హిందూ కుటుంబం, వివాహం – APPSC Paper I తెలుగు నోట్స్

ముఖ్య వాస్తవాలు

ఉమ్మడి హిందూ కుటుంబం (Joint Hindu family): ఒక సాధారణ పూర్వికుడి నుండి వచ్చిన అనేక తరాల సభ్యులు; ఒకే ఇల్లు, ఒకే వంటశాల, ఉమ్మడి ఆస్తి, ఉమ్మడి పూజ. సంప్రదాయ హిందూ కుటుంబ రూపం ఉమ్మడి కుటుంబం (2026లో అడిగారు).
కర్త (Karta): అందరి తరఫున ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తి, ఆదాయం, వ్యవహారాలను నిర్వహించే పెద్ద; సంప్రదాయంగా అత్యంత సీనియర్ పురుష సహదాయాది. ఆయన నిర్వాహకుడు, యజమాని కాదు.
సహదాయాదిత్వం (Coparcenary): ఉమ్మడి కుటుంబంలోని ఒక చిన్న సమూహం; దానికి ఉమ్మడి ఆస్తిపై జన్మతః హక్కు ఉంటుంది. హిందూ అవిభక్త కుటుంబం (HUF) అనేది చట్టం, ఆదాయపు పన్ను ఉమ్మడి కుటుంబానికి వాడే పేరు.
హిందూ ధర్మశాస్త్రంలో రెండు శాఖలు:

శాఖ	రచయిత	గ్రంథం	ముఖ్య నియమం
మితాక్షర (Mitakshara)	విజ్ఞానేశ్వరుడు	యాజ్ఞవల్క్య స్మృతిపై వ్యాఖ్యానం	కుమారునికి జన్మతః వాటా
దాయభాగ (Dayabhaga)	జీమూతవాహనుడు	స్వతంత్ర గ్రంథం	జన్మతః హక్కు లేదు; తండ్రి మరణం తర్వాతే వాటా

భారతదేశంలో చాలా ప్రాంతాల్లో మితాక్షర అమలులో ఉండేది; దాయభాగ బెంగాల్ (అస్సాం)లో అమలులో ఉండేది.
అష్టవిధ వివాహాలు (అష్టవిధ వివాహ; "ఎన్ని?" అని 2023లో అడిగారు):

సంఖ్య	రూపం	ఏమి జరుగుతుంది	స్థానం
1	బ్రహ్మ	తండ్రి అలంకరించిన కుమార్తెను తాను ఆహ్వానించిన విద్వాంసుడు, సచ్ఛీలుడైన వరునికి ఇస్తాడు	ఆమోదిత, అత్యుత్తమం
2	దైవ	కుమార్తెను యజ్ఞం నిర్వహించే ఋత్విజునికి ఇవ్వడం	ఆమోదిత
3	ఆర్ష	వరుని నుండి తండ్రి ఒక ఆవు, ఒక ఎద్దు (ఒకటి లేదా రెండు జతలు) తీసుకుంటాడు	ఆమోదిత
4	ప్రాజాపత్య	"కలిసి ధర్మం ఆచరించండి" అనే ఆశీర్వాదంతో కుమార్తెను ఇవ్వడం	ఆమోదిత
5	ఆసుర	వరుడు వధువు బంధువులకు ధనం చెల్లిస్తాడు (కన్యాశుల్కం)	నిషిద్ధం
6	గాంధర్వ	ఇద్దరి పరస్పర ప్రేమ, సమ్మతి	నిషిద్ధం
7	రాక్షస	వధువును బలవంతంగా ఎత్తుకుపోవడం	నిషిద్ధం
8	పైశాచ	నిద్రలో, మత్తులో లేదా స్పృహ లేని స్థితిలో ఉన్న కన్యను మోసగించడం	అత్యంత నీచం

