ఆలయ పూజ: పదాలు, ఉత్సవాలు, ఆచారాలు

ముఖ్య వాస్తవాలు

ఆగమాలు అంటే ఏమిటి.

ఆగమ శాస్త్రం: ఆలయ నిర్మాణం, విగ్రహ ప్రతిష్ఠ, పూజా విధానం, ఉత్సవాలు, అర్చకుల ప్రవర్తనా నియమావళిని నిర్దేశించే ప్రామాణిక గ్రంథాలు.
"ఆగమం" పదానికి సంప్రదాయ అర్థం: ఆ = ఆగతం (శివుని ముఖం నుండి వచ్చింది), గ = గతం (పార్వతి విన్నది), మ = మతం (వాసుదేవుడు ఆమోదించింది). వైష్ణవ సంప్రదాయంలో పాంచరాత్ర ఆగమాలను శ్రీమన్నారాయణుడు బోధించాడు.
వేదాలు నిగమాలు; వాటికి అనుబంధమైన తంత్ర, మంత్ర శాస్త్రాలు ఆగమాలు.
ఆగమాలు ఒక వారధి: వేదాల నైరూప్య తత్వాన్ని సామాన్య భక్తులు ఆచరించగలిగే విగ్రహారాధనగా (మూర్తారాధన) మారుస్తాయి.
శాక్త గ్రంథాలకు సాధారణంగా "ఆగమం" కాదు, "తంత్రం" అనే పదం వాడతారు; తంత్ర అంశాలు పాంచరాత్రలో ప్రత్యేకంగా స్పష్టం.
విగ్రహాన్ని సజీవ దైవ రూపంగా పూజించేలా చేసే ప్రాణప్రతిష్ఠ ఆగమాలపై ఆధారపడింది.

ఆగమంలోని నాలుగు పాదాలు.

పాదం	వివరించేది
జ్ఞాన పాదం	తత్వం: సృష్టి, సృష్టికర్త, జీవులు
యోగ పాదం	ఆత్మ, పరమాత్మల ఐక్యానికి యోగ సాధన
క్రియా పాదం	స్థల ఎంపిక నుండి విగ్రహ ప్రతిష్ఠ వరకు ఆలయ నిర్మాణం
చర్యా పాదం	నిత్య పూజలు, నైమిత్తిక ఉత్సవాలు, ప్రాయశ్చిత్త కర్మలు

ఆగమాల మూడు వర్గాలు.

వర్గం	సర్వోన్నత దైవం	గ్రంథాలు
వైష్ణవాగమాలు	మహావిష్ణువు	108
శైవాగమాలు	శివుడు	28
శాక్తేయాగమాలు (తంత్రాలు)	మూలశక్తిగా ఆదిపరాశక్తి	64

బేరం (విగ్రహం).

బేరం = విగ్రహం (vigraha), ప్రతిష్ఠించిన మూర్తి (2026లో అడిగారు). మూర్తి, ప్రతిమ, అర్చ అని కూడా అంటారు.
చల బేరం = కదిలేది (ఊరేగింపులలో లాగా); అచల బేరం = స్థిరమైనది; చలాచల = రెండూ.
భంగిమలు: స్థానక (నిలబడి), ఆసన (కూర్చొని), శయన (రంగనాథుడిలా పడుకొని).

వైఖానస (Vaikhanasa) సంప్రదాయంలో ఐదు బేరాలు (పంచబేరాలు, Panchabera), తిరుమల పేర్లతో.

