ఏడు కాండలు, కథా క్రమం

వివరణ

బాలకాండ.

• దశరథుడు అశ్వమేధ యాగం చేసి, తర్వాత మహర్షి ఋష్యశృంగుని ఆధ్వర్యంలో పుత్రకామేష్టి చేశాడు (APPSC స్పెల్లింగ్‌లో Rushyasrunga). అగ్ని నుండి యజ్ఞపురుషుడు పాయసంతో వెలువడ్డాడు; ముగ్గురు రాణులు దాన్ని పంచుకున్నారు.
• జననాలు: కౌసల్యకు రాముడు, కైకేయికి భరతుడు, సుమిత్రకు లక్ష్మణ, శత్రుఘ్నులు (కవలలు).
• మారీచ, సుబాహులు తన యజ్ఞాన్ని పాడు చేస్తున్నందున విశ్వామిత్రుడు రాముని అడిగాడు; వశిష్ఠుని సలహాతో దశరథుడు అంగీకరించాడు. సరయూ నది ఒడ్డున విశ్వామిత్రుడు రామునికి బల, అతిబల విద్యలు ఉపదేశించాడు (ఆకలి, దప్పిక, అలసట ఉండవు).
• విశ్వామిత్రుని ఆజ్ఞతో రాముడు తాటకను వధించాడు; సంతోషించిన మహర్షి ప్రయోగ, ఉపసంహార మంత్రాలతో సహా ఎన్నో దివ్యాస్త్రాలు ఇచ్చాడు.
• సిద్ధాశ్రమంలో (ఒకప్పుడు వామనుడి ఆశ్రమం): మానవాస్త్రం (చంపని "శీతల బాణం") మారీచుని 100 యోజనాల దూరం సముద్రంలోకి విసిరింది, ఆగ్నేయాస్త్రం సుబాహుడిని వధించింది, మిగిలినవారిని వాయవ్యాస్త్రం తరిమింది.
• దారిలో కథలు: విశ్వామిత్రుని వంశ కథ (శోణ నది వద్ద), కుమారస్వామి జననం (శివుని తేజస్సు, ఆరుగురు కృత్తికలు పాలిచ్చారు), గంగావతరణం, క్షీరసాగర మథనం (విశాల వద్ద), గౌతముని ఆశ్రమంలో రాముడు ప్రవేశించగానే శాప విముక్తి పొందిన అహల్య.
• మిథిలలో రాముడు శివధనుస్సును విరిచాడు. నాలుగు వివాహాలు ఉత్తర ఫల్గుణి నక్షత్రంలో జరిగాయి.
• తిరుగు ప్రయాణంలో పరశురాముడు సవాలు చేశాడు; రాముడు విష్ణుధనుస్సుకు నారి ఎక్కించగా పరశురాముడు తపస్సుకు మహేంద్రగిరికి వెళ్ళాడు.
• క్రమం: తాటక → సిద్ధాశ్రమం → అహల్య → శివధనుస్సు → పరశురాముడు.

అయోధ్యకాండ.

• పట్టాభిషేకం చైత్ర మాసంలో పుష్యమి నాడు నిర్ణయించబడింది. మంథర కైకేయి మనసు మార్చింది; కైకేయి కోపగృహంలో చేరింది.
• దేవాసుర యుద్ధంలో (శంబరునితో పోరులో) దశరథుడు ఇచ్చిన రెండు వరాలను కైకేయి కోరింది: భరతునికి పట్టాభిషేకం, రామునికి 14 సంవత్సరాల వనవాసం.
• రాముడు తన ఆభరణాలను సుయజ్ఞునికి ఇచ్చాడు; ముగ్గురూ నారచీరలు ధరించారు. సుమంత్రుడు రథం నడిపాడు; మొదటి రాత్రి తామస నది ఒడ్డున.
• శృంగిబేరపురం నిషాద రాజు గుహుడు గంగ దాటించాడు; సుమంత్రుని వెనక్కి పంపారు. ప్రయాగలో భరద్వాజుని దర్శించి, తెప్పపై యమున దాటి, చిత్రకూటంలో స్థిరపడ్డారు.
• ఒకప్పుడు శబ్దం విని బాణం వేసి (శబ్దవేధి) ఒక బాలుని చంపినప్పుడు, అతని అంధ తల్లిదండ్రులు ఇచ్చిన శాపాన్ని తలచుకుంటూ దశరథుడు పుత్రశోకంతో మరణించాడు.
• గిరివ్రజం (కేకయ) నుండి పిలిపించబడిన భరతుడు సింహాసనాన్ని నిరాకరించాడు. అతని కోవిదార ధ్వజం చూసి లక్ష్మణుడు దాడి అని అనుమానించాడు; రాముడు భరతుని నమ్మాడు. రాముడు మందాకినీ నదిలో తర్పణం విడిచాడు.
• భరతుడు రాముని పాదుకలు తీసుకుని 14 సంవత్సరాలు నందిగ్రామం నుండి పాలించాడు.
• అత్రి ఆశ్రమంలో కాండ ముగుస్తుంది; అక్కడ అనసూయ సీతకు ఆభరణాలు, అంగరాగం ఇచ్చింది.