దుష్యంతుడు, శకుంతల = గాంధర్వ వివాహం (2023లో అడిగారు).
సప్తపది (పవిత్ర అగ్ని చుట్టూ ఏడు అడుగులు) వివాహ సంస్కారానికి చెందినది (2023లో అడిగారు). హిందూ వివాహ చట్టం సెక్షన్ 7(2) ప్రకారం ఏడో అడుగుతో వివాహం పూర్తై బంధనకరమవుతుంది.
ఏకపత్నీవ్రతం (Monogamy) = ఒక పురుషుడు ఒకే స్త్రీని వివాహం చేసుకోవడం (2023లో అడిగారు). బహుభార్యత్వం = ఒక పురుషునికి అనేక భార్యలు; బహుభర్తృత్వం = ఒక స్త్రీకి అనేక భర్తలు.
చట్టాలు, వాటి సంవత్సరాలు (ప్రతి పేపర్‌లో సంవత్సరాలు అడిగారు):

చట్టం	సంఖ్య	అమలు
ప్రత్యేక వివాహ చట్టం, 1954	1954 చట్టం 43	1955 జనవరి 1
హిందూ వివాహ చట్టం, 1955	1955 చట్టం 25	1955 మే 18
వరకట్న నిషేధ చట్టం, 1961	1961 చట్టం 28	1961 జూలై 1
బాల్య వివాహాల నిషేధ చట్టం, 2006	2007 చట్టం 6	2007 నవంబర్ 1

వివరణ

కుటుంబ రకాలు (అడిగే సామాజికశాస్త్ర పదాలు).

కేంద్రక కుటుంబం (Nuclear family): భర్త, భార్య, అవివాహిత పిల్లలు. విస్తృత / ఉమ్మడి: అనేక తరాలు లేదా అనేక కేంద్రక కుటుంబాలు కలిసి.
జన్మ కుటుంబం (Family of orientation): వ్యక్తి పుట్టిన కుటుంబం. సంతాన కుటుంబం (Family of procreation): వివాహంతో ఏర్పరచుకున్న కుటుంబం.
పితృవంశ (Patrilineal) = తండ్రి ద్వారా వంశం; పితృస్థానిక (Patrilocal) = భార్య భర్త కుటుంబంతో నివసించడం; పితృస్వామిక (Patriarchal) = అధికారం పురుషుని చేతిలో. మాతృవంశ కుటుంబం మాతృస్వామిక కుటుంబం కానక్కర్లేదు.
నవస్థానిక (Neolocal) నివాసం: దంపతులు తమదే కొత్త ఇల్లు ఏర్పరచుకోవడం.
భారతదేశంలో మాతృవంశ సమూహాలు: ఖాసీ (మేఘాలయ; చిన్న కుమార్తె, కా ఖద్దుహ్ (Ka Khadduh), పూర్వీకుల ఇంటిని కాపాడుతుంది), గారో (వారసురాలు నోక్నా (Nokna)), నాయర్ (కేరళ; ఉమ్మడి ఇల్లు తరవాడ్ (taravad), పెద్ద పురుషుడు కరణవన్ (karanavan) నిర్వహిస్తాడు).
బ్రహ్మచర్యం నుండి గృహస్థాశ్రమంలోకి ప్రవేశ ద్వారం వివాహమే; ఈ గృహస్థ దశ మిగిలిన మూడు ఆశ్రమాలకు ఆధారం.

కర్త స్థానం.

ఉమ్మడి ఆస్తిని నిర్వహిస్తాడు, ఆదాయం వసూలు చేస్తాడు, ఖర్చులు భరిస్తాడు, దావాలలో కుటుంబానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాడు.
చట్టబద్ధ అవసరం (legal necessity) లేదా ఆస్తి ప్రయోజనం కోసం మాత్రమే ఉమ్మడి ఆస్తిని అన్యాక్రాంతం చేయవచ్చు.
మోసం లేనంత వరకు గత ఖర్చులకు లెక్క చెప్పనవసరం లేదు; బదులుగా ఇతర సభ్యులు పంపకం కోరవచ్చు.

హిందూ వివాహ చట్టం, 1955: ఎవరికి వర్తిస్తుంది (సెక్షన్ 2).

