మార్కెట్ నిర్మాణాలు, ధర నిర్ణయం: సంపూర్ణ పోటీ…

ముఖ్య వాస్తవాలు

లాభ గరిష్ఠీకరణ: (1) MR = MC (మొదటి క్రమ నియమం); (2) MC రేఖ MR రేఖను కింది నుంచి ఖండించాలి (MC పెరుగుతుండాలి, రెండో క్రమ నియమం).
సంపూర్ణ పోటీ (perfect competition): చాలా ఎక్కువ మంది కొనుగోలుదారులు, అమ్మకందారులు, సజాతీయ వస్తువు (homogeneous product), స్వేచ్ఛా ప్రవేశం, నిష్క్రమణ (free entry and exit), సంపూర్ణ సమాచారం, సంపూర్ణ చలనశీలత. సంస్థ ధరను అంగీకరించేవారు (price taker) కోవకు చెందుతుంది; పరిశ్రమ డిమాండ్, సప్లై ద్వారా ధరను నిర్ణయిస్తుంది.
సంపూర్ణ పోటీలో సంస్థ: P = AR = MR; సమతౌల్యం (equilibrium) P = MC.
స్వల్పకాలం (short run): పోటీ సంస్థ అసాధారణ లాభం (supernormal profit), సాధారణ లాభం (normal profit) లేదా నష్టం పొందవచ్చు. P ≥ కనిష్ఠ AVC ఉన్నంత వరకు ఉత్పత్తి కొనసాగిస్తుంది.
మూసివేత బిందువు (shutdown point) = కనిష్ఠ AVC. బ్రేక్-ఈవెన్ పాయింట్ (break-even point) = కనిష్ఠ ATC.
సంస్థ స్వల్పకాల సప్లై రేఖ (supply curve) = కనిష్ఠ AVC కంటే పైన ఉన్న MC రేఖ భాగం.
దీర్ఘకాలం (long run) (సంపూర్ణ పోటీ): P = MR = AR = MC = కనిష్ఠ LAC; సాధారణ లాభం మాత్రమే; సంస్థ అభిలషణీయ పరిమాణంలో పని చేస్తుంది.
ఏకస్వామ్యం (monopoly): ఒకే అమ్మకందారు, దగ్గరి ప్రత్యామ్నాయాలు ఉండవు, బలమైన ప్రవేశ అవరోధాలు (barriers to entry); ధర నిర్ణేత (price maker); AR కిందికి వాలుతుంది, MR < AR.
ఏకస్వామ్య సమతౌల్యం: MR = MC, కాబట్టి P > MC. దీర్ఘకాలంలో కూడా అసాధారణ లాభం నిలవవచ్చు. ఏకస్వామ్యదారుకు (monopolist) సప్లై రేఖ ఉండదు.
ఏకస్వామ్యదారు (ధనాత్మక MC ఉన్నప్పుడు) ఎప్పుడూ డిమాండ్ వ్యాకోచ భాగంలోనే (e > 1) ఉత్పత్తి చేస్తాడు.
ధర వివక్ష (price discrimination) (ఎ.సి. పిగూ (A.C. Pigou) మూడు స్థాయిలు): మొదటి స్థాయి (ప్రతి యూనిట్‌ను కొనుగోలుదారు చెల్లించగల గరిష్ఠ ధరకు), రెండో స్థాయి (బ్లాకులు/శ్లాబులు), మూడో స్థాయి (వేర్వేరు మార్కెట్లు). తక్కువ వ్యాకోచం ఉన్న డిమాండ్ మార్కెట్‌లో ఎక్కువ ధర.
ఏకస్వామ్య పోటీ (monopolistic competition) (ఇ.హెచ్. చేంబర్లిన్ (E.H. Chamberlin), 1933): ఎక్కువ మంది అమ్మకందారులు, విభేదీకృత వస్తువులు (differentiated products), స్వేచ్ఛా ప్రవేశం, అమ్మకపు వ్యయాలు (selling costs) (ప్రకటనలు). డిమాండ్ కిందికి వాలుతుంది, కానీ చాలా వ్యాకోచంగా ఉంటుంది. దీర్ఘకాలం: మిగులు సామర్థ్యంతో (excess capacity) సాధారణ లాభం.
పరిమిత స్వామ్యం (oligopoly): కొద్ది మంది అమ్మకందారులు, పరస్పర ఆధారత (interdependence), ప్రవేశ అవరోధాలు. ద్విస్వామ్యం (duopoly) = ఇద్దరు అమ్మకందారులు. వంగిన డిమాండ్ రేఖ (kinked demand curve) (పి.ఎం. స్వీజీ (P.M. Sweezy), 1939; హాల్, హిచ్ (Hall and Hitch) కూడా) ధర దృఢత్వాన్ని (price rigidity) వివరిస్తుంది.
మార్షల్ (Marshall) కాల వ్యవధులు: మార్కెట్ కాలం (చాలా స్వల్పం; సప్లై స్థిరం, ధరను డిమాండ్ నిర్ణయిస్తుంది), స్వల్పకాలం, దీర్ఘకాలం, అతి దీర్ఘకాలం (secular period). మార్షల్ డిమాండ్, సప్లైలను కత్తెరకు ఉన్న రెండు అంచులతో పోల్చారు.
కొనుగోలుదారుల వైపు: ఏక క్రేతృత్వం (monopsony) = ఒకే కొనుగోలుదారు; పరిమిత క్రేతృత్వం (oligopsony) = కొద్ది మంది కొనుగోలుదారులు; ద్విపక్ష ఏకస్వామ్యం (bilateral monopoly) = ఒకే కొనుగోలుదారుతో తలపడే ఒకే అమ్మకందారు.

