APPSC Paper I · Education (B.Ed. level) · Commissions, policies and admissions
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉమ్మడి ప్రవేశ పరీక్షలు, కేంద్రీకృత ప్రవేశాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో వృత్తి, ఉన్నత కోర్సుల ప్రవేశాలు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఉన్నత విద్యా మండలి (APSCHE, 1988) నిర్వహించే ఉమ్మడి ప్రవేశ పరీక్షల (CET) ద్వారా జరుగుతాయి; ప్రతిభ, రిజర్వేషన్, అధికరణం 371-డి (Article 371D) స్థానిక ప్రాంత నిబంధనల ఆధారంగా కేంద్రీకృత వెబ్ కౌన్సెలింగ్ సీట్లను భర్తీ చేస్తుంది; కేంద్ర సంస్థలు జాతీయ పరీక్షల సంస్థ (NTA, 2017) నిర్వహించే జాతీయ పరీక్షలు వాడతాయి: జేఈఈ మెయిన్ (JEE Main), నీట్-యూజీ (NEET-UG), సీయూఈటీ (CUET).
- APPSC Paper I
- 20 నిమిషాల చదువు
- ఉచితం
- ఇంగ్లిష్‌లో చదవండి (English)
ముఖ్య వాస్తవాలు
- ఉమ్మడి ప్రవేశ పరీక్ష (సెట్): రాష్ట్రంలో ఒక కోర్సును అందించే అన్ని కళాశాలలకు ఒకే పరీక్ష. కళాశాలవారీ పరీక్షలు లేదా డొనేషన్లు కాదు, ప్రతిభ ర్యాంకే ప్రవేశాన్ని నిర్ణయిస్తుంది. కేంద్రీకృత ప్రవేశం అంటే ర్యాంకు, రిజర్వేషన్, విద్యార్థి ఎంపికల ఆధారంగా ఒకే సంస్థ అన్ని సీట్లనూ కేటాయిస్తుంది.
- ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ: ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఉన్నత విద్యా మండలి, ఏపీ రాష్ట్ర ఉన్నత విద్యా మండలి చట్టం, 1988 కింద ఏర్పాటైంది. ఎన్‌పీఈ (NPE) 1986 సిఫారసు మేరకు ఏర్పడిన, భారతదేశంలో మొదటి రాష్ట్ర ఉన్నత విద్యా మండలి ఇదే. ఇది ఉన్నత విద్యను ప్రణాళిక చేసి సమన్వయం చేస్తుంది, రాష్ట్ర సెట్‌లను నిర్వహిస్తుంది. ఏటా ఒక్కో పరీక్షను కన్వీనర్‌గా వ్యవహరించే ఒక విశ్వవిద్యాలయానికి అప్పగిస్తుంది.
- ఏపీ సెట్‌లు (ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ):
- ఏపీ ఈఏపీసెట్ (EAPCET): ఇంజనీరింగ్, వ్యవసాయం, ఫార్మసీ సెట్; బీటెక్ (B.Tech), బీఎస్సీ (అగ్రి), బీఫార్మసీ (B.Pharm) వంటి కోర్సులకు. 2021 వరకు దీని పేరు ఎంసెట్ (EAMCET) (M అంటే మెడికల్). ఇప్పుడు మెడికల్ సీట్లు నీట్ ద్వారా భర్తీ అవుతాయి.
- ఏపీ ఈసెట్ (ECET): డిప్లొమా హోల్డర్లు, బీఎస్సీ (గణితం) పట్టభద్రులకు బీటెక్ లేదా బీఫార్మసీ రెండో సంవత్సరంలోకి లేటరల్ ఎంట్రీ.
- ఏపీ ఐసెట్ (ICET): ఎంబీఏ (MBA), ఎంసీఏ (MCA).
- ఏపీ ఎడ్‌సెట్ (EdCET): రెండేళ్ల బీఈడీ (B.Ed.) (ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కోర్సు). ఇది పట్టభద్రుల కోసం.
- ఏపీ లాసెట్ (LAWCET): మూడేళ్లు, ఐదేళ్ల ఎల్ఎల్‌బీ (LL.B.); ఎల్ఎల్ఎం (LL.M.) కోసం పీజీఎల్‌సెట్ (PGLCET).
- ఏపీ పీజీఈసెట్ (PGECET): ఇంజనీరింగ్, ఫార్మసీలో ఎంటెక్ (M.Tech), ఎంఫార్మసీ (M.Pharm) వంటి పీజీ కోర్సులు.
- ఏపీ పీజీసెట్ (PGCET): రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాల్లో ఎంఏ, ఎమ్మెస్సీ, ఎంకామ్ (M.A., M.Sc., M.Com.) వంటి కోర్సులు, 2021 నుంచి. ప్రతి విశ్వవిద్యాలయం సొంతంగా నిర్వహించే పరీక్ష స్థానంలో ఇది వచ్చింది.
- ఏపీ పీఈసెట్ (PECET): వ్యాయామ విద్య కోర్సులు (బీపీఈడీ, యూజీడీపీఈడీ (B.P.Ed., U.G.D.P.Ed.), రెండేళ్ల అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్ డిప్లొమా). ఇది శారీరక సామర్థ్యాన్ని, ఒక క్రీడలో నైపుణ్యాన్ని పరీక్షిస్తుంది.
- ఏపీ ఏడీసెట్ (ADCET): బీఎఫ్ఏ (BFA) (లలిత కళలు), బీడిజైన్ (B.Des.) (డిజైన్) కోర్సులకు ఆర్ట్ అండ్ డిజైన్ (Art and Design) ఉమ్మడి ప్రవేశ పరీక్ష; డాక్టర్ వైఎస్ఆర్ ఆర్కిటెక్చర్ అండ్ ఫైన్ ఆర్ట్స్ విశ్వవిద్యాలయం, కడపలో; ఏ గ్రూపుతోనైనా 12వ తరగతి ఉత్తీర్ణులు రాయవచ్చు.