అన్ని రూపాల హిందువులు, వీరశైవులు, లింగాయతులు, బ్రహ్మో, ప్రార్థనా, ఆర్య సమాజం అనుచరులు సహా; బౌద్ధులు, జైనులు, సిక్కులు; ముస్లిం, క్రైస్తవ, పార్సీ, యూదు కాని ఎవరైనా.
షెడ్యూల్డ్ తెగలకు (అధికరణం 366(25)) కేంద్ర ప్రభుత్వం నోటిఫై చేస్తే తప్ప వర్తించదు (సెక్షన్ 2(2)).

చెల్లుబాటు అయ్యే హిందూ వివాహ షరతులు (సెక్షన్ 5).

క్లాజు	షరతు	ఉల్లంఘిస్తే
5(i)	జీవించి ఉన్న జీవిత భాగస్వామి ఉండకూడదు (ఏకపత్నీవ్రతం)	చెల్లదు; ద్వివివాహం శిక్షార్హం
5(ii)	చెల్లుబాటు అయ్యే సమ్మతి ఇవ్వగల సామర్థ్యం; అనర్హం చేసే మానసిక రుగ్మత ఉండకూడదు	రద్దు చేయదగినది
5(iii)	వరుడు 21, వధువు 18 సంవత్సరాలు నిండాలి	చెల్లనిది కాదు, రద్దు చేయదగినదీ కాదు; శిక్షార్హం
5(iv)	ఆచారం అనుమతిస్తే తప్ప నిషిద్ధ బంధుత్వం లో ఉండకూడదు	చెల్లదు
5(v)	ఆచారం అనుమతిస్తే తప్ప సపిండులు కాకూడదు	చెల్లదు

సపిండ పరిమితి (సెక్షన్ 3(f)): తల్లి వైపు 3 తరాలు, తండ్రి వైపు 5 తరాలు; వ్యక్తినే మొదటి తరంగా లెక్కిస్తారు.
నిషిద్ధ బంధుత్వం (సెక్షన్ 3(g)): వంశ పూర్వీకులు, తన పూర్వీకుని లేదా వారసుని భార్య లేదా భర్త, సోదరుని భార్య (వితంతువు), అన్నాచెల్లెళ్లు, మేనమామ–మేనకోడలు, అత్త–మేనల్లుడు, ఇద్దరు సోదరుల, ఇద్దరు సోదరీమణుల లేదా అన్నాచెల్లెళ్ల పిల్లలు.

హిందూ వివాహ చట్టంలోని ముఖ్య సెక్షన్లు.

సెక్షన్	విషయం
7	ఆచారాలు: ఇరు పక్షాలలో ఎవరిదైనా సంప్రదాయ ఆచారం; ఏడో అడుగుతో సప్తపది బంధనకరం
8	వివాహాన్ని రుజువు చేసేందుకు నమోదు (రాష్ట్ర నియమాలు)
9	దాంపత్య హక్కుల పునరుద్ధరణ
10	న్యాయపరమైన వేర్పాటు: వివాహం ముగియకుండా వేరుగా నివసించడం
11	చెల్లని వివాహాలు: 5(i), (iv) లేదా (v) ఉల్లంఘన
12	రద్దు చేయదగిన వివాహాలు: నపుంసకత్వం, 5(ii) ఉల్లంఘన, బలవంతం లేదా మోసంతో సమ్మతి, వధువు వేరొకరి వల్ల గర్భవతి
13	విడాకులు
13B	పరస్పర సమ్మతితో విడాకులు (1976లో చేర్చారు)
14	వివాహమైన ఒక సంవత్సరం లోపు విడాకుల పిటిషన్ కుదరదు (అసాధారణ కష్టం తప్ప)
15	అప్పీలు గడువు ముగిశాక విడాకులు పొందినవారు మళ్ళీ వివాహం చేసుకోవచ్చు
16	చెల్లని, రద్దు చేయదగిన వివాహాల పిల్లలు చట్టబద్ధులు
17	ద్వివివాహం: రెండో వివాహం చెల్లదు, శిక్షార్హం (ఇప్పుడు భారతీయ న్యాయ సంహిత, 2023 సెక్షన్ 82)
18	5(iii), (iv), (v) ఉల్లంఘనకు శిక్ష
24–26	తాత్కాలిక భరణం, శాశ్వత భరణం, పిల్లల సంరక్షణ
28	అప్పీళ్లు: 90 రోజుల లోపు

విడాకులు (సెక్షన్ 13).