బేరం	ప్రయోజనం	తిరుమల విగ్రహం
ధ్రువ బేరం (మూలవిరాట్, Moolavirat)	ప్రధాన స్థిర శిలా విగ్రహం, శక్తికి మూలం	శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు (మూలవిరాట్)
కౌతుక బేరం	ప్రధాన విగ్రహానికి బదులుగా నిత్య పూజ అందుకుంటుంది	భోగ శ్రీనివాసుడు
స్నపన బేరం	అభిషేకం (abhisheka, స్నానం) అందుకుంటుంది	ఉగ్ర శ్రీనివాసుడు (స్నపన మూర్తి)
ఉత్సవ బేరం	ఊరేగింపులు, ఉత్సవాల్లో బయటికి తీసుకెళ్తారు	శ్రీదేవి, భూదేవి సహిత మలయప్ప స్వామి
బలి బేరం	పరివార దేవతలకు బలి అర్పిస్తుంది; నిత్య కొలువుకు అధ్యక్షత వహిస్తుంది	కొలువు శ్రీనివాసుడు

ఏకబేర: అన్ని క్రతువులకు ఒకే విగ్రహాన్ని వాడే చిన్న ఆలయం.

ప్రతిమా లక్షణం.

విగ్రహం పరిమాణం, నిష్పత్తి, భంగిమ, ఆయుధాలు, హస్త ముద్రలు, ఆభరణాల నియమాలు. ఇవి ఆగమాల్లో (2026లో అడిగారు), శిల్ప శాస్త్రాల్లో ఉంటాయి; వేదాలు, వ్యాకరణం (Vyakarana), శిక్ష (Shiksha) లలో కాదు.
కొలత: తాళం (ముఖం పొడవు), అంగుళం (వేలి వెడల్పు). ప్రధాన దేవతలు దశతాళం (పది ముఖాల పొడవు ఎత్తు); చిన్న రూపాలకు తక్కువ తాళాలు (నవతాళం, అష్టతాళం మొదలైనవి).
పదార్థాలు: శైల (రాయి), లోహ (లోహం: పంచలోహం), దారు (చెక్క), మృత్ (మట్టి), చిత్ర (చిత్రం).
అష్టబంధనం (Ashtabandhana): ప్రధాన విగ్రహాన్ని పీఠానికి బిగించే ఎనిమిది పదార్థాల లేపనం; సుమారు ప్రతి 12 ఏళ్లకు ఒకసారి కొత్తగా వేస్తారు.

నిత్య పూజ (ఉపచారాలు).

పంచోపచారాలు (Panchopachara) (5): గంధం, పుష్పం, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం.
షోడశోపచారాలు (Shodashopachara) (16): ఆవాహన, ఆసనం, పాద్యం (పాదాలకు), అర్ఘ్యం (చేతులకు), ఆచమనం, స్నానం, వస్త్రం, యజ్ఞోపవీతం, గంధం, పుష్పం, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం, తాంబూలం, నీరాజనం (హారతి), ప్రదక్షిణ నమస్కారాలతో మంత్రపుష్పం. గ్రంథాల మధ్య క్రమం, పేర్లు కొద్దిగా మారుతాయి.
పంచామృత (Panchamrita) అభిషేకం: పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, చక్కెర.
సందర్భాన్ని బట్టి పూజ రకాలు: నిత్య (nitya, రోజువారీ), నైమిత్తికం (naimittika, ఒక సందర్భంలో: ఉత్సవాలు, గ్రహణాలు, ప్రతిష్ఠ), కామ్యం (kamya, కోరిక కోసం, భక్తుడు చేయించేది).

బ్రహ్మోత్సవం: ఘట్టాల క్రమం.