వివరణ

1. నాలుగు నిర్మాణాల పోలిక.

లక్షణం	సంపూర్ణ పోటీ	ఏకస్వామ్య పోటీ	పరిమిత స్వామ్యం
అమ్మకందారులు	చాలా ఎక్కువ	ఎక్కువ	కొద్ది
వస్తువు	సజాతీయం	విభేదీకృతం	సజాతీయం లేదా విభేదీకృతం
ప్రవేశం	స్వేచ్ఛ	స్వేచ్ఛ	పరిమితం
సంస్థకు డిమాండ్	పూర్తి వ్యాకోచం	వ్యాకోచం, కిందికి వాలు	వంగినది లేదా అనిశ్చితం

లక్షణం	ఏకస్వామ్యం
అమ్మకందారులు	ఒకరు
వస్తువు	దగ్గరి ప్రత్యామ్నాయం లేదు
ప్రవేశం	నిరోధితం (పేటెంట్లు, లైసెన్సులు, ముడి పదార్థంపై నియంత్రణ, తరహా)
సంస్థకు డిమాండ్	పరిశ్రమ డిమాండ్, కిందికి వాలు

2. సంపూర్ణ పోటీలో మార్కెట్ ధర. మార్కెట్ డిమాండ్ (market demand), మార్కెట్ సప్లై సమానమయ్యే చోట ధర నిర్ణయమవుతుంది.

ఉదాహరణ 1. Qd = 100 − 5P, Qs = 20 + 3P. సమతౌల్య ధర (equilibrium price), పరిమాణం కనుక్కోండి. సాధన. 100 − 5P = 20 + 3P → 8P = 80 → P = 10. Q = 100 − 50 = 50 (సరిచూడండి: 20 + 30 = 50). సమాధానం: P = ₹10, Q = 50

డిమాండ్ పెరిగితే (సప్లై మారకుండా) ధర, పరిమాణం రెండూ పెరుగుతాయి; సప్లై పెరిగితే (డిమాండ్ మారకుండా) ధర తగ్గుతుంది, పరిమాణం పెరుగుతుంది.
మార్షల్ మార్కెట్ కాలంలో సప్లై స్థిరం, కాబట్టి ధర డిమాండ్‌పై మాత్రమే ఆధారపడుతుంది; దీర్ఘకాలంలో సప్లై పూర్తిగా సర్దుబాటవుతుంది, కాబట్టి ఉత్పత్తి వ్యయమే ఎక్కువ ముఖ్యం.

3. పోటీ సంస్థ.

ఉదాహరణ 2. సంపూర్ణ పోటీలోని ఒక సంస్థకు TC = Q³ − 6Q² + 15Q + 10. మార్కెట్ ధర ₹15. దాని ఉత్పత్తి, లాభం, మూసివేత ధర కనుక్కోండి. సాధన.