భార్యాభర్తలలో ఎవరైనా, సెక్షన్ 13(1): వ్యభిచారం; క్రూరత్వం; రెండు సంవత్సరాల పరిత్యాగం; వేరే మతంలోకి మతాంతరం; నయం కాని మానసిక అస్వస్థత లేదా తీవ్ర మానసిక రుగ్మత; సంక్రమించే రూపంలో సుఖవ్యాధి; సన్యాసం స్వీకరించి లోకాన్ని త్యజించడం; ఏడు సంవత్సరాలు జీవించి ఉన్నట్లు సమాచారం లేకపోవడం.
సెక్షన్ 13(1A): న్యాయపరమైన వేర్పాటు లేదా పునరుద్ధరణ డిక్రీ తర్వాత ఒక సంవత్సరం కలిసి జీవించకపోవడం.
భార్యకు మాత్రమే, సెక్షన్ 13(2): భర్త 1955కు ముందు చేసుకున్న రెండో వివాహం; అత్యాచారం, అసహజ లైంగిక నేరాలు; భరణం ఉత్తర్వు తర్వాత ఒక సంవత్సరం కలిసి జీవించకపోవడం; నిరాకరణ (repudiation): 15 ఏళ్లు రాకముందే వివాహమై, 15 తర్వాత 18 రాకముందే ఆ వివాహాన్ని నిరాకరించడం.
పరస్పర సమ్మతి, సెక్షన్ 13B: ఒక సంవత్సరం లేదా అంతకంటే ఎక్కువ కాలం వేరుగా నివసించి ఉండాలి; పిటిషన్ వేసిన ఆరు నెలలకు ముందు కాకుండా, పద్దెనిమిది నెలలకు తర్వాత కాకుండా రెండో మోషన్.

సెక్షన్ 18 కింద శిక్షలు.

వయస్సు షరతు (5(iii)) ఉల్లంఘన: రెండు సంవత్సరాల వరకు కఠిన కారాగారం, లేదా ₹1 లక్ష వరకు జరిమానా, లేదా రెండూ (బాల్య వివాహాల నిషేధ చట్టం, 2006 ప్రతిక్షేపించినట్లు).
నిషిద్ధ బంధుత్వం లేదా సపిండ నియమాల ఉల్లంఘన: ఒక నెల వరకు సాధారణ కారాగారం, లేదా ₹1,000 వరకు జరిమానా, లేదా రెండూ.

హిందూ వివాహ చట్టానికి సవరణలు.

సంవత్సరం	చట్టం	మార్పు
1976	వివాహ చట్టాల (సవరణ) చట్టం (చట్టం 68)	క్రూరత్వం, పరిత్యాగం విడాకుల కారణాలుగా; సెక్షన్ 13B పరస్పర సమ్మతి
1978	బాల్య వివాహ నిరోధక (సవరణ) చట్టం (చట్టం 2)	వయస్సులు 21, 18కి పెంపు (18, 15 నుండి)
1999	వివాహ చట్టాల (సవరణ) చట్టం (చట్టం 39)	సెక్షన్ 5(ii) నుండి "మూర్ఛ (epilepsy)" తొలగింపు
2001	వివాహ చట్టాల (సవరణ) చట్టం (చట్టం 49)	తాత్కాలిక భరణం (సెక్షన్ 24) 60 రోజులలో తేల్చాలి
2003	వివాహ చట్టాల (సవరణ) చట్టం (చట్టం 50)	భార్య తాను నివసించే చోట దాఖలు చేయవచ్చు (సెక్షన్ 19); అప్పీలు గడువు 30 → 90 రోజులు
2019	వ్యక్తిగత చట్టాల (సవరణ) చట్టం (చట్టం 6)	విడాకుల కారణంగా కుష్ఠు వ్యాధి తొలగింపు
2019	జమ్మూ కశ్మీర్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం (చట్టం 34)	జమ్మూ కశ్మీర్‌కు విస్తరణ

ప్రత్యేక వివాహ చట్టం, 1954: ఎవరికైనా పౌర వివాహం.