దశ	ఏమి జరుగుతుంది
అంకురార్పణ (ముందు రోజు)	కుండల్లో (పాలికల్లో) నవధాన్యాలు చల్లుతారు; దీనితో పాటు సేనాధిపతి ఉత్సవం (విష్వక్సేనుడు ఏర్పాట్లను పరిశీలిస్తాడు)
ధ్వజారోహణం (1వ రోజు)	గరుడుని (విష్ణువు) లేదా నంది (శివుడు) పతాకాన్ని ధ్వజస్తంభంపై ఎగురవేస్తారు; దేవతలను ఆహ్వానిస్తారు
వాహన సేవలు (1–8 రోజులు)	ప్రతి ఉదయం, రాత్రి వేర్వేరు వాహనంపై ఉత్సవమూర్తిని వీధుల్లో ఊరేగిస్తారు
రథోత్సవం (8వ రోజు)	రథోత్సవం
అవభృథం / చక్రస్నానం (9వ రోజు, ఉదయం)	ఆలయ పుష్కరిణిలో ముగింపు పవిత్ర స్నానం; తిరుమలలో సుదర్శన చక్రాన్ని స్వామి పుష్కరిణిలో ముంచుతారు
ధ్వజావరోహణం (9వ రోజు, సాయంత్రం)	పతాకాన్ని దించుతారు; ఉత్సవం ముగుస్తుంది

అవభృథం ఉత్సవం చివరలో జరుగుతుంది (2026లో అడిగారు). ఈ పదం వైదిక సోమయాగాన్ని ముగించే స్నానం నుండి వచ్చింది.
"బ్రహ్మోత్సవం" పేరు: వేంకటేశ్వరునికి మొదట బ్రహ్మ ఈ ఉత్సవం నిర్వహించాడని సంప్రదాయం.

పునరుద్ధరణ క్రతువులు.

సంప్రోక్షణ = మరమ్మతు, జీర్ణోద్ధరణ లేదా లోపం తర్వాత పునఃప్రతిష్ఠ (పవిత్ర జలం చల్లడం). తమిళ వాడుకలో కుంభాభిషేకం (Kumbhabhishekam).
నయనోన్మీలనం (Nayanonmilana): ప్రతిష్ఠకు ముందు కొత్త విగ్రహానికి నేత్రాలు తెరవడం.
బాలాలయం (Balalaya): జీర్ణోద్ధరణ సమయంలో దేవతా శక్తిని తరలించే తాత్కాలిక మందిరం; పని తర్వాత శక్తిని తిరిగి ప్రధాన విగ్రహంలోకి చేరుస్తారు.
పవిత్రోత్సవం (Pavitrotsavam): ఏడాది పొడవునా జరిగిన పూజా లోపాలకు వార్షిక ప్రాయశ్చిత్తం; విగ్రహాలకు పట్టు దారాలు (పవిత్రాలు) కడతారు.

ఆలయ భాగాలు (అర్థాలుగా అడిగే పదాలు).

పదం	అర్థం	పదం	అర్థం
గర్భగృహం	గర్భాలయం	విమానం	గర్భాలయంపై శిఖరం
అంతరాలయం	ముందు గది	గోపురం	ద్వార గోపురం
ముఖమండపం	ముందు మండపం	ప్రాకారం	చుట్టూ ఉండే గోడ
ధ్వజస్తంభం	పతాక స్తంభం	బలిపీఠం	బలి కోసం పీఠం
పుష్కరిణి	ఆలయ కోనేరు	మడపల్లి	ఆలయ వంటశాల

వివరణ

నిగమం, ఆగమం పోలిక.

అంశం	నిగమం (వేదాలు)	ఆగమం
దృష్టి	యజ్ఞాలు; నిరాకార (అమూర్త) ఆరాధన	విగ్రహంలో సాకార (మూర్త) భగవంతుని ఆరాధన
పద్ధతి	అగ్నిలో ఆహుతులు, సూక్తాలు, శ్లోకాలు	విగ్రహం ముందు మంత్రం, తంత్రం, యంత్రం, ముద్ర
స్వభావం	తాత్వికం, నైరూప్యం	ఆచరణాత్మకం, నిర్దిష్టం
లక్ష్యం	నాలుగు పురుషార్థాలు	భగవంతుని అనుగ్రహం, ప్రేమ ద్వారా మోక్షం

నిగమాలు భగవంతుని నిష్కళ (నిరాకార) తత్వాన్ని వివరిస్తాయి; అదే భగవంతుడిని సకళ (సాకార) రూపంలో పూజించే విధానాన్ని ఆగమాలు బోధిస్తాయి.