- ఏపీ ఆర్‌సెట్ (RCET): రాష్ట్ర విశ్వవిద్యాలయాల్లో పీహెచ్‌డీ (Ph.D.) ప్రవేశాలు.
- ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ నిర్వహించనివి: ఏపీ పాలిసెట్ (POLYCET) (10వ తరగతి తర్వాత పాలిటెక్నిక్ డిప్లొమాలు) రాష్ట్ర సాంకేతిక విద్య, శిక్షణ మండలి (SBTET) నిర్వహిస్తుంది. ఆర్‌జీయూకేటీ (RGUKT) (నూజివీడు, ఆర్కే వ్యాలీ, ఒంగోలు, శ్రీకాకుళంలోని ఏపీ ట్రిపుల్ ఐటీలు) పరీక్ష లేకుండా 10వ తరగతి మార్కుల ఆధారంగా ప్రవేశం ఇస్తుంది. డిగ్రీ కళాశాలలు (బీఏ, బీఎస్సీ, బీకామ్) ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ ఆన్‌లైన్ ప్రవేశ వ్యవస్థ ఓఏఎండీసీ (OAMDC) ద్వారా ఇంటర్మీడియట్ మార్కులపై ప్రవేశం ఇస్తాయి. డీఈఎల్‌ఈడీ (D.El.Ed.) (ప్రాథమిక ఉపాధ్యాయులకు రెండేళ్ల డిప్లొమా) ప్రవేశం డీఈఈసెట్ (DEECET) ద్వారా; దీన్ని ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ కాదు, పాఠశాల విద్యా శాఖ నిర్వహిస్తుంది.
- ఈఏపీసెట్ ర్యాంకు: ఇంటర్మీడియట్ (గ్రూప్ సబ్జెక్టుల) మార్కులకు 25%, ఈఏపీసెట్ స్కోరుకు 75% వెయిటేజీ. పేపర్లు ఆన్‌లైన్ బహుళైచ్ఛిక ప్రశ్నలు, నెగెటివ్ మార్కులు ఉండవు.
- వెబ్ కౌన్సెలింగ్: నమోదు, ధ్రువపత్రాల పరిశీలన, వెబ్ ఆప్షన్ల నమోదు (ప్రాధాన్య క్రమంలో కళాశాలలు, బ్రాంచ్‌లు), సీట్ల కేటాయింపు, తర్వాత ఆన్‌లైన్‌లోనూ కళాశాలలోనూ రిపోర్టింగ్. ఇది దశలవారీగా జరుగుతుంది; ఖాళీ సీట్లకు చివరి దశ, స్పాట్ ప్రవేశాలు ఉంటాయి.
- స్థానిక రిజర్వేషన్ (ఏపీ): అధికరణం 371-డి (32వ సవరణ, 1973), 1974 రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వు (ప్రవేశాల నియంత్రణ) రాష్ట్ర సీట్లలో 85% ఒక స్థానిక ప్రాంతంలోని స్థానిక అభ్యర్థులకు రిజర్వ్ చేస్తాయి. మిగతా 15% అన్‌రిజర్వ్‌డ్, ప్రతిభ ఆధారంగా అందరికీ. ఏపీ స్థానిక ప్రాంతాలు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం (AU) ప్రాంతం, శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం (SVU) ప్రాంతం. 2014కు ముందు మూడో ప్రాంతం ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం (OU), అది ఇప్పుడు తెలంగాణలో ఉంది.
- స్థానిక అభ్యర్థి: అర్హత పరీక్ష వరకు ఆ ప్రాంతంలో వరుసగా నాలుగేళ్లు చదివినవారు.
- సెక్షన్ 95, ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014: పాత ప్రవేశ కోటాలు, తెలంగాణతో ఉమ్మడి ప్రవేశ ప్రక్రియ పదేళ్లు కొనసాగాయి. ఆ కాలం 2024 జూన్‌లో ముగిసింది (2024 జూన్ 2).
- 2025-26 స్థితి (2026 అక్టోబర్ నాటికి; ఏటా సరిచూసుకోండి): జీ.ఓ.ఎంఎస్.నం.20 (G.O.Ms.No.20), ఉన్నత విద్యా (ఈసీ) శాఖ, 2025 మే 12 ప్రవేశ నియమాలను సవరించింది: 85% సీట్లు ఏపీ స్థానిక అభ్యర్థులకే ఉంటాయి; 15% అన్‌రిజర్వ్‌డ్ సీట్లు ఇప్పుడు ఏపీతో సంబంధం ఉన్న అభ్యర్థులకు మాత్రమే (ఏయూ, ఎస్వీయూ ప్రాంతాల స్థానికులు; తాము లేదా తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరు ఏపీలో పదేళ్లు నివసించినవారు; ఏపీలో పనిచేసే ప్రభుత్వ, ప్రభుత్వ రంగ ఉద్యోగుల పిల్లలు లేదా జీవిత భాగస్వాములు). తెలంగాణ సహా ఇతర రాష్ట్రాల విద్యార్థులు స్థానికేతరులుగా ఇక వాటిని పొందలేరు. ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ 2025 సెట్ కౌన్సెలింగ్ ప్రకటనలు ఈ నియమాన్నే అమలు చేస్తాయి. తెలంగాణ కూడా తన సీట్లకు ఇలాంటి మార్పే చేసింది.
