జాతీయ విద్యా విధానాలు: 1968, 1986, కార్యాచరణ…

ముఖ్య వాస్తవాలు

విధానం	తేదీ	ప్రధానమంత్రి	పంచవర్ష ప్రణాళిక కాలం
ఎన్‌పీఈ 1968	1968 జులై 24	ఇందిరా గాంధీ	ప్రణాళికా విరామం (వార్షిక ప్రణాళికలు 1966-69)
ఎన్‌పీఈ 1986	1986 మే	రాజీవ్ గాంధీ	ఏడో ప్రణాళిక (1985-90), దాని మొదటి ఏడాది
సవరించిన ఎన్‌పీఈ + కార్యాచరణ కార్యక్రమం 1992	1992 మే / ఆగస్టు	పి.వి. నరసింహారావు	ఎనిమిదో ప్రణాళిక (1992-97)
ఎన్‌ఈపీ 2020	2020 జులై 29	నరేంద్ర మోదీ	ప్రణాళికల తర్వాత (నీతి ఆయోగ్ (NITI Aayog), 2015)

ఎన్‌పీఈ 1968: మొదటి జాతీయ విధానం; కొఠారి కమిషన్ ఆధారంగా; 17 సూత్రాలు: 14 ఏళ్ల వరకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య, ఉపాధ్యాయుల హోదా, త్రిభాషా సూత్రం, సమాన అవకాశాలు, పని అనుభవం, విజ్ఞాన శాస్త్ర విద్య, ఉమ్మడి పాఠశాల విధానం, ఒకే 10+2+3, విద్యపై జాతీయ ఆదాయంలో 6%.
ఎన్‌పీఈ 1986: దీనికి ముందు విద్యకు సవాలు: ఒక విధాన దృక్పథం (Challenge of Education: A Policy Perspective, 1985) పత్రం వచ్చింది; "విద్య వర్తమానంలోనూ భవిష్యత్తులోనూ ఒక విశిష్ట పెట్టుబడి" ("Education is a unique investment in the present and the future") దీని మార్గదర్శక వాక్యం. పార్లమెంటు దీన్ని బడ్జెట్ సమావేశాల్లో (1986 మే) ఆమోదించింది; తర్వాత ప్రతి భాగాన్ని ఎలా అమలు చేయాలో 23 టాస్క్ ఫోర్సులు రూపొందించాయి (1986 జులైలో నివేదికలు ఇచ్చాయి).
ఎన్‌పీఈ 1986 ప్రధాన పథకాలు:
- ఆపరేషన్ బ్లాక్‌బోర్డ్ (Operation Blackboard, 1987-88): ప్రాథమిక పాఠశాలల్లో కనీస అవసర సౌకర్యాలు (2022 కీ; ఎన్‌పీఈ 1986 కింద ప్రారంభం, 2025 కీ);
- నవోదయ విద్యాలయాలు: ప్రతిభావంతులైన, ఎక్కువగా గ్రామీణ పిల్లల కోసం ఉచిత, ఆవాస, సహ విద్యా మార్గదర్శక పాఠశాలలు, జిల్లాకు ఒకటి; మొదటి రెండూ ఝజ్జర్ (హరియాణా), అమరావతి (మహారాష్ట్ర)లో, 1985-86 (2022 కీ: ప్రాథమిక విద్యలో ఒక మైలురాయి);
- ప్రాథమిక ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కోసం ప్రతి జిల్లాలో జిల్లా విద్యా శిక్షణ సంస్థ (DIET);
- జాతీయ అక్షరాస్యతా మిషన్ (1988), మహిళా సమాఖ్య (1989), కనీస అభ్యసన స్థాయిలు (MLL), నియతేతర విద్య (non-formal education), వృత్తీకరణ; ఇగ్నో (IGNOU) ద్వారా సార్వత్రిక అభ్యసనం (విధానానికి కొంచెం ముందు, 1985లో స్థాపన).
ప్రాథమిక విద్యకు ఎన్‌పీఈ 1986 మూడు లక్ష్యాలు: (1) సార్వత్రిక ప్రవేశం, నమోదు; (2) 14 ఏళ్ల వరకు పిల్లలందరి సార్వత్రిక నిలుపుదల; (3) ప్రతి బిడ్డా అవసరమైన అభ్యసన స్థాయిలను చేరేలా నాణ్యతలో గణనీయమైన మెరుగుదల.
ఆపరేషన్ బ్లాక్‌బోర్డ్ కనీసాలు: రెండు అన్ని వాతావరణాలకు తట్టుకునే గదులు, ఇద్దరు ఉపాధ్యాయులు (వీలైతే ఒకరు మహిళ), అవసరమైన బోధనా-అభ్యసన సామగ్రి; తర్వాత నమోదు 100 దాటిన చోట మూడో ఉపాధ్యాయుడు, ప్రాథమికోన్నత స్థాయికి విస్తరణ.
కార్యాచరణ కార్యక్రమం 1992: రామమూర్తి (1990), జనార్దన రెడ్డి (కేబ్ (CABE), 1991-92) సమీక్షల తర్వాత వచ్చింది; కనీస అభ్యసన స్థాయిలు, నాణ్యత, నియతేతర విద్య (non-formal education), వృత్తి, సాంకేతిక కోర్సులకు ఒక జాతీయ ఉమ్మడి ప్రవేశ పరీక్షపై దృష్టి పెట్టింది.
ఎన్‌ఈపీ 2020: కేంద్ర కేబినెట్ ఆమోదం 2020 జులై 29; డాక్టర్ కె. కస్తూరిరంగన్ అధ్యక్షతన కమిటీ ముసాయిదా రూపొందించింది; 34 ఏళ్ల ఎన్‌పీఈ 1986 స్థానంలో వచ్చింది; మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ (MHRD) పేరు విద్యా మంత్రిత్వ శాఖగా మారింది.
ఎన్‌ఈపీ 2020 నిర్మాణం 5+3+3+4 (3 నుంచి 18 ఏళ్ల వయస్సు):