అరణ్యకాండ.

• దండకారణ్యంలో రాముడు విరాధుని (కుబేరుని శాపం పొందిన గంధర్వుడు తుంబురుడు) వధించాడు; శరభంగుడు (తర్వాత అగ్నిలో ప్రవేశించాడు), సుతీక్ష్ణుడు, అగస్త్యుడులను దర్శించాడు. అగస్త్యుడు విశ్వకర్మ చేసిన వైష్ణవ ధనుస్సు, అమ్ముల పొదులు, ఖడ్గం ఇచ్చి పంచవటికి పంపాడు.
• దశరథుని మిత్రుడు జటాయువు సీతను కాపాడతానన్నాడు. శూర్పణఖ సీతపైకి దూకగా లక్ష్మణుడు ఆమె ముక్కు, చెవులు కోశాడు.
• ఖరుడు మొదట 14 మంది రాక్షసులను పంపాడు (14 బాణాలతో హతులు), తర్వాత దూషణుడు, త్రిశిరుడు, 14,000 మందితో వచ్చాడు; జనస్థానంలో రాముడు ఒంటరిగా అందరినీ సంహరించాడు.
• రాముని రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః అని పొగిడిన మారీచుడు బంగారు లేడి అయ్యాడు. సన్యాసి వేషంలో రావణుడు సీతను ఎత్తుకుపోయాడు; ఆమె ఒక కొండపై ఉన్న వానరుల మధ్య తన ఆభరణాలు జారవిడిచింది. జటాయువు పోరాడి, రెక్కలు తెగి, రామునికి చెప్పి ప్రాణం విడిచాడు.
• శాప విముక్తుడైన కబంధుడు రాముని సుగ్రీవుని వద్దకు పంపాడు. మతంగ మహర్షి శిష్యురాలు శబరి పంప సమీపంలో రామునికి ఆతిథ్యమిచ్చింది.

కిష్కింధకాండ.

• బ్రహ్మచారి వేషంలో హనుమంతుడు ఋష్యమూకం వద్ద రాముని కలిశాడు; వేదాలు, వ్యాకరణం తెలిసినవాడే ఇంత చక్కగా మాట్లాడగలడని రాముడు అన్నాడు. రాముడు, సుగ్రీవుడు అగ్నిసాక్షిగా మైత్రి చేసుకున్నారు.
• రాముడు దుందుభి కళేబరాన్ని తన్ని దూరం విసిరాడు, ఒకే బాణంతో ఏడు సాల వృక్షాలను ఛేదించాడు. మొదటి ద్వంద్వ యుద్ధంలో అన్నదమ్ములు ఒకేలా కనిపించారు; రెండోసారి సుగ్రీవుని గుర్తు పట్టేందుకు గజపుష్పి లత వేశారు, రాముడు చెట్టు చాటు నుండి వాలిని వధించాడు.
• సుగ్రీవునికి పట్టాభిషేకం, అంగదుడు యువరాజు. వర్షాకాలపు నాలుగు నెలలు రాముడు ప్రస్రవణ పర్వతంపై గడిపాడు; కోపించిన లక్ష్మణుని తార శాంతింపజేసింది.
• అన్వేషణ బృందాలు, ఒక నెల గడువుతో:

• రాముడు హనుమంతునికి తన ఉంగరం ఇచ్చాడు. ఋక్షబిలం గుహలో తపస్విని స్వయంప్రభ దక్షిణ బృందానికి ఆహారం పెట్టింది. ప్రాయోపవేశానికి సిద్ధమైన వారిని జటాయువు అన్న సంపాతి కలిసి, సీత 100 యోజనాల దూరంలోని లంకలో ఉందని చెప్పాడు.
• జాంబవంతుడు హనుమంతునికి అతని శక్తిని గుర్తు చేశాడు; హనుమంతుడు మహేంద్రగిరి ఎక్కాడు.

సుందరకాండ.

• సముద్రం మీదుగా, క్రమంలో: మైనాకుడు విశ్రాంతి ఇవ్వబోయాడు; నాగమాత సురస పరీక్షించింది; నీడను పట్టి లాగే సింహికను వధించాడు; త్రికూట పర్వతంపై దిగి, లంకకు కాపలా అయిన లంకిణిని జయించాడు.
• అశోకవనంలో శింశుపా వృక్షం మీద నుండి సీతను చూశాడు. రావణుడు ఆమెకు రెండు నెలల గడువు ఇచ్చాడు; రావణుని పతనాన్ని సూచించే తన కలను త్రిజట చెప్పింది.
• హనుమంతుడు రాముని ఉంగరం ఇచ్చి, గుర్తులుగా ఆమె చూడామణిని, కాకాసుర వృత్తాంతాన్ని తీసుకున్నాడు; తనను మోసుకుపోవడానికి సీత ఒప్పుకోలేదు.
• వనాన్ని ధ్వంసం చేసి, జంబుమాలిని, అక్షకుమారుని వధించాడు; ఇంద్రజిత్తు బ్రహ్మాస్త్రానికి గౌరవంగా, రావణుని కలిసేందుకు కట్టుబడ్డాడు. దూతను చంపడం తగదని విభీషణుడు అడ్డు చెప్పగా అతని తోకకు నిప్పు పెట్టారు; విభీషణుని ఇల్లు తప్ప లంకను దహనం చేశాడు.
• అరిష్ట పర్వతం నుండి మహేంద్రగిరికి తిరిగి దూకాడు. వానరులు సుగ్రీవుని మధువనాన్ని (కాపలా దధిముఖుడు) దోచుకున్నారు. "దృష్టా దేవీ" (సీతను చూశాను) అని హనుమంతుడు చెప్పగా రాముడు అతన్ని కౌగిలించుకున్నాడు.

యుద్ధకాండ.

• నలుగురు అనుచరులతో విభీషణుడు రావణుని విడిచి శరణు కోరాడు (శరణాగతి); రాముడు సముద్ర జలంతో అతన్ని లంకా రాజుగా అభిషేకించాడు.
• మూడు రాత్రుల తర్వాత సముద్రుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. నలుడు (విశ్వకర్మ కుమారుడు) 100 యోజనాల పొడవు, 10 యోజనాల వెడల్పు గల సేతువును ఐదు రోజుల్లో నిర్మించాడు (రోజుకు 14, 20, 21, 22, 23 యోజనాలు).
• శుకుడు, సారణుడు సైన్యంపై గూఢచర్యం చేశారు. అంగదుడు రాయబారిగా వెళ్ళి రావణుని గోపుర శిఖరాన్ని పడగొట్టాడు.
• విద్యుజ్జిహ్వుడు రాముని మాయా శిరస్సు చేశాడు; అది మాయ అని విభీషణుని భార్య సరమ సీతకు చెప్పింది. మాల్యవంతుడు సంధి చేసుకోమని సలహా ఇచ్చాడు.
• లంక ద్వారాలు:

• ఇంద్రజిత్తు సోదరులను నాగపాశంతో బంధించాడు; గరుడుడు విడిపించాడు. మొదటి ద్వంద్వ యుద్ధంలో రావణుడు రథం, కిరీటం కోల్పోగా రాముడు విశ్రాంతి తీసుకుని రమ్మని పంపాడు.
• నిద్ర లేపబడిన కుంభకర్ణుడు సుగ్రీవుని ఎత్తుకుపోగా, సుగ్రీవుడు అతని చెవులు, ముక్కు కొరికి తప్పించుకున్నాడు; రాముడు ఐంద్రాస్త్రంతో అతన్ని వధించాడు.
• నాలుగు ఓషధుల కోసం హనుమంతుడు హిమాలయాల నుండి ఓషధి పర్వతాన్ని తెచ్చాడు: మృతసంజీవని, విశల్యకరణి, సౌవర్ణకరణి, సంధానకరణి (APPSC కీలో ద్రోణగిరి).
• యాగం పూర్తి కాకముందే నికుంభిల వద్ద లక్ష్మణుడు ఇంద్రజిత్తును వధించాడు. రావణుని శక్తి ఆయుధం లక్ష్మణుని పడగొట్టగా సుషేణుడు బతికించాడు.
• అగస్త్యుడు రామునికి ఆదిత్య హృదయం ఉపదేశించాడు; రాముడు దాన్ని మూడుసార్లు జపించాడు. ఇంద్రుడు మాతలితో తన రథం పంపాడు; మాతలి బ్రహ్మాస్త్రం సూచించాడు; అది రావణుని గుండెను చీల్చింది.
• విభీషణుడు రావణునికి అంత్యక్రియలు చేసి, పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు. సీత అగ్నిపరీక్షలో నెగ్గింది. చనిపోయిన వానరులను ఇంద్రుడు బతికించాడు. పుష్పక విమానం భరద్వాజుని ఆశ్రమంలో ఆగింది; హనుమంతుడు ముందుగా నందిగ్రామంలో భరతుని వద్దకు వెళ్ళాడు.
• వశిష్ఠుని ఆధ్వర్యంలో పట్టాభిషేకం. సీత తన ముత్యాల హారాన్ని హనుమంతునికి ఇచ్చింది. లక్ష్మణుడు నిరాకరించడంతో భరతుడు యువరాజు అయ్యాడు.

ఉత్తరకాండ.

• రావణుని పుట్టుపూర్వోత్తరాలు, హనుమంతుని బాల్య కథ అగస్త్యుడు చెప్పాడు.
• ప్రజల నిందలను భద్రుడు రామునికి తెలిపాడు; గర్భవతి సీతను లక్ష్మణుడు గంగ ఒడ్డున విడిచిపెట్టాడు; వాల్మీకి ఆశ్రయం ఇచ్చాడు, లవకుశులు జన్మించారు. శత్రుఘ్నుడు లవణాసురుని వధించి మధుర నగరాన్ని స్థాపించాడు.
• రాముడు రాజసూయం చేయాలనుకున్నాడు; అది యుద్ధాలకు దారి తీస్తుందని భరతుడు వారించాడు, లక్ష్మణుడు అశ్వమేధం సూచించాడు. అది గోమతి తీరంలోని నైమిశారణ్యంలో జరిగింది. కవలలు రోజుకు 20 సర్గల చొప్పున రామాయణం గానం చేశారు. పవిత్రతపై ప్రమాణం చేయమని పిలవగా సీతను భూదేవి తీసుకుపోయింది.
• బ్రహ్మ పంపిన కాలుడు (కాలపురుషుడు) మరణ శిక్ష షరతుతో రామునితో ఏకాంతంగా మాట్లాడాడు; ఇక్ష్వాకులను శపిస్తానని దుర్వాసుడు బెదిరించడంతో లక్ష్మణుడు లోనికి వెళ్ళాడు. వశిష్ఠుని సలహాతో బహిష్కరించబడి, సరయూ ఒడ్డున యోగంతో దేహం విడిచాడు.
• కుశునికి కుశావతి, లవునికి శ్రావస్తి లభించాయి. హనుమంతుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు చిరంజీవులుగా ఉండాలని రాముడు దీవించాడు. రాముడు సరయూలో ప్రవేశించి విష్ణు రూపానికి చేరాడు; సుగ్రీవుడు సూర్యునిలో లీనమయ్యాడు.

అస్త్రాలు, వరాలు ఒక చూపులో.

ఇతర భాషలలో రామకథ.