చాయి.
లొంబ్రోసో: ఖైదీల పుర్రెలు, శరీరాలను కొలిచాడు; పుట్టుకతో నేరస్థుడిలో గుర్తులు కనిపిస్తాయన్నాడు (పెద్ద దవడ, వాలు నుదురు, పొడవైన చేతులు, నొప్పి తెలియకపోవడం, పచ్చబొట్లు). తర్వాతి ప్రచురణల్లో ఇతర రకాలను అంగీకరించాడు: ఉన్మాద నేరస్థుడు, యాదృచ్ఛిక నేరస్థుడు (criminaloid), ఆవేశ నేరస్థుడు. స్త్రీ నేరస్థురాలు (The Female Offender) (1893, ఫెర్రెరోతో కలిసి) కూడా రాశాడు.
ఫెర్రీ: లొంబ్రోసో జీవశాస్త్ర కారణాలకు సామాజిక, భౌతిక కారణాలను జోడించాడు. వర్గాలు: పుట్టుకతో, ఉన్మాద, అలవాటు, యాదృచ్ఛిక, ఆవేశ నేరస్థులు. నేరాన్ని నివారించడానికి సామాజిక చర్యలను ("శిక్షా ప్రత్యామ్నాయాలు (penal substitutes)") సమర్థించాడు.
గారోఫాలో: న్యాయవాది; సహజ నేరం; దయ, నిజాయితీ లేని నేరస్థులను తొలగించాలి లేదా నియంత్రించాలని భావించాడు.

7. కార్టోగ్రాఫిక్ (భౌగోళిక) వాదం (సుమారు 1830–1880). అధికారిక నేర గణాంకాలు, పటాలను వాడి నేరం క్రమబద్ధంగా ఉంటుందని, ప్రదేశం, రుతువు, వయసు, లింగం, పేదరికం, విద్యలను అనుసరిస్తుందని చూపింది. నేరాల సంఖ్య, రకం ఏటా "భయపెట్టే క్రమబద్ధతతో" పునరావృతమవుతాయని కెట్లే కనుగొన్నాడు, కాబట్టి నేరం వ్యక్తిగత ఎంపిక మాత్రమే కాదు, ఒక సామాజిక వాస్తవం (social fact). ఫ్రెంచ్ డిపార్ట్‌మెంట్లలో వ్యక్తులపై, ఆస్తిపై నేరాలను గెర్రీ పటాల్లో చూపాడు. ఇంగ్లండ్‌లో హెన్రీ మేహ్యూ (Henry Mayhew) లండన్ నేర ప్రాంతాలను వర్ణించాడు. ఇది తొలి గణాంక నేరశాస్త్రం, షికాగో వాదపు పర్యావరణ (ecological) అధ్యయనాలకు దారితీసింది.

8. సామాజిక వాదం (19వ శతాబ్దం చివర, 20వ శతాబ్దం). నేరానికి కారణం సామాజిక నిర్మాణం, సామాజిక ప్రక్రియలు.

గాబ్రియేల్ టార్డ్ (Gabriel Tarde) (ఫ్రాన్స్): అనుకరణ సూత్రాలు (laws of imitation) (1890): ఇతరులను అనుకరించడం ద్వారా నేరం నేర్చుకుంటారు.
డర్క్‌హైమ్: ప్రతి సమాజంలో నేరం సహజం; నియమాలు విచ్ఛిన్నమైనప్పుడు అనోమీ.
షికాగో వాదం (పార్క్, బర్గెస్, షా, మెక్‌కే (Shaw and McKay)): నగరంలోని పరివర్తన మండలంలో (zone in transition) నేరం అత్యధికం (సామాజిక విచ్ఛిన్నత (social disorganisation)).
సదర్లాండ్: భేదాత్మక సాహచర్యం (differential association) (1939, 1947); వైట్ కాలర్ నేరం (white-collar crime) (1939).
మెర్టన్ (Merton): అనోమీ / ఒత్తిడి (strain) సిద్ధాంతం (1938).

ఈ సిద్ధాంతాల వివరాలు: నేర సిద్ధాంతాలపై తర్వాతి నోట్స్.