- ఏపీ ప్రవేశాల్లో సామాజిక వర్గాల రిజర్వేషన్: ఎస్సీ 15%, ఎస్టీ 6%, బీసీ 29% (ఎ నుంచి ఇ గ్రూపులు), దీనితో పాటు ఈడబ్ల్యూఎస్ (EWS) 10%, ప్రతి వర్గంలో బాలికలకు 33⅓%. దివ్యాంగులు, ఎన్‌సీసీ, క్రీడలు, సాయుధ దళాల సిబ్బంది పిల్లలకు ప్రత్యేక కోటాలు ఉన్నాయి.
- జాతీయ పరీక్షల సంస్థ: ఎన్‌టీఏను కేంద్ర కేబినెట్ 2017 నవంబర్లో ఆమోదించింది. ఇది విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ కింద ఒక సొసైటీ; మొదటి పరీక్షగా యూజీసీ-నెట్ (UGC-NET) ను 2018 డిసెంబర్లో నిర్వహించింది. ఇది జేఈఈ మెయిన్, నీట్-యూజీ, సీయూఈటీ-యూజీ/పీజీ, యూజీసీ-నెట్, ఎన్‌సెట్ (NCET) నిర్వహిస్తుంది.
- సీయూఈటీ: కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయాల కోసం 2022 నుంచి ఎన్‌టీఏ నిర్వహిస్తున్న ఉమ్మడి విశ్వవిద్యాలయ ప్రవేశ పరీక్ష (Common University Entrance Test) (2022 కీ: కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయాల ఉమ్మడి ప్రవేశ పరీక్షను ఎన్‌టీఏ నిర్వహిస్తుంది). దీనికి ముందున్న సీయూసెట్ (CUCET) ను కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయాలే నిర్వహించాయి; 2021లో దాన్ని ఎన్‌టీఏ నిర్వహించింది.
- నీట్-యూజీ: దేశవ్యాప్తంగా ఎంబీబీఎస్, బీడీఎస్, ఆయుష్ (MBBS, BDS, AYUSH) సీట్లకు. 2019 నుంచి ఎన్‌టీఏ నిర్వహిస్తోంది; అంతకుముందు సీబీఎస్ఈ (CBSE) నిర్వహించింది. కౌన్సెలింగ్: 15% అఖిల భారత కోటాను ఎంసీసీ (MCC) భర్తీ చేస్తుంది, 85% రాష్ట్ర కోటాను రాష్ట్రం భర్తీ చేస్తుంది. ఏపీలో అది విజయవాడలోని ఆరోగ్య విశ్వవిద్యాలయం (డాక్టర్ ఎన్టీఆర్ ఆరోగ్య విజ్ఞాన విశ్వవిద్యాలయం).
- జేఈఈ: జేఈఈ మెయిన్ (ఎన్‌టీఏ) ఎన్ఐటీలు, ట్రిపుల్ ఐటీలు, ఇతర కేంద్ర నిధుల సంస్థల కోసం; ఇది ఐఐటీలు నిర్వహించే జేఈఈ అడ్వాన్స్‌డ్కు ద్వారం. వీటి సీట్లను జోసా (JoSAA) కేటాయిస్తుంది.
- ఏపీలో కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయాలు: అనంతపురంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం (CUAP) (2022 కీ), విజయనగరం జిల్లాలోని ఏపీ కేంద్రీయ గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం, తిరుపతిలోని జాతీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం. సీయూఏపీ, గిరిజన విశ్వవిద్యాలయాలను 2014 చట్టంలోని పదమూడో షెడ్యూల్ హామీ ఇచ్చింది; అదే షెడ్యూల్ ఐఐటీ తిరుపతి, ఎన్ఐటీ ఆంధ్రప్రదేశ్ (తాడేపల్లిగూడెం), ఐఐఎం విశాఖపట్నం, ఐఐఎస్ఈఆర్ తిరుపతి, ఎయిమ్స్ మంగళగిరి, విశాఖపట్నంలోని పెట్రోలియం సంస్థ (IIPE)లను కూడా హామీ ఇచ్చింది.
వివరణ
1. ఉమ్మడి ప్రవేశ పరీక్షలు ఎందుకు? సెట్‌లకు ముందు ప్రతి కళాశాల లేదా విశ్వవిద్యాలయం సొంత పరీక్ష పెట్టేది, లేదా మార్కులు, డొనేషన్ ఆధారంగా ప్రవేశం ఇచ్చేది. విద్యార్థులు ఎన్నో పరీక్షలు రాయాల్సి వచ్చేది; ప్రైవేటు కళాశాలల్లో సీట్లు కొనుక్కోవచ్చు. సెట్ ఇచ్చేవి:
- ఒకే పరీక్ష, ఒకే ప్రతిభా జాబితా; వేర్వేరు బోర్డుల విద్యార్థులకు ఒకే ప్రమాణం;
- పారదర్శకత: ర్యాంకు ప్రకారం సీట్ల భర్తీ; ర్యాంకు జాబితా, సీట్ల కేటాయింపు బహిరంగం;
- సామాజిక న్యాయం: ఒకే ఉమ్మడి సీట్ల సమూహానికి రిజర్వేషన్ వర్తింపు;
- విద్యార్థులకు, ముఖ్యంగా గ్రామీణ, పేద విద్యార్థులకు, తక్కువ ఖర్చు, ప్రయాణం.
సుప్రీంకోర్టు ఈ వ్యవస్థను ముందుకు నడిపింది. ఉన్నికృష్ణన్ కేసు (Unni Krishnan, 1993)లో ప్రైవేటు వృత్తి కళాశాలల్లో "ఉచిత సీట్లు", "పేమెంట్ సీట్లు" ఏర్పాటు చేసింది. టి.ఎం.ఎ. పాయ్ కేసు (T.M.A. Pai, 2002), పి.ఎ. ఇనాందార్ కేసు (P.A. Inamdar, 2005)లలో ప్రైవేటు ఎయిడెడ్ కాని కళాశాలల్లో కూడా ప్రవేశం ప్రతిభ ఆధారంగానే, రాష్ట్రం లేదా అలాంటి కళాశాలల సంఘం న్యాయంగా, పారదర్శకంగా నిర్వహించే ఉమ్మడి ప్రవేశ పరీక్ష ద్వారా జరగాలని తీర్పు ఇచ్చింది.
2. ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ, ఒక సెట్ ఎలా జరుగుతుంది. ప్రతి రాష్ట్రం ఒక రాష్ట్ర ఉన్నత విద్యా మండలి ఏర్పాటు చేయాలని ఎన్‌పీఈ 1986 కోరింది. ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ చట్టం, 1988 ద్వారా దీన్ని మొదట చేసింది ఆంధ్రప్రదేశ్. ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ ప్రభుత్వానికి సలహా ఇస్తుంది, విశ్వవిద్యాలయాలను సమన్వయం చేస్తుంది, ఉమ్మడి విద్యా నియమాలు రూపొందిస్తుంది, సెట్‌లను నిర్వహిస్తుంది. వీటిని కన్వీనర్ విశ్వవిద్యాలయాల ద్వారా నిర్వహిస్తుంది: ఆ ఏడాది ఒక్కో పరీక్షను ఒక విశ్వవిద్యాలయం రూపొందించి నిర్వహిస్తుంది (ఉదా: ఈఏపీసెట్‌కు జేఎన్‌టీయూ కాకినాడ, ఎడ్‌సెట్‌కు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం); తర్వాతి ఏడాది ఆ బాధ్యత మరో విశ్వవిద్యాలయానికి వెళ్లవచ్చు. పరీక్షలు ఆన్‌లైన్‌లో, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా కేంద్రాల్లో జరుగుతాయి. తర్వాత ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ ప్రవేశ షెడ్యూల్ సీట్లను భర్తీ చేస్తుంది.
| పరీక్ష | దేనికి | ఎవరు రాయవచ్చు | నిర్వహణ |
|---|---|---|---|
| ఈఏపీసెట్ | బీటెక్, బీఎస్సీ (అగ్రి), బీఫార్మసీ | ఇంటర్మీడియట్ (ఎంపీసీ / బైపీసీ) | ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ |
| ఈసెట్ | బీటెక్, బీఫార్మసీ 2వ సంవత్సరం | డిప్లొమా, బీఎస్సీ (గణితం) | ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ |
| ఐసెట్ | ఎంబీఏ, ఎంసీఏ | పట్టభద్రులు | ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ |
| ఎడ్‌సెట్ | బీఈడీ (2 ఏళ్లు) | పట్టభద్రులు | ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ |
| లాసెట్ / పీజీఎల్‌సెట్ | ఎల్ఎల్‌బీ (3 / 5 ఏళ్లు), ఎల్ఎల్ఎం | పట్టభద్రులు / ఇంటర్; ఎల్ఎల్‌బీ | ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ |
| పీజీఈసెట్ | ఎంటెక్, ఎంఫార్మసీ | బీటెక్, బీఫార్మసీ | ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ |
| పీజీసెట్ | ఎంఏ, ఎమ్మెస్సీ, ఎంకామ్ | పట్టభద్రులు | ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ |
| పీఈసెట్ | బీపీఈడీ, యూజీడీపీఈడీ | పట్టభద్రులు / ఇంటర్ | ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ |
| ఏడీసెట్ | బీఎఫ్ఏ, బీడిజైన్ | ఇంటర్ (ఏ గ్రూపైనా) | ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ (వైఎస్ఆర్ ఏఎఫ్‌యూ, కడప) |
| పాలిసెట్ | డిప్లొమా (పాలిటెక్నిక్) | 10వ తరగతి | ఎస్‌బీటీఈటీ |
| డీఈఈసెట్ | డీఈఎల్‌ఈడీ | ఇంటర్ | పాఠశాల విద్యా శాఖ |
3. వెబ్ కౌన్సెలింగ్ ద్వారా కేంద్రీకృత ప్రవేశం. ఫలితాల తర్వాత ప్రవేశ అధికార సంస్థ ఒక షెడ్యూల్ ప్రకటిస్తుంది. ఇంజనీరింగ్‌కు ఇది ప్రవేశాల కన్వీనర్‌గా వ్యవహరించే సాంకేతిక విద్యా శాఖ. దశలు:
- ఆన్‌లైన్‌లో నమోదు, ప్రాసెసింగ్ ఫీజు చెల్లింపు.
- ఆన్‌లైన్‌లో లేదా హెల్ప్‌లైన్ కేంద్రాల్లో ధ్రువపత్రాల పరిశీలన: ర్యాంకు కార్డు, స్టడీ, కుల ధ్రువపత్రాలు, ఆదాయ, ఈడబ్ల్యూఎస్ ధ్రువపత్రాలు, స్థానిక హోదా.
- వెబ్ ఆప్షన్లు: విద్యార్థి కళాశాలలను, కోర్సులను ప్రాధాన్య క్రమంలో నమోదు చేస్తారు. గడువు వరకు ఆప్షన్లు మార్చుకోవచ్చు.
- కంప్యూటర్ ద్వారా సీట్ల కేటాయింపు: ర్యాంకు, రిజర్వేషన్ వర్గం, స్థానిక ప్రాంతం, లింగం, విద్యార్థి ఆప్షన్లను సీట్ మ్యాట్రిక్స్తో పోల్చి కేటాయిస్తారు.
- ఆన్‌లైన్‌లో సెల్ఫ్ రిపోర్టింగ్, ఫీజుతో కళాశాలలో రిపోర్టింగ్. తీసుకోని సీటు తర్వాతి దశకు విడుదలవుతుంది.