MC = 3Q² − 12Q + 15. P = MC: 15 = 3Q² − 12Q + 15 → 3Q(Q − 4) = 0 → Q = 0 లేదా 4. Q = 0 వద్ద MC తగ్గుతోంది, కాబట్టి రెండో క్రమ నియమం నెరవేరదు; Q = 4.
TR = 15 × 4 = 60. TC = 64 − 96 + 60 + 10 = 38. లాభం = 60 − 38 = ₹22 (ATC = 9.5, కాబట్టి యూనిట్‌కు లాభం 15 − 9.5 = 5.5).
AVC = Q² − 6Q + 15, కనిష్ఠం Q = 3 వద్ద, విలువ 6. మూసివేత ధర = ₹6.
సమాధానం: Q = 4, లాభం ₹22, మూసివేత ధర ₹6. (బ్రేక్-ఈవెన్ ధర = కనిష్ఠ ATC ≈ ₹9.10.)

పోటీ సంస్థకు స్వల్పకాల పరిస్థితులు:

ధర	ఫలితం
P > కనిష్ఠ ATC	అసాధారణ లాభం
P = కనిష్ఠ ATC	సాధారణ లాభం (బ్రేక్-ఈవెన్)
కనిష్ఠ AVC < P < కనిష్ఠ ATC	నష్టం, అయినా ఉత్పత్తి కొనసాగిస్తుంది (చర వ్యయం, స్థిర వ్యయంలో కొంత భాగం వస్తాయి)
P < కనిష్ఠ AVC	మూసివేస్తుంది (నష్టం = TFC)

4. ఏకస్వామ్యం.

ఉదాహరణ 3. ఒక ఏకస్వామ్యదారు ఎదుర్కొనే డిమాండ్ P = 100 − 2Q, స్థిర MC = AC = ₹20. ఉత్పత్తి, ధర, లాభం కనుక్కోండి. సాధన. TR = 100Q − 2Q², MR = 100 − 4Q. MR = MC: 100 − 4Q = 20 → Q = 20. P = 100 − 40 = 60. లాభం = (60 − 20) × 20. సమాధానం: Q = 20, P = ₹60, లాభం ₹800

సంపూర్ణ పోటీలో (P = MC = 20) ఉత్పత్తి 40 ఉండేది. ఏకస్వామ్యంలో ఎక్కువ ధరకు తక్కువ ఉత్పత్తి వస్తుంది.
ఏకస్వామ్య బిందువు వద్ద వ్యాకోచం: e = P/(bQ) = 60/40 = 1.5 (> 1, వ్యాకోచ పరిధి).

5. ఏకస్వామ్య పోటీ. ప్రతి సంస్థ కొంచెం భిన్నమైన బ్రాండ్‌ను అమ్ముతుంది (సబ్బు, టూత్‌పేస్ట్, రెస్టారెంట్లు), కాబట్టి ధరపై దానికి కొంత నియంత్రణ ఉంటుంది. స్వల్పకాలంలో అసాధారణ లాభం పొందవచ్చు; అప్పుడు కొత్త సంస్థలు ప్రవేశిస్తాయి, AR రేఖ LACని స్పర్శించే వరకు ప్రతి సంస్థ డిమాండ్ ఎడమకు జరుగుతుంది. ఈ బిందువు వద్ద P = LAC (సాధారణ లాభం), కానీ ఇది LAC తగ్గే భాగంలో ఉంటుంది, కాబట్టి ఉత్పత్తి కనిష్ఠ వ్యయ ఉత్పత్తి కంటే తక్కువ: మిగులు సామర్థ్యం. అమ్మకపు వ్యయాలు (ప్రకటనలు) డిమాండ్‌ను జరుపుతాయి; ఇవి ఈ మార్కెట్ లక్షణం.

6. పరిమిత స్వామ్యం. ప్రతి సంస్థ అమ్మకాలు ప్రత్యర్థుల స్పందనలపై ఆధారపడతాయి కాబట్టి ఒకే నమూనా ఉండదు.