దశ	ఏళ్లు	వయస్సు	తరగతులు
పునాది దశ	5	3-8	3 ఏళ్ల పూర్వ ప్రాథమిక + 1-2 తరగతులు
సన్నాహక దశ	3	8-11	3-5 తరగతులు
మధ్య దశ	3	11-14	6-8 తరగతులు
మాధ్యమిక దశ	4	14-18	9-12 తరగతులు

ఎన్‌ఈపీ 2020 భాష: బోధనా మాధ్యమం మాతృభాష / ఇంటి భాష / స్థానిక భాష, కనీసం 5వ తరగతి వరకు, వీలైతే 8వ తరగతి, ఆ తర్వాత కూడా (2025 కీ); బహుభాషావాదాన్ని, జాతీయ ఐక్యతను ప్రోత్సహించేలా త్రిభాషా సూత్రం కొనసాగుతుంది, సరళంగా, ఏ భాషనూ రుద్దకుండా (2022 కీ).
ECCE = పూర్వ బాల్య సంరక్షణ, విద్య (Early Childhood Care and Education; 2019లో అడిగారు): 3 నుంచి 6 ఏళ్ల పిల్లల సంరక్షణ, అభ్యసనం; ఇప్పుడు ఇది పునాది దశలో మొదటి మూడేళ్లు.
పరఖ్ (PARAKH: Performance Assessment, Review and Analysis of Knowledge for Holistic Development): ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ (NCERT) కింద ఏర్పాటైన జాతీయ మూల్యాంకన కేంద్రం (2023).
ఎన్‌ఈపీ 2020లో ఉపాధ్యాయులు: 2030 నాటికి 4 ఏళ్ల సమీకృత బీఈడీ కనీస అర్హత; ఉపాధ్యాయులకు జాతీయ వృత్తి ప్రమాణాలు (NPST); ఏడాదికి కనీసం 50 గంటల నిరంతర వృత్తిపరమైన అభివృద్ధి (CPD); అన్ని దశలకూ టెట్‌లు (TET).
ఎన్‌ఈపీ 2020 లక్ష్యాలు, సంవత్సరాలు:

లక్ష్యం	సంవత్సరం
ప్రాథమిక పాఠశాలలో అందరికీ పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యా జ్ఞానం	2025 (నిపుణ్ భారత్: 2026-27 నాటికి)
కనీసం 50% అభ్యాసకులకు వృత్తి విద్యా పరిచయం	2025
పూర్వ ప్రాథమిక నుంచి మాధ్యమిక వరకు 100% స్థూల నమోదు; 3-6 ఏళ్ల వారందరికీ పూర్వ బాల్య సంరక్షణ, విద్య	2030
ఉపాధ్యాయులకు కనీస అర్హతగా 4 ఏళ్ల సమీకృత బీఈడీ	2030
ప్రతి జిల్లాలో లేదా సమీపంలో ఒక పెద్ద బహుళ విషయ ఉన్నత విద్యా సంస్థ	2030
ఉన్నత విద్యలో 50% స్థూల నమోదు (2018లో 26.3%)	2035
కళాశాలల అనుబంధ విధానం రద్దు	2035 (15 ఏళ్లలో)
విద్యపై ప్రభుత్వ వ్యయం జీడీపీలో 6%	వీలైనంత త్వరగా (సంవత్సరం నిర్ణయించలేదు)

వివరణ

1. ఎన్‌పీఈ 1968: మొదటి విధానం. కొఠారి నివేదిక తర్వాత, ప్రణాళికా విరామం (1966-69) కాలంలో 1968 జులైలో ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వం దీన్ని విడుదల చేసింది. ఇది కొఠారి ఆలోచనలను సూత్రాలుగా మార్చింది కానీ లక్ష్యాలు, నిధులు తక్కువగా ఇచ్చింది; అందుకే చాలావరకు కాగితాలకే పరిమితమైంది. ముఖ్యాంశాలు:

14 ఏళ్ల వరకు ఉచిత, నిర్బంధ విద్య (అధికరణం 45), వృథా, స్తబ్దతపై దృష్టి;
ఉపాధ్యాయులు: మంచి జీతం, హోదా, విద్యా స్వేచ్ఛ, శిక్షణ;
భాషలు: విద్యలో ప్రాంతీయ భాషలు, మాధ్యమిక దశలో త్రిభాషా సూత్రం (హిందీ రాష్ట్రాల్లో హిందీ, ఇంగ్లిష్, ఒక ఆధునిక భారతీయ భాష, వీలైతే దక్షిణాది భాష; ఇతర రాష్ట్రాల్లో హిందీ, ఇంగ్లిష్, ప్రాంతీయ భాష), అనుసంధాన భాషగా హిందీ, సంస్కృతం;
సమాన అవకాశాలు: ప్రాంతీయ సమతుల్యం, బాలికలు, వెనుకబడిన తరగతులు, గిరిజనులు, దివ్యాంగుల విద్య; ఉమ్మడి పాఠశాల విధానం వైపు అడుగు;
పని అనుభవం, జాతీయ సేవ, విజ్ఞాన శాస్త్ర విద్య, పరిశోధన, వ్యవసాయం, పరిశ్రమల కోసం విద్య;
పరీక్షా సంస్కరణ, మంచి, చౌకైన పాఠ్యపుస్తకాలు;
పార్ట్-టైమ్, దూరవిద్య (కరస్పాండెన్స్) కోర్సులు, అక్షరాస్యత, వయోజన విద్య, ఆటలు, క్రీడలు, మైనారిటీల విద్య;
ఒకే 10+2+3 నిర్మాణం, విద్యకు జాతీయ ఆదాయంలో 6%.

2. ఎన్‌పీఈ 1986: పథకాలతో కూడిన విధానం. రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వం విద్యకు సవాలు (1985)లో విద్య స్థితిని సమీక్షించింది; ఏడో ప్రణాళిక (1985-90) మొదటి ఏడాదిలో, 1986 మేలో పార్లమెంటు కొత్త విధానాన్ని ఆమోదించింది. ముఖ్య లక్షణాలు:

జాతీయ విద్యా వ్యవస్థ (national system of education): ఉమ్మడి నిర్మాణం (10+2+3), ఉమ్మడి కోర్తో కూడిన జాతీయ పాఠ్యప్రణాళిక చట్రం (స్వాతంత్ర్యోద్యమ చరిత్ర, రాజ్యాంగ విధులు, భారత సాంస్కృతిక వారసత్వం, లింగ సమానత్వం, పర్యావరణం, చిన్న కుటుంబ నియమం, శాస్త్రీయ దృక్పథం);
ప్రభుత్వ నిధులతో నడిచే పాఠశాలల నాణ్యత: అసమానతలు తొలగించి, తల్లిదండ్రులు అధిక ఫీజుల ప్రైవేట్ పాఠశాలల వైపు వెళ్లాల్సిన అవసరం లేనంతగా ప్రభుత్వ పాఠశాలలను మెరుగుపరచడం;
సమానత్వం కోసం విద్య: మహిళలు (మహిళా సమాఖ్య), ఎస్సీలు, ఎస్టీలు, మైనారిటీలు, దివ్యాంగులు, వయోజన అభ్యాసకులు; సమానత్వం అంటే అందుబాటులోనే కాకుండా విజయానికి అవసరమైన పరిస్థితుల్లోనూ సమాన అవకాశం;
ప్రాథమిక విద్య: శిశు కేంద్రిత, కృత్యాధార అభ్యసనం, ప్రాథమిక దశలో నిలిపివేత లేకుండా పై తరగతికి, కనీస అభ్యసన స్థాయిలు, ఆపరేషన్ బ్లాక్‌బోర్డ్, పనిచేసే పిల్లల కోసం పెద్ద నియతేతర విద్య (non-formal education) కార్యక్రమం;
మాధ్యమిక: మార్గదర్శక పాఠశాలలుగా నవోదయ విద్యాలయాలు; వృత్తీకరణ (1990 నాటికి ఉన్నత మాధ్యమిక విద్యార్థుల్లో 10%, 1995 నాటికి 25%);
ఉపాధ్యాయ విద్య: డైట్‌లు, ఉన్నతీకరించిన ఉపాధ్యాయ విద్యా కళాశాలలు (CTE), ఐఏఎస్ఈ (IASE)లు; బలమైన ఎన్‌సీటీఈ (NCTE) (ఎన్‌సీటీఈ చట్టం 1993తో చట్టబద్ధ సంస్థ; 1995 నుంచి పనిచేస్తోంది);
ఉన్నత విద్య: స్వయంప్రతిపత్తి కళాశాలలు, సార్వత్రిక విశ్వవిద్యాలయాలు (ఇగ్నో, 1985), డిగ్రీ అవసరం లేని ఉద్యోగాలకు డిగ్రీలను ఉద్యోగాల నుంచి వేరుచేయడం;
వయోజన విద్య: జాతీయ అక్షరాస్యతా మిషన్ (1988 మే 5);
ఎనిమిదో ప్రణాళిక నుంచి వ్యయం జాతీయ ఆదాయంలో 6%కు పెరగాలి.

1986 విధానాన్ని తరచూ ఎన్‌పీఈ 1986 (1992లో సవరించినట్లు) అంటారు.

3. సవరించిన ఎన్‌పీఈ, కార్యాచరణ కార్యక్రమం 1992. రామమూర్తి కమిటీ (1990), ఎన్. జనార్దన రెడ్డి అధ్యక్షతన కేబ్ కమిటీ (1991-92) తర్వాత ప్రభుత్వం 1992 మేలో ఎన్‌పీఈ 1986ను సవరించింది, 1992 ఆగస్టులో వివరమైన కార్యాచరణ కార్యక్రమం (POA) విడుదల చేసింది. సూత్రాల్లో పెద్దగా మార్పు లేదు కానీ ప్రణాళికను పదునుపెట్టింది:

సార్వత్రిక ప్రాథమిక విద్య (UEE)కు కేంద్రంగా కనీస అభ్యసన స్థాయిలు, అభ్యాసకుల సాధన;
విస్తరించిన ఆపరేషన్ బ్లాక్‌బోర్డ్ (నమోదు 100 దాటిన చోట మూడో ఉపాధ్యాయుడు, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాలలకు విస్తరణ);
త్రిభాషా సూత్రం పునరుద్ఘాటన: హిందీ మాట్లాడే రాష్ట్రాల్లో హిందీ, ఇంగ్లిష్, ఒక ఆధునిక భారతీయ భాష (వీలైతే దక్షిణాది భాష); ఇతర రాష్ట్రాల్లో హిందీ, ఇంగ్లిష్, ప్రాంతీయ భాష;
జిల్లా ప్రణాళిక, దాని ఫలితంగా డీపీఈపీ (DPEP, 1994);
నియతేతర విద్య (non-formal education) లక్షణాలు: సరళత, పాఠ్యప్రణాళిక ప్రాసంగికత, వైవిధ్యం, వికేంద్రీకరణ;
వృత్తి, సాంకేతిక కోర్సుల ప్రవేశానికి ఒక జాతీయ ఉమ్మడి ప్రవేశ పరీక్ష (తర్వాత ఏఐఈఈఈ (AIEEE), 2002, నేటి ఎన్‌టీఏ (NTA) పరీక్షలు);
నవోదయ, మహిళా సమాఖ్య, సంపూర్ణ అక్షరాస్యతా ఉద్యమాల కొనసాగింపు.