ఆలయం, సమాజం.

ఆలయం ఒక సమాజ జీవితానికి కేంద్ర బిందువు: దాని గర్వం, గుర్తింపు, ఐక్యతలకు చిహ్నం; విద్య, కళలు, వాస్తుశిల్పాలకు కేంద్రం.
ఆలయ పూజలో అతి ముఖ్యమైన అంశం సామూహిక భాగస్వామ్యం (భక్తులు కలిసి పూజించడం, ఉత్సవం జరుపుకోవడం) అని పుస్తకం చెబుతుంది.

తిరుమల బ్రహ్మోత్సవ వాహనాలు (వార్షిక, సాలకట్ల, భాద్రపదం / ఆశ్వయుజంలో).

రోజు	ఉదయం	రాత్రి
1	(ధ్వజారోహణం, సాయంత్రం)	పెద్ద శేష వాహనం
2	చిన్న శేష	హంస
3	సింహ	ముత్యపు పందిరి
4	కల్పవృక్ష	సర్వ భూపాల
5	మోహిని అవతారం (పల్లకి)	గరుడ వాహనం (గరుడ సేవ)
6	హనుమంత	గజ
7	సూర్యప్రభ	చంద్రప్రభ
8	రథోత్సవం	అశ్వ
9	చక్రస్నానం	ధ్వజావరోహణం

ఐదో రాత్రి జరిగే గరుడ సేవ (Garuda Seva)కు అత్యధిక జనం వస్తారు. స్వామి జన్మ నక్షత్రమైన శ్రావణ నక్షత్రం నాడు ఉత్సవం ముగుస్తుంది.
అధిక మాసం (adhika masa) ఉన్న ఏడాది తిరుమలలో రెండు జరుగుతాయి: వార్షిక సాలకట్ల బ్రహ్మోత్సవం, నవరాత్రి బ్రహ్మోత్సవం.

ప్రతిష్ఠ (కొత్త విగ్రహ స్థాపన), క్రమంలో.

కర్షణం (స్థలాన్ని దున్నడం), అంకురార్పణ.
నయనోన్మీలనం: కొత్త విగ్రహానికి నేత్రాలు తెరుస్తారు.
అధివాసాలు (adhivasa): విగ్రహం నీటిలో (జలాధివాసం), ధాన్యంలో (ధాన్యాధివాసం), శయ్యపై (శయనాధివాసం) ఉంచుతారు. (ఈ దశల కచ్చితమైన క్రమం ఆగమాల మధ్య కొద్దిగా మారుతుంది.)
యాగశాలలో హోమాలు; శక్తిని కుంభాలలోకి (నీటి కలశాలు) ఆవాహన చేస్తారు.
ప్రాణప్రతిష్ఠ (Prana pratishtha); అష్టబంధనం; కుంభాభిషేకం / సంప్రోక్షణలో కుంభ జలాన్ని విమానంపై, విగ్రహంపై పోస్తారు.

ఆగమాల్లో నాలుగు రకాల సంప్రోక్షణ / కుంభాభిషేకం.

రకం	ఎప్పుడు
అనావర్తనం	కొత్త ఆలయ తొలి ప్రతిష్ఠ
ఆవర్తనం	మరమ్మతు తర్వాత పాత ఆలయ పునరుద్ధరణ
పునరావర్తనం	శిథిలమైన లేదా బాగా దెబ్బతిన్న ఆలయ పునర్నిర్మాణం
అంతరితం	అపవిత్రత, చోరీ లేదా పూజలో అంతరాయం తర్వాత

ఇతర ఉత్సవ పదాలు.