ఏ మతానికి చెందిన ఇద్దరైనా మతం మార్చుకోకుండా వివాహ అధికారి ఎదుట వివాహం చేసుకోవచ్చు. షరతులు (సెక్షన్ 4): జీవించి ఉన్న జీవిత భాగస్వామి ఉండకూడదు, చెల్లుబాటు అయ్యే సమ్మతి, 21, 18, నిషిద్ధ బంధుత్వం ఉండకూడదు.
నోటీసు (సెక్షన్ 5): ఒక పక్షం వివాహ అధికారి జిల్లాలో 30 రోజులు నివసించి ఉండాలి. అభ్యంతరాలు (సెక్షన్ 7) 30 రోజులలోపు.
ముగ్గురు సాక్షులు ప్రకటన (సెక్షన్ 11), ధ్రువీకరణ పత్రం (సెక్షన్ 13)పై సంతకం చేస్తారు. నోటీసు ఇచ్చిన 3 నెలలలో వివాహం జరగకపోతే కొత్త నోటీసు అవసరం.
వారసత్వం (సెక్షన్ 21): భారత వారసత్వ చట్టం, 1925 వర్తిస్తుంది; కానీ ఇద్దరూ హిందూ, బౌద్ధ, సిక్కు లేదా జైనులైతే సెక్షన్ 21A హిందూ చట్టాన్నే కొనసాగిస్తుంది.
విడాకులు (సెక్షన్ 27), పరస్పర సమ్మతి (సెక్షన్ 28), ఒక సంవత్సరం లోపు పిటిషన్ కుదరదు (సెక్షన్ 29).

వరకట్న నిషేధ చట్టం, 1961.

వరకట్నం (సెక్షన్ 2): వివాహానికి సంబంధించి, వివాహం సమయంలో, ముందు లేదా తర్వాత ఎప్పుడైనా, ఒక పక్షం లేదా వారి తల్లిదండ్రులు నేరుగా లేదా పరోక్షంగా మరో పక్షానికి ఇచ్చిన లేదా ఇస్తామని అంగీకరించిన ఆస్తి లేదా విలువైన సెక్యూరిటీ. ముస్లిం వ్యక్తిగత చట్టం కింది మహర్ (Mahr) దీనిలో చేరదు.
వరకట్నం ఇవ్వడం లేదా తీసుకోవడం (సెక్షన్ 3): కనీసం 5 సంవత్సరాలు కారాగారం, కనీసం ₹15,000 లేదా వరకట్నం విలువ, ఏది ఎక్కువైతే అంత జరిమానా. అడగకుండా ఇచ్చి జాబితాలో నమోదు చేసిన కానుకలు వరకట్నం కావు.
వరకట్నం డిమాండ్ చేయడం (సెక్షన్ 4): 6 నెలల నుండి 2 సంవత్సరాలు, ₹10,000 వరకు జరిమానా.
సెక్షన్ 6: వేరెవరైనా పొందిన వరకట్నాన్ని 3 నెలలలో భార్యకు అప్పగించాలి.
నేరాలు కాగ్నిజబుల్, నాన్-బెయిలబుల్, రాజీ కుదరనివి (సెక్షన్ 8). రాష్ట్ర ప్రభుత్వం వరకట్న నిషేధ అధికారులను నియమిస్తుంది (సెక్షన్ 8B).
నేర చట్టం: వరకట్న మరణం (వరకట్నం కోసం క్రూరత్వంతో వివాహమైన 7 సంవత్సరాలలోపు మరణం) BNS సెక్షన్ 80 (పాత IPC 304B); భార్యపై క్రూరత్వం BNS సెక్షన్ 85 (పాత IPC 498A).