వంగిన డిమాండ్ రేఖ: ధర తగ్గింపును ప్రత్యర్థులు అనుసరిస్తారు, ధర పెంపును అనుసరించరు. ప్రస్తుత ధర కంటే పైన డిమాండ్ వ్యాకోచంగా, కింద అవ్యాకోచంగా ఉంటుంది; అందువల్ల వంపు వద్ద MR రేఖకు నిలువు అంతరం ఉంటుంది; ఆ అంతరంలో MC జరిగినా ధర మారదు. ఇది కదలని ధరలను (sticky prices) వివరిస్తుంది.
కార్టెల్ (cartel): సంస్థలు కుమ్మక్కై ఉమ్మడి ఏకస్వామ్యంలా వ్యవహరిస్తాయి (ఉదా. ఒపెక్ (OPEC)). ధర నాయకత్వం (price leadership): ఆధిపత్య లేదా తక్కువ వ్యయం గల సంస్థ ధరను నిర్ణయిస్తుంది, మిగిలినవి అనుసరిస్తాయి.
కర్నో ద్విస్వామ్యం (Cournot duopoly) (1838): ప్రతి సంస్థ మరొక సంస్థ ఉత్పత్తిని స్థిరంగా తీసుకుని తన ఉత్పత్తిని ఎంచుకుంటుంది.

లోతైన విశ్లేషణ

1. ఏకస్వామ్య శక్తికి లెర్నర్ సూచిక (Lerner index). లాభ గరిష్ఠీకరణ బిందువు వద్ద L = (P − MC) ÷ P = 1/e.

ఉదాహరణ 3: L = (60 − 20)/60 = 2/3 = 1/1.5. ✓ సంపూర్ణ పోటీలో L = 0 (P = MC).

2. ఏకస్వామ్యం వల్ల సంక్షేమ నష్టం. పోటీతో పోలిస్తే కోల్పోయిన వినియోగదారుని మిగులు (consumer surplus), ఉత్పత్తిదారుని మిగులు (నిరర్థక నష్టం (deadweight loss)) అనేది ఏకస్వామ్య ఉత్పత్తి నుంచి పోటీ ఉత్పత్తి వరకు డిమాండ్, MC మధ్య ఉన్న త్రిభుజం.

ఉదాహరణ 3: ½ × (60 − 20) × (40 − 20) = ₹400.

3. మూడో స్థాయి ధర వివక్ష. షరతులు: వేర్వేరు మార్కెట్లు (మళ్లీ అమ్మే వీలు ఉండకూడదు), వేర్వేరు వ్యాకోచాలు, కొంత ఏకస్వామ్య శక్తి. నియమం: MR₁ = MR₂ = MC; MR = P(1 − 1/e) కాబట్టి e తక్కువగా ఉన్నచోట ధర ఎక్కువ.

ఉదాహరణ 4. MC = ₹10 (స్థిరం). మార్కెట్ 1: P₁ = 50 − 2Q₁. మార్కెట్ 2: P₂ = 30 − Q₂. ధరలు కనుక్కోండి. సాధన.

మార్కెట్ 1: MR₁ = 50 − 4Q₁ = 10 → Q₁ = 10, P₁ = 30. వ్యాకోచం e₁ = 30/(2 × 10) = 1.5.
మార్కెట్ 2: MR₂ = 30 − 2Q₂ = 10 → Q₂ = 10, P₂ = 20. వ్యాకోచం e₂ = 20/(1 × 10) = 2.
సరిచూడండి: 30(1 − 1/1.5) = 10, 20(1 − 1/2) = 10.
సమాధానం: P₁ = ₹30 (తక్కువ వ్యాకోచ మార్కెట్), P₂ = ₹20 (ఎక్కువ వ్యాకోచ మార్కెట్). లాభం = 200 + 100 = ₹300.
భారతదేశ ఉదాహరణలు: తరగతిని బట్టి రైల్వే ఛార్జీలు, గృహ, వాణిజ్య వినియోగదారులకు వేర్వేరు విద్యుత్ సుంకాలు (tariff), విద్యార్థులకు తక్కువ రుసుములు.

4. సంఖ్యలతో కర్నో ద్విస్వామ్యం.