ప్రైవేటు ఎయిడెడ్ కాని వృత్తి కళాశాలల్లో కేటగిరీ A సీట్లు (సుమారు 70%) కన్వీనర్ కౌన్సెలింగ్ ద్వారా భర్తీ అవుతాయి. మిగిలినవి (కేటగిరీ B: మేనేజ్‌మెంట్, ఎన్ఆర్ఐ కోటా) ప్రభుత్వ నియమాల ప్రకారం ప్రతిభ ఆధారంగా కళాశాల భర్తీ చేస్తుంది. ఫీజులను ఒక నియంత్రణ కమిషన్ నిర్ణయిస్తుంది. కన్వీనర్ సీట్లలో చేరిన అర్హులైన ఎస్సీ, ఎస్టీ, బీసీ, ఈడబ్ల్యూఎస్, మైనారిటీ విద్యార్థులకు రాష్ట్ర ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్ సహాయపడుతుంది.
4. స్థానిక, స్థానికేతర సీట్లు (అధికరణం 371-డి). అధికరణం 371-డి (1973) ముల్కీ, జై ఆంధ్ర ఉద్యమాల తర్వాత వచ్చిన రాజ్యాంగ పరిష్కారం. రాష్ట్రంలోని వేర్వేరు ప్రాంతాల ప్రజలకు విద్య, ప్రభుత్వ ఉద్యోగితలో సమాన అవకాశాలు కల్పించడానికి ఇది రాష్ట్రపతికి అధికారం ఇస్తుంది. 1974 రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వు రాష్ట్రాన్ని ఒక్కో విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధమైన స్థానిక ప్రాంతాలుగా విభజించింది. ప్రతి ప్రాంత సీట్లలో 85% ఆ ప్రాంత స్థానికులకు వెళ్తాయి. 15% అన్‌రిజర్వ్‌డ్ సీట్లు స్థానికులతో సహా అభ్యర్థులందరి నుంచి ప్రతిభ ఆధారంగా భర్తీ అవుతాయి. రాష్ట్ర విభజన తర్వాత ఏపీలో రెండు స్థానిక ప్రాంతాలు: ఏయూ (ఉత్తర కోస్తా, కోస్తా జిల్లాలు), ఎస్వీయూ (రాయలసీమ, నెల్లూరు). 2014 చట్టంలోని సెక్షన్ 95 తెలంగాణ విద్యార్థులను పదేళ్ల పాటు, 2024 జూన్ వరకు, ఏపీ అన్‌రిజర్వ్‌డ్ సీట్లకు అర్హులుగా ఉంచింది. ఆ తర్వాత ప్రతి రాష్ట్రం సొంత నియమం పెట్టుకుంది: 2025-26 నుంచి ఏపీ 15% అన్‌రిజర్వ్‌డ్ సీట్లను ఏపీ అభ్యర్థులకు మాత్రమే ఉంచింది (జీ.ఓ.ఎంఎస్.నం.20, 2025 మే), తెలంగాణ కూడా తన సీట్లకు అదే చేసింది (ప్రతి ప్రవేశ సంవత్సరం మళ్లీ సరిచూసుకోండి).
5. రిజర్వేషన్.
| ఆధారం | నిబంధన | ఏపీ ప్రవేశాల్లో వాటా |
|---|---|---|
| ఎస్సీ, ఎస్టీ, వెనుకబడిన తరగతులు | అధికరణలు 15(4), 46 | ఎస్సీ 15%, ఎస్టీ 6%, బీసీ 29% |
| ప్రైవేటు (మైనారిటీయేతర) సంస్థలు | అధికరణం 15(5), 93వ సవరణ 2005 | వాటికీ రిజర్వేషన్ విస్తరణ |
| ఆర్థికంగా బలహీన వర్గాలు | అధికరణం 15(6), 103వ సవరణ 2019 | 10% |
| బాలికలు | రాష్ట్ర నియమం (సమాంతర) | ప్రతి వర్గంలో 33⅓% |
బీసీ వాటా ఎ (7%), బి (10%), సి (1%), డి (7%), ఇ (4%) గ్రూపులుగా విభజించబడింది. సమాంతర రిజర్వేషన్ (బాలికలు, దివ్యాంగులు, ఎన్‌సీసీ, క్రీడలు, సాయుధ దళాలు) నిలువు వర్గాలన్నింటినీ దాటి వర్తిస్తుంది.
6. జాతీయ పరీక్షలు, ఎన్‌టీఏ.
- పెద్ద జాతీయ పరీక్షలను ఒకే ప్రత్యేక సంస్థ నిర్వహించేలా ఎన్‌టీఏను ఏర్పాటు చేశారు. దానికి ముందు జేఈఈ మెయిన్, నీట్‌లను సీబీఎస్ఈ, ఇతర పరీక్షలను ఇతర సంస్థలు నిర్వహించేవి. ఇది కంప్యూటర్ ఆధారిత పరీక్షలు నిర్వహిస్తుంది (నీట్-యూజీ ఇప్పటికీ పెన్, పేపర్ పరీక్షే).
- జేఈఈ మెయిన్ 2013లో ఏఐఈఈఈ (AIEEE) స్థానంలో వచ్చింది; ఏడాదికి రెండుసార్లు జరుగుతుంది. జేఈఈ అడ్వాన్స్‌డ్‌ను ఐఐటీలు వంతులవారీగా నిర్వహిస్తాయి. ఏపీలోని ఐఐటీ తిరుపతి, ఎన్ఐటీ ఆంధ్రప్రదేశ్ (తాడేపల్లిగూడెం), ఐఐఐటీడీఎం కర్నూలు, ట్రిపుల్ ఐటీ శ్రీ సిటీ జేఈఈ, జోసా ద్వారా ప్రవేశం ఇస్తాయి.