ఆంధ్రప్రదేశ్ కోణం

తెలుగు జిల్లాలు మితాక్షరలోని ద్రావిడ (మద్రాసు) శాఖను అనుసరించాయి.
*గురజాడ అప్పారావు కన్యాశుల్కం* (1892) కన్యాశుల్కం కోసం బాలికలను అమ్మడాన్ని విమర్శించింది; ఇది ఆసుర** వివాహానికి వికృత రూపం.
ఆంధ్రప్రదేశ్ వివాహాల తప్పనిసరి నమోదు చట్టం, 2002 ద్వారా ప్రతి వివాహ నమోదును తప్పనిసరి చేసింది; హిందూ వివాహ చట్టం సెక్షన్ 8 మాత్రం నమోదును రాష్ట్ర నియమాలకు వదిలేస్తుంది.

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

✗ "దైవ వివాహంలో వరుడు ఆవు, ఎద్దు ఇస్తాడు." ✓ అది ఆర్ష; దైవ అంటే కుమార్తెను యజ్ఞం నిర్వహించే ఋత్విజునికి ఇవ్వడం. (పుస్తకంలో దైవ వివాహ వివరణ అస్పష్టంగా ఉంది; మనువును అనుసరించండి.)
✗ "ఆర్ష వివాహంలో వరుడు ఆవు లేదా ఎద్దు ఇస్తాడు." ✓ ఒక ఆవు, ఒక ఎద్దు, ఒకటి లేదా రెండు జతలు.
✗ "గాంధర్వ నాలుగు ఆమోదిత రూపాలలో ఒకటి." ✓ ఆమోదిత నాలుగు: బ్రహ్మ, దైవ, ఆర్ష, ప్రాజాపత్య.
✗ "ఆసుర వివాహం అంటే బలవంతంగా ఎత్తుకుపోవడం." ✓ ఆసుర = కన్యాశుల్కం; ఎత్తుకుపోవడం = రాక్షస.
✗ "హిందూ వివాహ చట్టం 1954లో వచ్చింది." ✓ 1955; 1954 ప్రత్యేక వివాహ చట్టం.
✗ "వరకట్న నిషేధ చట్టం 1954లో (లేదా 1952లో) వచ్చింది." ✓ 1961.
✗ "సపిండ వివాహం రద్దు చేయదగినది." ✓ అది చెల్లదు (సెక్షన్ 11). 5(ii) ఉల్లంఘన రద్దు చేయదగినది (సెక్షన్ 12).
✗ "హిందూ వివాహ చట్టం కింద తక్కువ వయస్సు వివాహం చెల్లదు." ✓ అది శిక్షార్హం (సెక్షన్ 18), చెల్లకుండా పోదు.
✗ "పరిత్యాగం మూడు సంవత్సరాలు ఉండాలి; పరస్పర సమ్మతికి రెండు సంవత్సరాలు వేరుగా ఉండాలి." ✓ రెండు సంవత్సరాల పరిత్యాగం; సెక్షన్ 13Bకి ఒక సంవత్సరం వేరుగా.
✗ "దాయభాగ కుమారునికి జన్మతః హక్కు ఇస్తుంది." ✓ అది మితాక్షర; దాయభాగ (బెంగాల్) తండ్రి మరణం తర్వాతే వాటా ఇస్తుంది.