4. ఎన్‌ఈపీ 2020: పాఠశాలల్లో వచ్చే మార్పులు.

పూర్వ బాల్యం: అంగన్‌వాడీలు, పూర్వ ప్రాథమిక పాఠశాలల ద్వారా 3 నుంచి 6 ఏళ్ల పిల్లలకు పూర్వ బాల్య సంరక్షణ, విద్య (ECCE); పునాది దశకు ఎన్‌సీఎఫ్ (NCF-FS 2022).
పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యా జ్ఞానం (FLN): నిపుణ్ భారత్ మిషన్ (2021 జులై 5) ద్వారా ప్రతి బిడ్డా 3వ తరగతి నాటికి చదవడం, రాయడం, ప్రాథమిక గణితం చేయగలగాలి.
అందుబాటు: 2030 నాటికి పూర్వ ప్రాథమిక నుంచి మాధ్యమిక వరకు 100% స్థూల నమోదు నిష్పత్తి (GER); బడి బయట ఉన్న సుమారు 2 కోట్ల మంది పిల్లలను తిరిగి బడికి తేవాలి.
పాఠ్యప్రణాళిక: విషయాన్ని కోర్‌కు తగ్గించడం; కళలు, విజ్ఞాన శాస్త్రాల మధ్య, పాఠ్య, సహపాఠ్య కార్యక్రమాల మధ్య, వృత్తి, విద్యా అంశాల మధ్య కఠిన విభజన లేదు; అనుభవాత్మక, ఆటల ఆధారిత, కళా సమీకృత అభ్యసనం; పాఠశాల విద్యకు ఎన్‌సీఎఫ్ 2023 (NCF-SE 2023).
వృత్తి విద్య 6వ తరగతి నుంచి ఇంటర్న్‌షిప్‌లతో, 10 బ్యాగ్ రహిత దినాలు సహా; విద్యా పాఠ్యప్రణాళికతో సమీకృతం (2025 కీ); 6వ తరగతి నుంచి కోడింగ్; 2025 నాటికి కనీసం 50% అభ్యాసకులకు వృత్తి విద్యా పరిచయం ఉండాలి.
మూల్యాంకనం: బట్టీ నుంచి సామర్థ్య ఆధారిత పరీక్షలకు; బోర్డు పరీక్షలు సులభంగా, ఏడాదికి రెండుసార్లు (బోర్డు పరీక్షలు కొనసాగుతాయి, రద్దు కాలేదు; సీబీఎస్ఈ (CBSE) 2026 నుంచి ఏడాదికి రెండు 10వ తరగతి బోర్డు పరీక్షలు నిర్వహిస్తోంది); 3, 5, 8 తరగతుల్లో పాఠశాల పరీక్షలు; 360 డిగ్రీల సమగ్ర ప్రగతి పత్రం; జాతీయ ప్రమాణ నిర్ణేతగా పరఖ్.
సమత: సామాజిక–ఆర్థికంగా వెనుకబడిన సమూహాల (SEDGs)పై దృష్టి, ఒక లింగ సమ్మిళిత నిధి (Gender Inclusion Fund), వెనుకబడిన ప్రాంతాలకు ప్రత్యేక విద్యా మండలాలు.
పాలన: వనరులను పంచుకునే పాఠశాల సముదాయాలు; ఒక రాష్ట్ర పాఠశాల ప్రమాణాల సంస్థ (SSSA); విధానం, నియంత్రణ, నిర్వహణ, విద్యా పాత్రల విభజన.
నిధులు: విద్యపై ప్రభుత్వ వ్యయం జీడీపీ (GDP)లో 6%కు చేరాలి.

5. ఎన్‌ఈపీ 2020: ఉపాధ్యాయులకు వచ్చే మార్పులు.