ఉదాహరణ 5. మార్కెట్ డిమాండ్ P = 90 − Q, రెండు సంస్థలకూ వ్యయం సున్నా. కర్నో ఫలితం కనుక్కోండి. సాధన. సంస్థ 1, (90 − q₁ − q₂)q₁ ను గరిష్ఠం చేస్తుంది: 90 − 2q₁ − q₂ = 0. సౌష్ఠవం వల్ల q₁ = q₂ = q: 90 − 3q = 0 → q = 30. మొత్తం 60, P = 30, ఒక్కో సంస్థ లాభం 900.

పోల్చండి: ఏకస్వామ్యం Q = 45, P = 45; సంపూర్ణ పోటీ Q = 90, P = 0. కర్నో ఉత్పత్తి (60) పోటీ ఉత్పత్తిలో మూడింట రెండు వంతులు; n సంస్థలు ఉంటే అది n/(n + 1) వంతు.

5. సంపూర్ణ పోటీలో దీర్ఘకాల పరిశ్రమ సప్లై. స్థిర వ్యయ పరిశ్రమ: క్షితిజ సమాంతర దీర్ఘకాల సప్లై; పెరిగే వ్యయ పరిశ్రమ: పైకి వాలుతుంది; తగ్గే వ్యయ పరిశ్రమ: కిందికి వాలుతుంది (బాహ్య ఆదాలు).

6. పరీక్షకులు ఇష్టపడే ఇతర అంశాలు.

సహజ ఏకస్వామ్యం (natural monopoly): మొత్తం మార్కెట్ డిమాండ్ అంతటా LAC తగ్గుతూనే ఉంటుంది (రైల్వేలు, నీటి సరఫరా, విద్యుత్ గ్రిడ్), కాబట్టి ఒకే సంస్థ అత్యంత చౌక.
ద్విపక్ష ఏకస్వామ్యం: ధర కొన్ని హద్దుల్లో అనిర్ధారితం; అది బేరసారాలపై ఆధారపడుతుంది.
క్రీడా సిద్ధాంతం (game theory) (వాన్ న్యూమన్, మోర్గెన్‌స్టెర్న్ (von Neumann and Morgenstern), 1944), నాష్ సమతౌల్యం (Nash equilibrium) పరిమిత స్వామ్య వ్యూహాన్ని వివరిస్తాయి; కార్టెల్‌లు ఎందుకు విచ్ఛిన్నమవుతాయో ఖైదీల సందిగ్ధం (prisoner's dilemma) చూపుతుంది.
బెర్ట్రాండ్ నమూనా (Bertrand model): ద్విస్వామ్యదారులు ధరపై పోటీ పడతారు; ఒకే రకమైన వస్తువులు, వ్యయాలు ఉంటే ధర MCకి పడిపోతుంది.
అమ్మకాల గరిష్ఠీకరణ (sales maximisation) (బామోల్ (Baumol)): పరిమిత స్వామ్య సంస్థలు కనీస లాభం షరతుకు లోబడి రాబడిని గరిష్ఠం చేయవచ్చు.
జోన్ రాబిన్సన్ (Joan Robinson) (1933) అసంపూర్ణ పోటీ (imperfect competition), ఏక క్రేతృత్వ దోపిడీ సిద్ధాంతాన్ని నిర్మించారు; చేంబర్లిన్ (1933) వస్తు విభేదీకరణ (product differentiation), అమ్మకపు వ్యయాలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తూ ఏకస్వామ్య పోటీ సిద్ధాంతాన్ని నిర్మించారు.