9. ఇతర వాదాలు (ఒక్కొక్కటి ఒక వాక్యంలో).

రకాల / శరీర నిర్మాణ (typological / constitutional): క్రెచ్‌మర్ (Kretschmer) (శరీర రకాలు: పిక్నిక్, అస్తెనిక్, అథ్లెటిక్), షెల్డన్ (Sheldon) (ఎండోమార్ఫ్, మీసోమార్ఫ్, ఎక్టోమార్ఫ్; మీసోమార్ఫ్‌లలో బాల నేరప్రవృత్తి అత్యధికం), గొడ్డార్డ్ (Goddard) (మందబుద్ధి, కాలికాక్ కుటుంబం (The Kallikak Family), 1912).
సామ్యవాద (మార్క్సిస్ట్): విలెం బోంగర్ (Willem Bonger) (నేరప్రవృత్తి, ఆర్థిక పరిస్థితులు (Criminality and Economic Conditions), 1905; ఇంగ్లిష్‌లో 1916): పెట్టుబడిదారీ విధానం స్వార్థాన్ని, నేరాన్ని పెంచుతుంది.
క్లినికల్ / బహుళ కారక (clinical / multiple-factor): విలియం హీలీ (William Healy) (అమెరికా), సిరిల్ బర్ట్ (Cyril Burt) (యువ నేరస్థుడు (The Young Delinquent), 1925): నేరానికి అనేక కారణాలు ఉంటాయి; ప్రతి కేసును విడిగా అధ్యయనం చేయాలి.

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

✗ "లొంబ్రోసో నేరాలు, శిక్షలు రాశాడు." ✓ బెకారియా (1764); లొంబ్రోసో రాసింది **నేర మానవుడు (1876)**.
✗ "బెకారియా పాజిటివ్ నేరశాస్త్ర పితామహుడు." ✓ బెకారియా క్లాసికల్ వాదాన్ని స్థాపించాడు; లొంబ్రోసో పాజిటివ్ (ఆధునిక) నేరశాస్త్ర పితామహుడు.
✗ "పాజిటివిస్టులు స్వేచ్ఛా సంకల్పాన్ని నమ్మారు." ✓ క్లాసికల్ వాదం నమ్మింది; పాజిటివిస్టులు (అందరికంటే ఎక్కువగా ఫెర్రీ) దాన్ని తిరస్కరించారు.
✗ "నేర సంతృప్త సూత్రం: గారోఫాలో." ✓ ఫెర్రీ. గారోఫాలో = సహజ నేరం (దయ, నిజాయితీ).
✗ "నేరాల ఉష్ణ సూత్రం: గెర్రీ." ✓ కెట్లే. గెర్రీ = తొలి నేర పటాలు (1833).
✗ "సదర్లాండ్ మూడు శాఖలు నేరశాస్త్రం, దండనశాస్త్రం, బాధితశాస్త్రం." ✓ న్యాయ సామాజికశాస్త్రం, నేర కారణ శాస్త్రం, దండనశాస్త్రం.
✗ "క్లాసికల్ వాదం శిక్షను వ్యక్తిగతీకరించింది." ✓ అది శిక్షను చర్యకు ముడిపెట్టింది; వ్యక్తిగతీకరణ పాజిటివిస్టులతో వచ్చింది.
✗ "బాధితశాస్త్రం అనే పదాన్ని హాన్స్ వాన్ హెంటిగ్ సృష్టించాడు." ✓ మెండెల్‌సోన్ సృష్టించాడు; వాన్ హెంటిగ్ నేరస్థుడు, అతని బాధితుడు (1948) రాశాడు.
✗ "గోరింగ్ లొంబ్రోసో సరైనవాడని నిరూపించాడు." ✓ గోరింగ్ (1913) శారీరక నేర రకం ఏదీ లేదని కనుగొన్నాడు.

