రామాయణంలో ఎవరు ఎవరు

వివరణ

మహర్షులు, వారి పాత్రలు.

విశ్వామిత్రుని వంశం, ఉన్నతి.

• వంశం: కుశుడు → కుశనాభుడు → గాధి → విశ్వామిత్రుడు. అందుకే కౌశికుడు (కుశుని వంశం), గాధేయుడు (గాధి కుమారుడు). ఆయన అక్క సత్యవతి, మహర్షి ఋచీకుని భార్య, కౌశికీ నదిగా మారింది.
• రాజుగా ఉన్నప్పుడు వశిష్ఠుని కామధేనువు శబళను బలవంతంగా తీసుకోవాలని చూశాడు; వశిష్ఠుని బ్రహ్మదండం ముందు అతని సైన్యం, బ్రహ్మాస్త్రం కూడా విఫలమయ్యాయి. రాజబలం కంటే తపోబలం గొప్పదని గ్రహించాడు.
• తపస్సుతో రాజర్షి నుండి బ్రహ్మర్షి స్థాయికి ఎదిగాడు. ఈ మధ్యలో త్రిశంకునికి స్వర్గం సృష్టించాడు, పుష్కర తీర్థంలో అంబరీషుడి యాగంలో శునశ్శేపుని కాపాడాడు, మేనక వల్ల తపస్సు భంగమైంది. వశిష్ఠుడు కూడా అంగీకరించినప్పుడే బ్రహ్మర్షి అయ్యాడు.

సహాయకులు, ఇతరులు.

• గుహుడు: శృంగిబేరపురం నిషాద నాయకుడు, రాముని మిత్రుడు.
• శబరి: మతంగుని ఆశ్రమంలో గురువులకు సేవ చేసిన భక్తురాలు; రామునికి ఆతిథ్యమిచ్చి అగ్నిలో ప్రవేశిస్తుంది.
• విరాధుడు: కుబేరుని శాపం పొందిన గంధర్వుడు తుంబురుడు. కబంధుడు: అహంకారం వల్ల మహర్షి స్థూలశిరుని శాపం, తర్వాత ఇంద్రుని వజ్రాయుధం దెబ్బతో తల లేని రూపం; రాముని సుగ్రీవుని వద్దకు పంపుతాడు.
• స్వయంప్రభ: అన్వేషణ బృందానికి ఆహారం పెట్టిన ఋక్షబిలం గుహలోని తపస్విని.
• మాయావి: గుహలో వాలితో పోరాడిన రాక్షసుడు, వాలి-సుగ్రీవుల వైరానికి మూలం. దుందుభి: రాముడు కళేబరాన్ని తన్ని విసిరిన దున్నపోతు రాక్షసుడు.
• కాంచనమాల: ఇంద్రుడు వాలికి ఇచ్చిన బంగారు హారం; మరణిస్తున్న వాలి దాన్ని అంగదుని బాధ్యతతో పాటు సుగ్రీవునికి ఇచ్చాడు.
• త్రిజట: అశోకవనంలోని రాక్షసి; ఆమె కల రావణుని పతనాన్ని సూచిస్తుంది.
• సుషేణుడు: వానర వైద్యుడు, తార తండ్రి; లక్ష్మణుని బతికించాడు.
• దధిముఖుడు: సుగ్రీవుని మేనమామ, మధువనం కాపలాదారు.
• రాముని ఆభరణాలు పొందినవాడు సుయజ్ఞుడు; సీతపై నిందను తెలిపినవాడు భద్రుడు; మాతలి ఇంద్రుని సారథి.

రాక్షస పక్షం.

• సుందుని భార్య తాటక, ఆమె కుమారుడు మారీచుడు అగస్త్యుని శాపంతో రాక్షసులయ్యారు.
• మొదట లంకను పాలించినది, పుష్పకం యజమాని కుబేరుడు; రావణుడు అతన్ని తరిమివేశాడు.
• ప్రహస్తుడు రావణుని సర్వ సైన్యాధిపతి; అతని కుమారుడు జంబుమాలి హనుమంతుని చేతిలో హతుడు. శుకుడు, సారణుడు రావణుని గూఢచారులు.
• సుమాలి (రావణుని తాత, తల్లి తరఫు) సోదరుడు మాల్యవంతుడు సీతను తిరిగి ఇచ్చేయమని సలహా ఇచ్చాడు.
• విద్యుజ్జిహ్వుడు (1): శూర్పణఖ భర్త, రావణుడే చంపాడు. విద్యుజ్జిహ్వుడు (2): రాముని మాయా శిరస్సు చేసిన మాంత్రికుడు.
• ఆ శిరస్సు మాయ అని విభీషణుని భార్య సరమ సీతకు చెబుతుంది.
• సీతను తిరిగి ఇచ్చేయమని మండోదరి రావణునికి సలహా ఇచ్చింది (2026లో అడిగారు: రావణుని భార్య, మయాసురుని కుమార్తె).
• ఖరదూషణులు జనస్థానాన్ని పాలించారు (2023లో అడిగారు: "జనస్థానంలోని రాక్షస నాయకులు").

వ్యక్తులవారీగా వరాలు, శాపాలు.

• కైకేయి: దశరథుని నుండి రెండు వరాలు.
• దశరథుడు: తాను బాణం వేసిన బాలుని అంధ తల్లిదండ్రులు శపించారు; అతను కూడా పుత్రశోకంతో మరణిస్తాడు.
• రావణుడు: బ్రహ్మ వరం (దేవతలు తదితరుల నుండి రక్షణ, మనుషుల నుండి కాదు); శివుని నుండి చంద్రహాసం; కైలాస ఘట్టం తర్వాత శివుడు "రావణుడు" అని పేరు పెట్టాడు.
• కుంభకర్ణుడు: ఇంద్రుని పీఠానికి బదులు దీర్ఘ నిద్ర. విభీషణుడు: ధర్మంపై నిలిచే మనస్సు.
• హనుమంతుడు: ఇంద్రుని వజ్రాయుధం అతని దవడకు (హనువు) తగిలినప్పుడు దేవతలు వరాలు ఇచ్చారు; జాంబవంతుడు గుర్తు చేసే వరకు తన శక్తిని మరచిపోయేలా ఒక శాపం ఉంది.
• ఇంద్రజిత్తు: ఇంద్రుని జయించి ఆ పేరు పొందాడు; అతని నికుంభిల యాగం పూర్తయితే అతను అజేయుడవుతాడు.