2030 నాటికి 4 ఏళ్ల సమీకృత బీఈడీ (ద్వంద్వ మేజర్) కనీస డిగ్రీ; నాణ్యత లేని ఉపాధ్యాయ విద్యా సంస్థల మూసివేత;
వృత్తి దశలు, జీతం, పదోన్నతులకు మార్గదర్శిగా ఎన్‌పీఎస్‌టీ; ఎన్‌సీటీఈ రూపొందించే ఉపాధ్యాయ విద్యకు ఎన్‌సీఎఫ్‌టీఈ (NCFTE);
అన్ని దశలకూ టెట్‌ల విస్తరణ; పరీక్షలు, తరగతి గది ప్రదర్శనతో ఉపాధ్యాయ నియామకం;
ఏడాదికి కనీసం 50 గంటల నిరంతర వృత్తిపరమైన అభివృద్ధి;
మితిమీరిన బదిలీలు వద్దు; బోధనేతర పని తగ్గింపు; 4 ఏళ్ల బీఈడీకి, ముఖ్యంగా గ్రామీణ విద్యార్థులకు, ప్రతిభ ఉపకార వేతనాలు;
భారత ఉన్నత విద్యా కమిషన్ (HECI) కింద ఎన్‌సీటీఈ వృత్తి ప్రమాణాల నిర్ణాయక సంస్థగా పనిచేస్తుంది.

6. ఉన్నత విద్యలో ఎన్‌ఈపీ 2020 (సంపూర్ణత కోసం). 2035 నాటికి 50% స్థూల నమోదు నిష్పత్తి; వైద్య, న్యాయ విద్య మినహా ఉన్నత విద్య మొత్తానికి ఒకే నియంత్రణ సంస్థగా, నాలుగు విభాగాలతో భారత ఉన్నత విద్యా కమిషన్; అకడమిక్ బ్యాంక్ ఆఫ్ క్రెడిట్స్‌తో బహుళ ప్రవేశ, నిష్క్రమణ అవకాశాలు; 4 ఏళ్ల అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ; ఎం.ఫిల్. రద్దు; ఒక జాతీయ పరిశోధన సంస్థ (NRF); 15 ఏళ్లలో కళాశాలల అనుబంధ విధానం దశలవారీగా రద్దు.

7. విధానాలు, ప్రణాళికలు, ప్రధాన పథకాలు ఒకే చోట.

ప్రణాళికా కాలం	విధాన ఘట్టం	పుట్టిన పథకం
మూడో ప్రణాళిక (1961-66)	కొఠారి కమిషన్ 1964-66	ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ (1961)
ప్రణాళికా విరామం (1966-69)	ఎన్‌పీఈ 1968	10+2+3 (తర్వాత విస్తరించింది)
ఏడో ప్రణాళిక (1985-90)	ఎన్‌పీఈ 1986	నవోదయ, ఆపరేషన్ బ్లాక్‌బోర్డ్, డైట్, జాతీయ అక్షరాస్యతా మిషన్
ఎనిమిదో ప్రణాళిక (1992-97)	సవరించిన ఎన్‌పీఈ, కార్యాచరణ కార్యక్రమం 1992	డీపీఈపీ 1994, మధ్యాహ్న భోజనం 1995
2017 తర్వాత	ఎన్‌ఈపీ 2020	నిపుణ్ భారత్ 2021, పరఖ్ 2023

ఆంధ్రప్రదేశ్ కోణం

సవరించిన ఎన్‌పీఈ, కార్యాచరణ కార్యక్రమం 1992 అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఎన్. జనార్దన రెడ్డి అధ్యక్షతన కేబ్ కమిటీ నుంచి వచ్చాయి.
ఎన్‌ఈపీ 2020 పునాది దశను అనుసరిస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్ 2021-22 నుంచి అంగన్‌వాడీల పూర్వ ప్రాథమిక తరగతులను ప్రాథమిక పాఠశాలల్లో విలీనం చేసింది (ఫౌండేషన్ పాఠశాలలు), 3 నుంచి 5 తరగతులను దగ్గరలోని ఉన్నత పాఠశాలలకు అనుసంధానించింది; ఈ ఏర్పాటును 2025లో సవరించారు.