త్వరిత పునశ్చరణ

నేరశాస్త్రం: చట్టాలు చేయడం, చట్టాలు ఉల్లంఘించడం, ఉల్లంఘనపై ప్రతిస్పందన (సదర్లాండ్, 1924).
శాఖలు (సదర్లాండ్): న్యాయ సామాజికశాస్త్రం, నేర కారణ శాస్త్రం, దండనశాస్త్రం.
పదం: టోపినార్డ్ 1879; గారోఫాలో క్రిమినోలోజియా 1885; దండనశాస్త్రం: లీబర్; బాధితశాస్త్రం: మెండెల్‌సోన్.
భూతవాద → క్లాసికల్ → నయా-క్లాసికల్ → పాజిటివిస్ట్; వాటితో పాటు కార్టోగ్రాఫిక్, సామాజిక వాదాలు.
క్లాసికల్: బెకారియా 1764, బెంథామ్ (సుఖదుఃఖ గణనం, పానాప్టికాన్); స్వేచ్ఛా సంకల్పం, నిరోధం.
నయా-క్లాసికల్: ఫ్రెంచ్ కోడ్ 1810; వయసు, ఉన్మాదం, ఉపశమన పరిస్థితులు.
పాజిటివిస్ట్: లొంబ్రోసో 1876 (పుట్టుకతో నేరస్థుడు, అటావిజం), ఫెర్రీ (సంతృప్త సూత్రం, స్వేచ్ఛా సంకల్పం లేదు), గారోఫాలో (సహజ నేరం).
కార్టోగ్రాఫిక్: కెట్లే (ఉష్ణ సూత్రం, 1835), గెర్రీ (నేర పటాలు, 1833).
సామాజిక: టార్డ్ (అనుకరణ), డర్క్‌హైమ్ (అనోమీ), షికాగో వాదం, సదర్లాండ్, మెర్టన్.
గోరింగ్ (1913) లొంబ్రోసో నేర రకాన్ని తప్పని నిరూపించాడు.

ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

లోతైన విశ్లేషణ

భావన మూలాలు vs శాస్త్రంగా ఆవిర్భావం. నేరం, శిక్షల గురించిన ఆలోచన ప్రాచీనమైనది (హమ్మురాబీ స్మృతి, మనువు, కౌటిల్యుడి అర్థశాస్త్రం, ప్లేటో, అరిస్టాటిల్). శాస్త్రీయ విభాగంగా నేరశాస్త్రం 18వ–19వ శతాబ్దాల నుంచి మొదలైంది (బెకారియా 1764, లొంబ్రోసో 1876, పదం 1879–85లో). "మూలాలను దేనికి గుర్తించవచ్చు" అనే ప్రశ్నకు 2023 ఏపీపీఎస్సీ (APPSC) కీ "ప్రాచీన కాలం" అనే సమాధానాన్ని అంగీకరించింది; ప్రశ్న ఏమి అడుగుతోందో జాగ్రత్తగా చదవండి.
లొంబ్రోసోపై గోరింగ్ పరీక్ష. చార్లెస్ గోరింగ్ (Charles Goring), ఇంగ్లిష్ ఖైదీ (The English Convict) (1913), సుమారు 3,000 మంది ఇంగ్లిష్ ఖైదీలను సైనికులు, విద్యార్థులతో పోల్చి శారీరక నేర రకం ఏదీ లేదని కనుగొన్నాడు; అయినా నేరస్థుల్లో ప్రజ్ఞ తక్కువని భావించాడు. ఎర్నెస్ట్ హూటన్ (Earnest Hooton) (1939) తర్వాత జీవశాస్త్ర దృక్పథాన్ని మళ్లీ ముందుకు తెచ్చాడు; అది కూడా విమర్శలకు గురైంది.
క్లాసికల్ వాదం ఇప్పటికీ ఎందుకు ముఖ్యం. ఆధునిక హేతుబద్ధ ఎంపిక (rational choice), నిరోధ సిద్ధాంతాలు, దైనందిన కార్యకలాపాల సిద్ధాంతం (routine activity theory) (కోహెన్, ఫెల్సన్, 1979), పరిస్థితిగత నేర నివారణ (situational crime prevention)లను నయా-క్లాసికల్ లేదా "కొత్త క్లాసికల్" నేరశాస్త్రం అంటారు. న్యాయ ప్రక్రియ (due process) హక్కులు, చట్టబద్ధత, శిక్షల్లో అనుపాతం కూడా బెకారియా నుంచే వచ్చాయి.
సదర్లాండ్ హెచ్చరిక. నేరశాస్త్రం శాస్త్రీయ పద్ధతులు వాడినప్పటికీ, దాని ఫలితాలు ఖచ్చితమైనవి లేదా సార్వత్రికమైనవి కానందున అది ఇంకా పూర్తి శాస్త్రం కాలేదని సదర్లాండ్ భావించాడు.
మెండెల్‌సోన్ బాధితుల వర్గీకరణ (1956): పూర్తిగా నిర్దోషి అయిన బాధితుడు (ఒక పిల్లవాడు) నుంచి, కొద్దిపాటి దోషం ఉన్న బాధితులు, నేరస్థుడంత దోషులైన బాధితులు, నేరస్థుడి కంటే ఎక్కువ దోషులైన బాధితులు, అత్యధిక దోషి అయిన బాధితుడు (ముందుగా దాడి చేసి ఆత్మరక్షణలో చంపబడినవాడు), కల్పిత బాధితుడు వరకు. హత్యను బాధితుడే మొదలుపెట్టిన సందర్భాలకు మార్విన్ వుల్ఫ్‌గ్యాంగ్ (Marvin Wolfgang) (1958) బాధితుడి ప్రేరేపణ (victim precipitation) అనే పదం వాడాడు; స్టీఫెన్ షాఫర్ (Stephen Schafer) బాధితుడి క్రియాత్మక బాధ్యత (functional responsibility) గురించి చెప్పాడు.
భారతదేశంలో. న్యూఢిల్లీలోని ఎల్‌ఎన్‌జేఎన్ జాతీయ నేరశాస్త్ర, ఫోరెన్సిక్ శాస్త్ర సంస్థ (LNJN National Institute of Criminology and Forensic Science) (1972, కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ) పోలీసు, న్యాయ, జైలు అధికారులకు శిక్షణ ఇస్తుంది. పోలీసు పరిశోధన, అభివృద్ధి బ్యూరో (BPR&D, 1970) పోలీసు, జైళ్ల పరిశోధనను చూస్తుంది. నేర గణాంకాలు ఎన్‌సీఆర్‌బీ (NCRB) ప్రచురించే భారతదేశంలో నేరాలు (Crime in India) నుంచి వస్తాయి (యూనిట్ III నోట్స్).

ఉదాహరణ 1. స్వేచ్ఛా సంకల్పం అనే భావనపై నిర్మితమైన నేరశాస్త్ర వాదం ఏది? సాధన. స్వేచ్ఛా సంకల్పం, హేతుబద్ధ ఎంపిక క్లాసికల్ వాదానికి పునాది; పాజిటివిస్టులు దాన్ని తిరస్కరించారు. సమాధానం: క్లాసికల్ వాదం

ఉదాహరణ 2. జతపరచండి: (a) లొంబ్రోసో (b) కెట్లే (c) బెకారియా (d) ఫెర్రీ లను (1) నేర సంతృప్త సూత్రం (2) నేరాల ఉష్ణ సూత్రం (3) నేరాలు, శిక్షలు (4) అటావిజం తో. సాధన. లొంబ్రోసో–అటావిజం, కెట్లే–ఉష్ణ సూత్రం, బెకారియా–1764 పుస్తకం, ఫెర్రీ–సంతృప్త సూత్రం. సమాధానం: a-4, b-2, c-3, d-1

ఉదాహరణ 3. సదర్లాండ్ ప్రకారం, నేరానికి కారణాలను అధ్యయనం చేసే నేరశాస్త్ర శాఖ సాధన. న్యాయ సామాజికశాస్త్రం = చట్టాల రూపకల్పన; దండనశాస్త్రం = నియంత్రణ; కారణాలు = కారణ శాస్త్రం. సమాధానం: నేర కారణ శాస్త్రం

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.