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

✗ "ధర ATC కంటే తగ్గితే పోటీ సంస్థ మూసివేస్తుంది." ✓ ధర కనిష్ఠ AVC కంటే తగ్గినప్పుడే మూసివేస్తుంది.
✗ "ఏకస్వామ్యదారు సాధ్యమైనంత గరిష్ఠ ధర వసూలు చేస్తాడు." ✓ డిమాండ్ వ్యాకోచ భాగంలో, MR = MC వద్ద ధరను నిర్ణయిస్తాడు.
✗ "ఏకస్వామ్యదారుకు పైకి వాలే సప్లై రేఖ ఉంటుంది." ✓ ఏకస్వామ్యదారుకు సప్లై రేఖ ఉండదు.
✗ "ధర వివక్షలో ఎక్కువ వ్యాకోచ మార్కెట్‌కు ఎక్కువ ధర." ✓ తక్కువ వ్యాకోచ మార్కెట్‌లో ఎక్కువ ధర.
✗ "ఏకస్వామ్య పోటీ సిద్ధాంతాన్ని జోన్ రాబిన్సన్ రూపొందించారు." ✓ చేంబర్లిన్ (ఏకస్వామ్య పోటీ); జోన్ రాబిన్సన్ అసంపూర్ణ పోటీ గురించి రాశారు (ఇద్దరూ 1933).
✗ "వంగిన డిమాండ్ రేఖ ధర వివక్షను వివరిస్తుంది." ✓ ఇది పరిమిత స్వామ్యంలో ధర దృఢత్వాన్ని వివరిస్తుంది (స్వీజీ).
✗ "ఏక క్రేతృత్వం అంటే ఒకే అమ్మకందారు." ✓ ఏక క్రేతృత్వం = ఒకే కొనుగోలుదారు; ఏకస్వామ్యం = ఒకే అమ్మకందారు.
✗ "దీర్ఘకాలంలో ఏకస్వామ్య పోటీలోని సంస్థ అసాధారణ లాభం పొందుతుంది." ✓ స్వేచ్ఛా ప్రవేశం వల్ల మిగులు సామర్థ్యంతో సాధారణ లాభం మాత్రమే మిగులుతుంది.

త్వరిత పునశ్చరణ

సమతౌల్యం: MR = MC, MC పెరుగుతుండాలి.
సంపూర్ణ పోటీ: P = AR = MR = MC; దీర్ఘకాలం P = కనిష్ఠ LAC, సాధారణ లాభం.
మూసివేత = కనిష్ఠ AVC; బ్రేక్-ఈవెన్ = కనిష్ఠ ATC.
సంస్థ సప్లై = కనిష్ఠ AVC కంటే పైన MC.
ఏకస్వామ్యం: P > MC, సప్లై రేఖ ఉండదు, వ్యాకోచ పరిధిలో మాత్రమే.
లెర్నర్ సూచిక (P − MC)/P = 1/e.
ధర వివక్ష: డిమాండ్ తక్కువ వ్యాకోచంగా ఉన్నచోట ఎక్కువ ధర; MR₁ = MR₂ = MC.
ఏకస్వామ్య పోటీ: చేంబర్లిన్; విభేదీకరణ, అమ్మకపు వ్యయాలు, మిగులు సామర్థ్యం.
పరిమిత స్వామ్యం: పరస్పర ఆధారత; వంగిన డిమాండ్ (స్వీజీ) → కదలని ధరలు; కర్నో, కార్టెల్.
మార్షల్: కత్తెర; మార్కెట్ కాలంలో ధరను డిమాండ్ నిర్ణయిస్తుంది.

ఇంకా లోతుగా: మెయిన్స్ రాత (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

మెయిన్స్ రాత

చట్రం: మార్కెట్ నిర్మాణం ధర, ఉత్పత్తి, సామర్థ్యం, నియంత్రణ అవసరాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.
విశ్లేషణ:
- సంపూర్ణ పోటీ కేటాయింపు సామర్థ్యాన్ని (allocative efficiency) (P = MC), ఉత్పాదక సామర్థ్యాన్ని (productive efficiency) (కనిష్ఠ LAC) ఇస్తుంది; ఏకస్వామ్యం రెండింటినీ ఇవ్వదు.
- ఏకస్వామ్య పోటీ మిగులు సామర్థ్యం, ప్రకటనల వ్యయంతో వైవిధ్యాన్ని ఇస్తుంది.
- పరిమిత స్వామ్యంలో (భారతదేశంలో టెలికాం, సిమెంట్, విమానయానం) కుమ్మక్కు ప్రమాదం ఉంటుంది; భారత పోటీ కమిషన్ (Competition Commission of India) (పోటీ చట్టం (Competition Act), 2002) కార్టెల్‌లను, ఆధిపత్య దుర్వినియోగాన్ని అడ్డుకుంటుంది.
ముందున్న మార్గం: సహజ ఏకస్వామ్యాలను నియంత్రించడం (టారిఫ్ కమిషన్లు), ప్రవేశాన్ని తెరిచి ఉంచడం, కార్టెల్‌లపై పోటీ చట్టాన్ని ప్రయోగించడం.

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.