- సుప్రీంకోర్టు తన 2013 తీర్పును ఉపసంహరించుకున్న తర్వాత 2016లో నీట్-యూజీ ఏకైక వైద్య ప్రవేశ పరీక్ష అయింది. 2020 నుంచి ఎయిమ్స్ (AIIMS), జిప్‌మర్ (JIPMER) సీట్లకూ ఇదే. ఎయిమ్స్ మంగళగిరి నీట్ ద్వారా ప్రవేశం ఇస్తుంది.
- సీయూఈటీ-యూజీ (2022) 12వ తరగతి కటాఫ్‌లకు బదులు ఒకే పరీక్షపై కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయాల ప్రవేశాన్ని ఆధారపడేలా చేసింది. చాలా రాష్ట్ర, ప్రైవేటు విశ్వవిద్యాలయాలూ దీన్ని వాడుతున్నాయి.
- ఎన్‌సెట్ (ఎన్‌టీఏ) ఎన్‌సీటీఈ (NCTE) 2023లో ప్రారంభించిన నాలుగేళ్ల సమీకృత ఉపాధ్యాయ విద్యా కార్యక్రమం (ITEP) కోసం పరీక్ష.
- ఎన్‌టీఏ నిర్వహించనివి: క్యాట్ (CAT) ను ఐఐఎంలు నిర్వహిస్తాయి (ఐఐఎం విశాఖపట్నం దీని ద్వారా ప్రవేశం ఇస్తుంది). గేట్ (GATE) ను ఐఐఎస్సీ, ఐఐటీలు నిర్వహిస్తాయి. సీటెట్ (CTET) ను సీబీఎస్ఈ నిర్వహిస్తుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ కోణం
- వసతి గృహ సంక్షేమ అధికారి ఏటా ఈ నియమాలను ఎదుర్కొంటారు. పోస్ట్-మెట్రిక్ వసతి గృహాల విద్యార్థులకు కౌన్సెలింగ్ సమయానికి కుల, ఆదాయ, స్థానిక (స్టడీ) ధ్రువపత్రాలు అవసరం; సాధారణంగా కన్వీనర్ కోటా ప్రవేశమే వారిని ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్, వసతి గృహ ప్రవేశానికి అర్హులను చేస్తుంది.
- ఏపీ గురుకుల సంక్షేమ సొసైటీలు (సాంఘిక, గిరిజన, బీసీ సంక్షేమ సొసైటీలు, సాధారణ ఏపీ గురుకుల విద్యాసంస్థల సొసైటీ) V తరగతి, ఇంటర్మీడియట్ ప్రవేశాలకు సొంత ప్రవేశ లేదా ఎంపిక పరీక్షలు నిర్వహిస్తాయి. ఇవి ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ సెట్‌లకు వేరు.
- ఉపాధ్యాయ అభ్యర్థులకు దారి: ఎడ్‌సెట్ (బీఈడీ), తర్వాత ఏపీ టెట్ (AP TET), తర్వాత డీఎస్సీ (DSC) నియామక పరీక్ష.
తరచూ చేసే పొరపాట్లు
- ✗ "ఏపీ ఎంసెట్ ఇంకా వైద్య ప్రవేశాలనూ కలిగి ఉంది." ✓ మెడికల్ సీట్లు నీట్ ద్వారా; 2021 నుంచి పరీక్ష పేరు ఈఏపీసెట్ (ఇంజనీరింగ్, వ్యవసాయం, ఫార్మసీ).
- ✗ "ఈసెట్ ఇంటర్మీడియట్ తర్వాత ఇంజనీరింగ్ ప్రవేశ పరీక్ష." ✓ ఈసెట్ డిప్లొమా హోల్డర్లకు 2వ సంవత్సరంలోకి లేటరల్ ఎంట్రీ; ఇంటర్మీడియట్ తర్వాత ఈఏపీసెట్.
- ✗ "పాలిసెట్‌ను ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ నిర్వహిస్తుంది." ✓ పాలిసెట్‌ను ఎస్‌బీటీఈటీ (రాష్ట్ర సాంకేతిక విద్య, శిక్షణ మండలి) నిర్వహిస్తుంది.
- ✗ "ఎడ్‌సెట్ డీఈఎల్‌ఈడీ (D.El.Ed.) ప్రవేశానికి." ✓ ఎడ్‌సెట్ రెండేళ్ల బీఈడీ కోసం; డీఈఎల్‌ఈడీ ప్రవేశం వేరే పరీక్ష (డీఈఈసెట్ (DEECET)) ద్వారా.
- ✗ "ఎన్‌టీఏ 2010లో ఏర్పడింది, క్యాట్, గేట్‌లను నిర్వహిస్తుంది." ✓ ఎన్‌టీఏ ఆమోదం 2017లో; క్యాట్‌ను ఐఐఎంలు, గేట్‌ను ఐఐఎస్సీ / ఐఐటీలు నిర్వహిస్తాయి.
- ✗ "సీయూఈటీని యూజీసీ లేదా కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయాలే నిర్వహిస్తాయి." ✓ దీన్ని ఎన్‌టీఏ నిర్వహిస్తుంది (2022 కీ).
- ✗ "ఆంధ్రప్రదేశ్ కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం విశాఖపట్నం లేదా తిరుపతిలో ఉంది." ✓ సీయూఏపీ అనంతపురంలో; గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం విజయనగరం జిల్లాలో, జాతీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం తిరుపతిలో.
- ✗ "15% అన్‌రిజర్వ్‌డ్ సీట్లు స్థానికేతరులకు మాత్రమే." ✓ అవి స్థానికులతో సహా ప్రతిభ ఆధారంగా భర్తీ అవుతాయి; 2025-26 నుంచి ఏపీ అభ్యర్థులు మాత్రమే వాటికి అర్హులు.