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

✗ "ఆపరేషన్ బ్లాక్‌బోర్డ్ ఎన్‌పీఈ 1968 కింద వచ్చింది." ✓ ఇది ఎన్‌పీఈ 1986 కింద వచ్చింది (1987-88లో ప్రారంభం).
✗ "ఎన్‌పీఈ 1986ను ఆరో ప్రణాళికలో ఆమోదించారు." ✓ ఏడో ప్రణాళిక (1985-90) 1985 ఏప్రిల్‌లోనే మొదలైంది; 2022 ఏపీపీఎస్సీ కీ "ఆరో" అని ముద్రించింది, అది తేదీలకు సరిపోదు.
✗ "కార్యాచరణ కార్యక్రమం 1986లో విధానంతో పాటే వచ్చింది." ✓ 1986లోనూ ఒక కార్యాచరణ కార్యక్రమం వచ్చింది, కానీ అడిగేది సవరించిన ఎన్‌పీఈతో వచ్చిన కార్యాచరణ కార్యక్రమం 1992 గురించి.
✗ "ఎన్‌ఈపీ 2020 నిర్మాణం 5+3+4+3." ✓ 5+3+3+4 (పునాది, సన్నాహక, మధ్య, మాధ్యమిక).
✗ "ఎన్‌ఈపీ 2020 ప్రకారం 8వ తరగతి వరకు మాతృభాషే మాధ్యమం." ✓ కనీసం 5వ తరగతి వరకు, వీలైతే 8వ తరగతి వరకు.
✗ "ఎన్‌ఈపీ 2020 ముసాయిదా టి.ఎస్.ఆర్. సుబ్రమణియన్ అధ్యక్షతన." ✓ కె. కస్తూరిరంగన్; సుబ్రమణియన్ 2016 కమిటీ సూచనలు మాత్రమే ఇచ్చింది.
✗ "పరఖ్ ఒక ఉపకార వేతన పథకం." ✓ ఇది ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ కింద జాతీయ మూల్యాంకన కేంద్రం.
✗ "డైట్ అంటే జిల్లా విద్యా సాంకేతిక సంస్థ (District Institute of Educational Technology)." ✓ జిల్లా విద్యా శిక్షణ సంస్థ (District Institute of Education and Training).
✗ "ఎన్‌ఈపీ 2020 10, 12 తరగతుల బోర్డు పరీక్షలను రద్దు చేసింది." ✓ బోర్డు పరీక్షలు కొనసాగుతాయి; అవి సులభంగా, సామర్థ్య ఆధారితంగా మారతాయి, ఏడాదికి రెండుసార్లు రాసే వీలు ఉంటుంది.
✗ "ఎన్‌పీఈ 1986లో 17 సూత్రాలు ఉన్నాయి." ✓ 17 సూత్రాలు ఎన్‌పీఈ 1968వి; ఎన్‌పీఈ 1986 తర్వాత 23 టాస్క్ ఫోర్సులు ఏర్పాటయ్యాయి.