కల్యాణోత్సవం (Kalyanotsavam): ఉత్సవమూర్తి దివ్య కల్యాణం (తిరుమలలో రోజూ ఆర్జిత సేవగా జరుగుతుంది).
తెప్పోత్సవం (Teppotsavam): కోనేరులో తెప్పపై ఉత్సవం. ఊంజల్ సేవ (Unjal seva): ఉయ్యాల. వసంతోత్సవం (Vasanthotsavam): సుగంధ స్నానాలతో వసంత ఉత్సవం.
తిరుమలలో రథసప్తమి (మాఘ శుక్ల సప్తమి) "ఒక్క రోజు బ్రహ్మోత్సవం": ఒకే రోజులో సూర్యప్రభ నుండి చంద్రప్రభ వరకు ఏడు వాహనాలు.
తిరుమలలో పుష్పయాగం (Pushpayagam) (కార్తికం, శ్రావణ నక్షత్రం): బ్రహ్మోత్సవం తర్వాత లోపాల ప్రాయశ్చిత్తం కోసం పుష్పాల సమర్పణ.
కోయిల్ ఆళ్వార్ తిరుమంజనం (Koil Alwar Tirumanjanam): తిరుమల ఆలయాన్ని ఏడాదికి నాలుగుసార్లు ఆచారబద్ధంగా శుభ్రం చేయడం; ఉగాది, ఆణివార ఆస్థానం, బ్రహ్మోత్సవం, వైకుంఠ ఏకాదశి ముందు వచ్చే మంగళవారం నాడు.
ఆణివార ఆస్థానం (Anivara Asthanam) (దక్షిణాయనం, సుమారు జూలై మధ్య): ఆలయ ఆర్థిక సంవత్సరం పాతకాలపు ప్రారంభం; అప్పుడు లెక్కలు ముగించి స్వామికి సమర్పించేవారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ కోణం

తిరుమల వైఖానస ఆగమాన్ని పాటిస్తుంది; దాని ఐదు బేరాలు, స్వామి పుష్కరిణి చక్రస్నానం, గరుడ సేవ ఈవో (EO) పేపర్‌లో ఎక్కువగా అడిగే ఆలయ అంశాలు. గర్భాలయం పైని విమానం ఆనంద నిలయ విమానం.
తిరుమల నిత్య సేవలు: సుప్రభాతం (స్వామిని మేల్కొలపడం), తోమాల సేవ (సుప్రభాతం వెంటనే పూలమాలలతో అలంకరణ), అర్చన, కల్యాణోత్సవం, సహస్ర దీపాలంకార సేవ, ఏకాంత సేవ (రోజులో చివరిది).
సింహాచలం చందనోత్సవం (Chandanotsavam): వైశాఖ శుక్ల తృతీయ (అక్షయ తృతీయ) నాడు చందనం తొలగిస్తారు, భక్తులు ఏడాదికి ఒకసారి వరాహ లక్ష్మీ నరసింహస్వామి నిజరూపం దర్శిస్తారు.
ఒంటిమిట్ట (వైఎస్ఆర్ కడప): చైత్ర శుక్ల చతుర్దశి (చైత్ర పౌర్ణమి ముందు రోజు) రాత్రి వెన్నెలలో సీతారామ కల్యాణం జరుగుతుంది; 2015లో ఏపీ ప్రభుత్వం దీనిని రాష్ట్ర అధికారిక శ్రీరామనవమి వేడుకగా చేసింది (అదే ఏడాది టీటీడీ (TTD) ఆలయాన్ని స్వీకరించింది).
శ్రీశైలం: నంది పతాకంతో ధ్వజారోహణంతో మహాశివరాత్రి బ్రహ్మోత్సవం; మల్లికార్జున స్వామి, భ్రమరాంబల కల్యాణం.
విజయవాడ కనకదుర్గ: రోజుకో అలంకారంతో దసరా నవరాత్రులు; విజయదశమి నాడు కృష్ణా నదిలో తెప్పోత్సవం.