- ✗ "తెలంగాణ విద్యార్థులు ఇప్పటికీ ఏపీ 15% అన్‌రిజర్వ్‌డ్ సీట్లను పొందవచ్చు." ✓ సెక్షన్ 95 కింద ఆ హక్కు 10 ఏళ్లు మాత్రమే, 2024 జూన్‌లో ముగిసింది; 2025-26 నుంచి ఏపీ ఆ సీట్లను ఇతర రాష్ట్రాలకు మూసివేసింది.
- ✗ "డీఈఎల్‌ఈడీ, బీఎఫ్ఏ ప్రవేశాలు ఎడ్‌సెట్ ద్వారా." ✓ డీఈఎల్‌ఈడీ డీఈఈసెట్ ద్వారా; బీఎఫ్ఏ, బీడిజైన్ ఏడీసెట్ ద్వారా.
- ✗ "ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ 2014 విభజన తర్వాత ఏర్పడింది." ✓ ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ 1988 నాటిది; భారతదేశంలో మొదటి రాష్ట్ర ఉన్నత విద్యా మండలి.
త్వరిత పునశ్చరణ
- సెట్ = ఒకే పరీక్ష, ఒకే ప్రతిభా జాబితా, ర్యాంకు, రిజర్వేషన్, ఆప్షన్ల ఆధారంగా కేంద్రీకృత కౌన్సెలింగ్.
- ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ: ఏపీ రాష్ట్ర ఉన్నత విద్యా మండలి చట్టం 1988; భారతదేశంలో మొదటిది (ఎన్‌పీఈ 1986); కన్వీనర్ విశ్వవిద్యాలయాల ద్వారా సెట్‌లు.
- ఈఏపీసెట్ (పాత ఎంసెట్, 2021): బీటెక్, వ్యవసాయం, ఫార్మసీ; ర్యాంకు = 75% పరీక్ష + 25% ఇంటర్మీడియట్.
- ఈసెట్ లేటరల్ ఎంట్రీ (డిప్లొమా); ఐసెట్ ఎంబీఏ/ఎంసీఏ; ఎడ్‌సెట్ బీఈడీ; లాసెట్ ఎల్ఎల్‌బీ; పీజీఈసెట్ ఎంటెక్; పీజీసెట్ ఎంఏ/ఎమ్మెస్సీ; పీఈసెట్ బీపీఈడీ; ఏడీసెట్ బీఎఫ్ఏ/బీడిజైన్; ఆర్‌సెట్ పీహెచ్‌డీ; డీఈఈసెట్ డీఈఎల్‌ఈడీ.
- పాలిసెట్ ఎస్‌బీటీఈటీ; ఆర్‌జీయూకేటీ ట్రిపుల్ ఐటీలు 10వ తరగతి మార్కులపై; డిగ్రీ కళాశాలలు ఓఏఎండీసీ ద్వారా.
- వెబ్ కౌన్సెలింగ్: నమోదు → ధ్రువపత్రాల పరిశీలన → వెబ్ ఆప్షన్లు → కేటాయింపు → రిపోర్టింగ్.
- అధికరణం 371-డి (1973) + 1974 ఉత్తర్వు: 85% స్థానిక, 15% అన్‌రిజర్వ్‌డ్; ఏయూ, ఎస్వీయూ ప్రాంతాలు; సెక్షన్ 95 ఉమ్మడి ప్రవేశాలు 2024 జూన్‌లో ముగిశాయి; 2025-26 నుంచి 15% ఏపీ అభ్యర్థులకు మాత్రమే.
- ఏపీ: ఎస్సీ 15, ఎస్టీ 6, బీసీ 29 (ఎ నుంచి ఇ), ఈడబ్ల్యూఎస్ 10, బాలికలు 33⅓ (సమాంతర).
- ఎన్‌టీఏ (2017): జేఈఈ మెయిన్, నీట్-యూజీ (2019 నుంచి), సీయూఈటీ (2022), యూజీసీ-నెట్, ఎన్‌సెట్; క్యాట్, గేట్ కాదు.
- ఏపీలో కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయాలు: సీయూఏపీ అనంతపురం, గిరిజన విశ్వవిద్యాలయం విజయనగరం, జాతీయ సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయం తిరుపతి.
ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ, మెయిన్స్ రాత (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)
లోతైన విశ్లేషణ
- విధాన మూలాలు. ఎన్‌పీఈ 1986 రాష్ట్ర ఉన్నత విద్యా మండళ్లను, క్యాపిటేషన్ ఫీజులపై చర్యలను కోరింది. దాని కార్యాచరణ కార్యక్రమం (1992) వృత్తి కోర్సులకు జాతీయ స్థాయి ఉమ్మడి ప్రవేశ పరీక్షలు, ఒక జాతీయ పరీక్షా సేవను ప్రతిపాదించింది. ఎన్‌ఈపీ (NEP) 2020 ఏడాదికి కనీసం రెండుసార్లు నాణ్యమైన ఉమ్మడి ఆప్టిట్యూడ్ పరీక్ష, సబ్జెక్టు పరీక్షలు నిర్వహించే బాధ్యతను ఎన్‌టీఏకు ఇస్తుంది; విశ్వవిద్యాలయాలు సొంత పరీక్షలకు బదులు వాటిని వాడుకోవచ్చు.
- క్యాపిటేషన్ ఫీజులు. మోహిని జైన్ కేసు (Mohini Jain, 1992)లో సుప్రీంకోర్టు క్యాపిటేషన్ ఫీజులు చట్టవిరుద్ధమని తీర్పు ఇచ్చింది. ఉన్నికృష్ణన్ (1993) 14 ఏళ్ల వరకు విద్యా హక్కును అధికరణం 21తో ముడిపెట్టి, ఉచిత సీటు / పేమెంట్ సీటు పథకం ఏర్పాటు చేసింది. టి.ఎం.ఎ. పాయ్ (2002) ఆ పథకాన్ని రద్దు చేసింది కానీ ప్రతిభ ఆధారిత ప్రవేశాన్ని కొనసాగించింది. ఎయిడెడ్ కాని ప్రైవేటు కళాశాలలపై రాష్ట్రం రిజర్వేషన్ రుద్దలేదని పి.ఎ. ఇనాందార్ (2005) చెప్పింది. పార్లమెంటు అధికరణం 15(5) (93వ సవరణ, 2005) తో దానికి జవాబిచ్చింది.