త్వరిత పునశ్చరణ

ఉమ్మడి కుటుంబం: సాధారణ పూర్వికుడు, ఒకే వంటశాల, ఉమ్మడి ఆస్తి; కర్త నిర్వహిస్తాడు, పన్నుల్లో పేరు హిందూ అవిభక్త కుటుంబం.
మితాక్షర (విజ్ఞానేశ్వరుడు, యాజ్ఞవల్క్య స్మృతి): జన్మతః హక్కు. దాయభాగ (జీమూతవాహనుడు, బెంగాల్): తండ్రి మరణం తర్వాత.
అష్టవిధ వివాహాలు; ఆమోదిత: బ్రహ్మ, దైవ, ఆర్ష, ప్రాజాపత్య. దుష్యంతుడు–శకుంతల = గాంధర్వ.
సప్తపది: ఏడో అడుగుతో వివాహం బంధనకరం (హిందూ వివాహ చట్టం సెక్షన్ 7).
హిందూ వివాహ చట్టం 1955 (1955 మే 18); ప్రత్యేక వివాహ చట్టం 1954; వరకట్న నిషేధ చట్టం 1961.
సెక్షన్ 5: ఏకపత్నీవ్రతం, సమ్మతి, 21/18, నిషిద్ధ బంధుత్వం, సపిండ (తల్లి వైపు 3, తండ్రి వైపు 5).
సెక్షన్ 11 చెల్లని, సెక్షన్ 12 రద్దు చేయదగిన, సెక్షన్ 13 విడాకులు, సెక్షన్ 13B పరస్పర సమ్మతి (1976, ఒక సంవత్సరం వేరుగా).
పరిత్యాగం 2 సంవత్సరాలు; 7 సంవత్సరాలు సమాచారం లేకపోవడం; మొదటి సంవత్సరంలో విడాకుల పిటిషన్ కుదరదు (సెక్షన్ 14).
కుష్ఠు వ్యాధి కారణం 2019లో తొలగింపు; అప్పీలు గడువు 90 రోజులు (2003).
వరకట్నం: ఇవ్వడం/తీసుకోవడం కనీసం 5 సంవత్సరాలు, ₹15,000; డిమాండ్ 6 నెలల నుండి 2 సంవత్సరాలు.

ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

లోతైన విశ్లేషణ

సంస్కారమా, ఒప్పందమా? హిందూ వివాహ చట్టం ఆచారాలను (సెక్షన్ 7) కొనసాగిస్తూనే వివాహాన్ని రద్దు చేయదగినదిగా (సెక్షన్లు 13, 13B), ఏకపత్నీవ్రతంగా (సెక్షన్ 5(i)) చేసింది. ఇప్పుడు అది కొంత సంస్కారం, కొంత ఒప్పందం.
ఈనాటి బాల్య వివాహం. బాల్య వివాహాల నిషేధ చట్టం, 2006 ప్రకారం బాల్య వివాహం, ఆ సమయంలో బాలుడు/బాలిక అయిన పక్షం కోరితే రద్దు చేయదగినది; మేజర్ అయిన రెండు సంవత్సరాలలోపు పిటిషన్ వేయాలి. హిందూ వివాహ చట్టంలో వయస్సు నియమం ఉల్లంఘిస్తే వివాహం చెల్లకుండా పోదు.
సెక్షన్ 13B లో ఆరు నెలల నిరీక్షణ. ఇది తప్పనిసరి కాదని, సూచనాత్మకమని సుప్రీంకోర్టు చెప్పింది (అమర్‌దీప్ సింగ్ కేసు, Amardeep Singh v. Harveen Kaur, 2017). సరిదిద్దలేని విచ్ఛిన్నం ఆధారంగా అధికరణం 142 కింద కూడా వివాహాన్ని రద్దు చేయవచ్చు (శిల్పా శైలేష్ కేసు, Shilpa Sailesh v. Varun Sreenivasan, 2023).
కర్తగా స్త్రీ. 2005లో కుమార్తెలు సహదాయాదులైన తర్వాత, పెద్ద కుమార్తె కర్త కావచ్చని ఢిల్లీ హైకోర్టు చెప్పింది (2015, అప్పీలులో 2023లో సమర్థించారు).
కర్త అన్యాక్రాంతం. "చట్టబద్ధ అవసరం"లో కుటుంబ పోషణ, వివాహాలు, అంత్యక్రియలు, కుటుంబ అప్పుల చెల్లింపు, ఆస్తిని కాపాడేందుకు దావా వేయడం వస్తాయి.
ఒకే ఇల్లు లేకున్నా ఉమ్మడితనం. ఐ.పి. దేశాయ్ ఒకే ఇంటి కంటే పంచుకున్న బాధ్యతలు, ఆస్తికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు; ఐరావతి కార్వే ఉమ్మడి నివాసం, వంటశాల, ఆస్తి, పూజకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
మితాక్షర ఉపశాఖలు: బెనారస్, మిథిల, మహారాష్ట్ర (బొంబాయి), ద్రావిడ (మద్రాసు).

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.