త్వరిత పునశ్చరణ

ఎన్‌పీఈ 1968: ఇందిరా గాంధీ; కొఠారి ఆధారం; 17 సూత్రాలు; ఉమ్మడి పాఠశాల; త్రిభాషా సూత్రం; 10+2+3.
ఎన్‌పీఈ 1986: రాజీవ్ గాంధీ; ఏడో ప్రణాళిక; "వర్తమానంలోనూ భవిష్యత్తులోనూ విశిష్ట పెట్టుబడి".
ఎన్‌పీఈ 1986 పథకాలు: ఆపరేషన్ బ్లాక్‌బోర్డ్ 1987, నవోదయ (ఝజ్జర్, అమరావతి), డైట్, జాతీయ అక్షరాస్యతా మిషన్ 1988, మహిళా సమాఖ్య; 23 టాస్క్ ఫోర్సులు; ప్రాథమిక విద్య లక్ష్యాలు = సార్వత్రిక ప్రవేశం, నమోదు; 14 ఏళ్ల వరకు నిలుపుదల; నాణ్యత; అందుబాటులోనూ విజయ పరిస్థితుల్లోనూ సమానత్వం.
ఆపరేషన్ బ్లాక్‌బోర్డ్: 2 గదులు, 2 ఉపాధ్యాయులు (ఒకరు మహిళ), సామగ్రి; తర్వాత 3వ ఉపాధ్యాయుడు.
సవరించిన ఎన్‌పీఈ + కార్యాచరణ కార్యక్రమం 1992: ఎనిమిదో ప్రణాళిక; రామమూర్తి, జనార్దన రెడ్డి తర్వాత; కనీస అభ్యసన స్థాయిలు, జాతీయ ప్రవేశ పరీక్ష.
ఎన్‌ఈపీ 2020: 2020 జులై 29; కస్తూరిరంగన్; మానవ వనరుల అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ → విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ.
3 ఏళ్ల నుంచి 5+3+3+4; 3వ తరగతి నాటికి పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యా జ్ఞానం (నిపుణ్ భారత్ 2021); 2030 నాటికి పాఠశాలల్లో 100% స్థూల నమోదు.
కనీసం 5వ తరగతి వరకు మాతృభాష; 6వ తరగతి నుంచి వృత్తి విద్య, కోడింగ్; 10 బ్యాగ్ రహిత దినాలు.
ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ కింద పరఖ్; ఏడాదికి రెండుసార్లు బోర్డు పరీక్షలు; సమగ్ర ప్రగతి పత్రం.
ఉపాధ్యాయులు: 2030 నాటికి 4 ఏళ్ల సమీకృత బీఈడీ; ఎన్‌పీఎస్‌టీ; ఏడాదికి 50 గంటల నిరంతర వృత్తిపరమైన అభివృద్ధి. ఎన్‌ఈపీ లక్ష్యాలు: 2025 నాటికి పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యా జ్ఞానం, 50% వృత్తి విద్యా పరిచయం; 2030 నాటికి పాఠశాలల్లో 100% స్థూల నమోదు, 4 ఏళ్ల బీఈడీ; 2035 నాటికి ఉన్నత విద్యలో 50% స్థూల నమోదు.

ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

లోతైన విశ్లేషణ

సూత్రాల నుంచి కార్యక్రమాలకు. ఎన్‌పీఈ 1968 నిధులు లేకుండా సూత్రాలు చెప్పింది; ఎన్‌పీఈ 1986 పథకాలు, కార్యాచరణ కార్యక్రమంతో వచ్చింది; ఎన్‌ఈపీ 2020 తేదీలతో కూడిన లక్ష్యాలు (3వ తరగతి నాటికి పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యా జ్ఞానం, 2030 నాటికి పాఠశాలల్లో 100% స్థూల నమోదు, 2035 నాటికి ఉన్నత విద్యలో 50%), కొత్త సంస్థలు (పరఖ్, భారత ఉన్నత విద్యా కమిషన్, జాతీయ పరిశోధన సంస్థ) ఇస్తుంది.
తిరిగి వచ్చే ఆలోచనలు. ఉమ్మడి పాఠశాల విధానం (కొఠారి, 1968), 6% వ్యయం (1968, 1986, 2020), త్రిభాషా సూత్రం (1968 నుంచి) ప్రతి విధానంలో కనిపిస్తాయి; లోపం అమలులోనే.
నిర్మాణ మార్పు. 10+2 పాఠశాల విద్యను 6 ఏళ్ల వయస్సు నుంచి లెక్కించింది; 5+3+3+4 3 ఏళ్ల నుంచి లెక్కిస్తుంది; పూర్వ ప్రాథమిక విద్యను పాఠశాల వ్యవస్థలోకి తెస్తుంది; మెదడు ఎదుగుదల ఎక్కువభాగం 6 ఏళ్లలోపే జరుగుతుందన్న పరిశోధనకు ఇది అనుగుణం.
ఆచరణలో పరఖ్. ఇది 2024 డిసెంబర్ 4న 3, 6, 9 తరగతులకు పరఖ్ రాష్ట్రీయ సర్వేక్షణ్ నిర్వహించింది (ఫలితాలు 2025); ఇది పాత జాతీయ సాధన సర్వే (NAS) స్థానంలో వచ్చింది.
చర్చలు. నవోదయ పాఠశాలలు ఉన్నత వర్గ మార్గాన్ని సృష్టించాయని ఎన్‌పీఈ 1986 విమర్శకులు అన్నారు; ఎన్‌ఈపీ 2020 విమర్శకులు భాషా రాజకీయాలు, నియంత్రణ కేంద్రీకరణ, జీడీపీలో 6% చేరుకునే ఖర్చును ఎత్తిచూపుతారు.

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.