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

✗ "వేదాల లాగానే ఆగమాలు కూడా ప్రధానంగా అగ్ని ద్వారా పూజిస్తాయి." ✓ నిగమాలు (వేదాలు) అగ్నిలో యజ్ఞం చేస్తాయి; ఆగమాలు విగ్రహంలో పూజను బోధిస్తాయి.
✗ "ఆలయ నిర్మాణం చర్యా పాదంలో ఉంది." ✓ క్రియా పాదం (స్థలం నుండి ప్రతిష్ఠ వరకు); నిత్య పూజలు, ఉత్సవాలు చర్య.
✗ "శైవాగమాలు 108, వైష్ణవాగమాలు 28." ✓ వైష్ణవ 108, శైవ 28, శాక్తేయ (తంత్రాలు) 64.
✗ "బేరం అంటే విమానం (లేదా ద్వారం, లేదా బలిపీఠం)." ✓ బేరం = విగ్రహం.
✗ "ప్రతిమా లక్షణం వేదాల్లో (లేదా శిక్షలో) ఉంది." ✓ ఇది ఆగమాల్లో ఉంది.
✗ "అవభృథం ప్రారంభంలో; అంకురార్పణతో ఉత్సవం ముగుస్తుంది." ✓ అంకురార్పణ ఉత్సవాన్ని (ముందు రోజు) ప్రారంభిస్తుంది; అవభృథం, ధ్వజావరోహణం చివరలో వస్తాయి.
✗ "భోగ శ్రీనివాసుడు తిరుమల ఉత్సవమూర్తి." ✓ భోగ శ్రీనివాసుడు కౌతుక బేరం; ఉత్సవమూర్తి మలయప్ప స్వామి.
✗ "గరుడ సేవ చివరి రోజు." ✓ ఐదో రాత్రి; 8వ రోజు రథోత్సవం, 9వ రోజు చక్రస్నానం.
✗ "శివాలయాల్లో గరుడ పతాకం ఎగురవేస్తారు." ✓ విష్ణు ఆలయాల్లో గరుడ, శివాలయాల్లో నంది (వృషభ) పతాకం.
✗ "సంప్రోక్షణ అంటే నిత్య స్నానం." ✓ ఇది పునఃప్రతిష్ఠ; నిత్య స్నానం అభిషేకం (తిరుమంజనం).

త్వరిత పునశ్చరణ

నిగమం = వేదాలు (నిరాకారం, అగ్ని); ఆగమం = విగ్రహారాధన; ఆగమం = ఆగతం (శివుడు), గతం (పార్వతి), మతం (వాసుదేవుడు).
పాదాలు: జ్ఞాన, యోగ, క్రియ (నిర్మాణం నుండి ప్రతిష్ఠ), చర్య (పూజలు, ఉత్సవాలు, ప్రాయశ్చిత్తం).
ఆగమాల లెక్కలు: వైష్ణవ 108, శైవ 28, శాక్తేయ (తంత్రాలు) 64.
బేరం = విగ్రహం; చల (కదిలేది), అచల (స్థిరమైనది); ఏకబేర = అన్నింటికీ ఒకే విగ్రహం.
పంచబేరాలు: ధ్రువ (మూలవిరాట్), కౌతుక (భోగ శ్రీనివాసుడు), స్నపన (ఉగ్ర శ్రీనివాసుడు), ఉత్సవ (మలయప్ప), బలి (కొలువు శ్రీనివాసుడు).
ప్రతిమా లక్షణం: ఆగమాల్లో; దేవతలకు దశతాళం; షోడశోపచారాలు 16, పంచోపచారాలు 5; నిత్య, నైమిత్తికం, కామ్యం.
బ్రహ్మోత్సవం: అంకురార్పణ → ధ్వజారోహణం → వాహనాలు → రథోత్సవం → అవభృథం (చక్రస్నానం) → ధ్వజావరోహణం.
తిరుమల: 1వ రోజు పెద్ద శేష, 5వ రాత్రి గరుడ, 8వ రోజు రథం; సుప్రభాతం తర్వాత తోమాల సేవ.
సంప్రోక్షణ = పునఃప్రతిష్ఠ; నయనోన్మీలనం = కొత్త విగ్రహానికి కళ్లు తెరవడం; బాలాలయం = తాత్కాలిక మందిరం.
పవిత్రోత్సవం, పుష్పయాగం = లోపాలకు ప్రాయశ్చిత్తం; సింహాచలంలో చందనోత్సవం.

ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ, మెయిన్స్ రాత (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

లోతైన విశ్లేషణ

ఐదు బేరాలు ఎందుకు? వైఖానస భావనలో స్థిర విగ్రహంలో పూర్తి శక్తి ఉంటుంది; మిగిలినవి దాని నుండి (ఆవాహన ద్వారా) శక్తిని పొందుతాయి, కాబట్టి నిత్య స్నానాలు, ఊరేగింపులు, నివేదనలు ప్రధాన విగ్రహాన్ని కదిలించవు. ఏకబేర ఆలయం అన్ని క్రతువులను ఒకే విగ్రహానికి చేస్తుంది.
నిత్య, నైమిత్తికం, కామ్యం అనేది క్రతువులను వర్గీకరించే ఆగమ పద్ధతి. బ్రహ్మోత్సవం నైమిత్తికం; భక్తుడు చేయించే నిత్య కల్యాణోత్సవం కామ్యం.
ప్రాయశ్చిత్తం (prayaschitta) వ్యవస్థ అంతటా ఉంటుంది: పూజా లోపాలకు పవిత్రోత్సవం, బ్రహ్మోత్సవం తర్వాత పుష్పయాగం, పూజలో ఏ అంతరాయం వచ్చినా సంప్రోక్షణ, అష్టబంధనం కొత్తగా వేసినప్పుడు మహాసంప్రోక్షణం (Maha Samprokshanam) (తిరుమల: 2006, 2018 ఆగస్టు).
ఇతర పుస్తకాలలో పాదాలు. కొందరు రచయితలు చర్యను వ్యక్తిగత ఆచరణగా, క్రియను మొత్తం క్రతువులుగా చెబుతారు; ప్రశ్నలు వాడేది ఈవో పుస్తక విభజన (క్రియ = నిర్మాణం నుండి ప్రతిష్ఠ వరకు, చర్య = నిత్య, ఉత్సవ పూజ).
గ్రంథాలు ఏకీభవించని లెక్కలు (స్నానాల రకాలు, 16కు మించిన ఉపచారాల సంఖ్య) ప్రమాదకరం: ఆగమాలు ఎన్ని రకాల స్నానాలు చెబుతాయన్న 2026 ప్రశ్నను ఏపీపీఎస్సీ (APPSC) తొలగించింది. ఇక్కడ ఇచ్చిన ప్రామాణిక జాబితాలు నేర్చుకోండి.

మెయిన్స్ రాత

"బ్రహ్మోత్సవంలో ఈవో పాత్ర"కు చట్రం: (1) ఆలయ ఆగమం ప్రకారం అర్చకులతో కలిసి తేదీలు, వాహన కార్యక్రమం ఖరారు చేయడం; (2) బడ్జెట్, మంజూరు (అంచనాను ఈవో తయారు చేస్తారు); (3) పోలీసు, రెవెన్యూ శాఖలతో కలిసి జనసమూహం, క్యూ, భద్రత ఏర్పాట్లు; (4) హుండీ, సేవల ఆదాయ లెక్కలు; (5) ముగింపు అవభృథం, ధ్వజావరోహణం, లోపాలుంటే సంప్రోక్షణ.
ముఖ్య అంశం: ఈవో నిర్వహిస్తారు; అర్చకులు (archaka) పూజ చేస్తారు. పూజా విషయాలు ఆలయ ఆగమం, ఆచారం ప్రకారమే జరుగుతాయి.

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.