- నీట్ చరిత్ర. నీట్ మొదట 2013 కోసం ప్రకటించబడింది, క్రిస్టియన్ మెడికల్ కాలేజ్ కేసు (Christian Medical College v. Union of India, 2013)లో రద్దయింది, 2016లో ఆ తీర్పు ఉపసంహరణతో తిరిగి వచ్చింది. అప్పటి నుంచి రాష్ట్ర వైద్య ప్రవేశ పరీక్షలు (ఏపీ ఎంసెట్‌లోని "M" సహా) ముగిశాయి; ఎంసెట్ ఈఏపీసెట్ అయింది (2021).
- పరీక్షల విశ్వసనీయత. నీట్-యూజీ 2024 పేపర్ లీక్ ఫిర్యాదుల తర్వాత ఎన్‌టీఏ సంస్కరణపై కేంద్రం కె. రాధాకృష్ణన్ కమిటీ (2024) ఏర్పాటు చేసింది. కేంద్ర నియామక, ప్రవేశ పరీక్షల్లో పేపర్ లీకులు, నకిలీ అభ్యర్థులను శిక్షించే పబ్లిక్ పరీక్షల (అక్రమ పద్ధతుల నిరోధక) చట్టం, 2024 (Public Examinations (Prevention of Unfair Means) Act, 2024) ను పార్లమెంటు అంతకుముందే ఆమోదించింది.
- ఎస్సీ ఉపవర్గీకరణ. ఎస్సీల ఉపవర్గీకరణను సుప్రీంకోర్టు అనుమతించిన తర్వాత (పంజాబ్ రాష్ట్రం వర్సెస్ దవిందర్ సింగ్ కేసు (State of Punjab v. Davinder Singh), 2024 ఆగస్టు), ఏపీ 2025లో ఒక ఆర్డినెన్స్ ద్వారా తన 15% ఎస్సీ కోటాను మూడు గ్రూపులుగా విభజించింది. ప్రతి ప్రవేశ కాలానికి ముందు ప్రస్తుత నియమాన్ని మళ్లీ సరిచూసుకోండి.
- చర్చలు. సెట్‌లు ఖరీదైన కోచింగ్ పరిశ్రమను పెంచుతాయని, గ్రామీణ, తెలుగు మాధ్యమ విద్యార్థులకు నష్టం చేస్తాయని, అభ్యసనాన్ని అవగాహన నుంచి పరీక్షా సాధనకు మళ్లిస్తాయని విమర్శకులు అంటారు. ఈఏపీసెట్‌లో ఇంటర్మీడియట్ వెయిటేజీ, సీయూఈటీకి 12వ తరగతి సిలబస్ ఆధారం పాక్షిక పరిష్కారాలు. 2024 లీక్ చర్చ కేంద్రీకరణ వర్సెస్ రాష్ట్ర పరీక్షలు అనే ప్రశ్ననూ లేవనెత్తింది.
మెయిన్స్ రాత
ప్ర. "ఉమ్మడి ప్రవేశ పరీక్షలు ప్రవేశాల్లో ప్రతిభను, సమతను ప్రోత్సహిస్తాయి." ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను దృష్టిలో ఉంచుకుని చర్చించండి.
- పరిచయం: సెట్‌లు వేర్వేరు పరీక్షలను, డొనేషన్ సీట్లను తొలగించాయి; వాటిని నిర్వహించిన మొదటి రాష్ట్ర మండలి ఏపీఎస్‌సీహెచ్ఈ (1988).
- ప్రతిభకు అనుకూలం: ఒకే ర్యాంకు జాబితా, బోర్డులన్నింటికీ ఒకే ప్రమాణం, పారదర్శక ఆన్‌లైన్ కేటాయింపు, సుప్రీంకోర్టు మద్దతు (టి.ఎం.ఎ. పాయ్, ఇనాందార్).
- సమతకు అనుకూలం: రిజర్వేషన్, 371-డి స్థానిక కోటాలు ఒకే సీట్ల సమూహానికి వర్తిస్తాయి; బాలికల కోటా; కన్వీనర్ సీట్లతో ముడిపడిన ఫీజు రీయింబర్స్‌మెంట్; గ్రామీణ విద్యార్థులకు తక్కువ ఖర్చు.
- పరిమితులు: కోచింగ్ ఖర్చు; పట్టణ, ఇంగ్లిష్ మాధ్యమ విద్యార్థులకు అనుకూలత; పేపర్ లీకులు (నీట్ 2024); ఒత్తిడి; అభిరుచి లేని ర్యాంకులు.
- ముందున్న మార్గం: ఎన్‌ఈపీ 2020 బహుళ అవకాశాలు, పాఠశాల మార్కులు, పరీక్షల మిశ్రమం, తెలుగు మాధ్యమ పేపర్లు, సంక్షేమ వసతి గృహాల్లో ఉచిత కోచింగ్, బలమైన పరీక్షా భద్రత (పబ్లిక్ పరీక్షల చట్టం 2024).
ఈ అంశాన్ని ప్రాక్టీస్ చేయండి. Medha AI యాప్‌లో సమాధానాల వివరణతో ప్రశ్నలు.
అన్ని తెలుగు నోట్స్ · All Commissions, policies and admissions notes · APPSC Paper I notes · ఉచితంగా మొదలుపెట్టండి
Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.