జమ ఖర్చులు, ఆడిట్ – APPSC Paper I తెలుగు నోట్స్

ముఖ్య వాస్తవాలు

అధ్యాయం VII (సెక్షన్లు 57–64): బడ్జెట్, జమ ఖర్చులు, ఆడిట్. సెక్షన్ 57 బడ్జెట్; సెక్షన్లు 58–64 జమ ఖర్చులు, ఆడిట్; అధ్యాయం VIII (ఆర్థిక అంశాలు) సెక్షన్ 65తో మొదలవుతుంది.
సెక్షన్ 58(1): ప్రతి ఆర్థిక సంవత్సరపు అన్ని రాబడులు, చెల్లింపుల క్రమబద్ధ లెక్కలను కార్యనిర్వాహక అధికారి (Executive Officer) కమిషనర్ నిర్దేశించిన ఫారంలో నిర్వహిస్తారు.
మూడు ఆడిట్ శ్లాబులు (సెక్షన్ 58(2)), తక్షణ పూర్వ ఆర్థిక సంవత్సరపు సెక్షన్ 65 ఆదాయం ఆధారంగా:

వార్షికాదాయం	ఆడిట్ రకం	ఎవరు చేస్తారు
₹25 లక్షలు మించితే	ఏకకాలిక ఆడిట్ (concurrent audit) (లావాదేవీలు జరిగినప్పుడే)	సెక్షన్ 63 కింద ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన ఏజెన్సీ
₹2 లక్షల నుంచి ₹25 లక్షల వరకు	ఏటా ఒకసారి (కమిషనర్ ఆదేశిస్తే తక్కువ వ్యవధిలో)	సెక్షన్ 63 ఏజెన్సీ
₹2 లక్షల లోపు	ఏటా ఒకసారి	సహాయ కమిషనర్ కంటే దిగువ హోదా అధికారి

పాత పరిమితులు (చట్టం 33/2007కు ముందు, 3-1-2008 నుంచి మార్పు): ఏకకాలిక ఆడిట్ ₹1 లక్ష పైబడితే; ₹2 లక్షల పరిమితి ముందు ₹5,000.
ఆడిట్ నివేదిక ఎవరికి (సెక్షన్ 59):

సెక్షన్ 6 వర్గం	నివేదిక ఎవరికి
6(a), 6(d), 6(e)	కమిషనర్
6(b)	డిప్యూటీ కమిషనర్
6(c)	సహాయ కమిషనర్

అధ్యాయంలోని సెక్షన్ల పట్టిక:

సెక్షన్	విషయం
58	జమ ఖర్చులు, ఆడిట్; మూడు శ్లాబులు
59	ఆడిట్ నివేదిక ఏ అధికారికి సమర్పించాలి
60	ఆడిట్ నివేదికలో ఉండవలసినవి
61	ఆడిట్‌లో బయటపడిన లోపాల దిద్దుబాటు; సర్‌చార్జి
62	కమిషనర్ స్వయంగా కనుగొన్న లోపాలు
63	ఆడిట్ ఏజెన్సీ (ప్రభుత్వం నిర్దేశిస్తుంది)
64	ఆడిటర్‌కు సహాయం చేయడం ట్రస్టీ, సిబ్బంది విధి

ఆడిట్ రుసుము: వార్షికాదాయంలో 1½% (సెక్షన్ 65(4)), వాటాతో పాటు ధర్మాదాయ నిర్వహణ నిధికి జమ (సెక్షన్ 69(2)(a)(iii)).
తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (సెక్షన్ 117): లెక్కలను ఆర్థిక సలహాదారు, ముఖ్య గణకాధికారి నిర్వహిస్తారు; ప్రభుత్వం నియమించిన ఆడిటర్ ఏటా ఒకసారి (ప్రభుత్వం ఆదేశిస్తే మరింత తరచుగా) ఆడిట్ చేసి ప్రభుత్వానికి నివేదిస్తారు.

వివరణ

ఆడిటర్ తప్పక ఎత్తి చూపవలసినవి (సెక్షన్ 60).

శాసన వ్యతిరేక, క్రమరహిత లేదా అనుచిత ఖర్చు.
సంస్థకు రావలసిన సొమ్ము లేదా ఆస్తిని లెక్కలోకి తీసుకురాకపోవడం.
ట్రస్టీ లేదా మరెవరి అశ్రద్ధ, దుర్వర్తన, తప్పుడు వినియోగం, లాలూచీ, వంచన, నమ్మకద్రోహం లేదా నిధుల దుర్వినియోగం వల్ల సొమ్ము లేదా ఆస్తికి నష్టం లేదా వృథా.
సెక్షన్ 60(2): నిర్ణీతమైన లేదా కమిషనర్, డిప్యూటీ కమిషనర్ లేదా సహాయ కమిషనర్ ఆదేశించిన ఇతర వివరాలు.
నివేదిక గతంలో జరిగిన లావాదేవీలను చూస్తుంది; తదుపరి బడ్జెట్ ప్రతిపాదనలు దాని పని కావు (అవి సెక్షన్ 57).
సెక్షన్ 59 ఒక ఆర్థిక సంవత్సరం, తక్కువ కాలం, లేదా ఏదైనా ఒక లావాదేవీ లేదా లావాదేవీల వరుస ఆడిట్ నివేదికకు వర్తిస్తుంది.

దిద్దుబాటు, సర్‌చార్జి (సెక్షన్ 61).

దశ	సబ్-సెక్షన్	నియమం
EOకు నివేదిక	61(1)	కమిషనర్, డిప్యూటీ కమిషనర్ లేదా సహాయ కమిషనర్ నివేదికను EOకు పంపుతారు; EO లోపాలను దిద్ది తిరిగి నివేదించాలి
కమిషనర్ కేసులు	61(2)	సెక్షన్ 59(i) కింద అందిన నివేదికలకు (6(a), 6(d), 6(e)) కమిషనర్ విచారించి, సంజాయిషీ నోటీసు ఇచ్చి, చెల్లింపుకు ఆదేశిస్తారు
డిప్యూటీ / సహాయ కమిషనర్ కేసులు	61(3)	6(b), 6(c) విషయంలో డిప్యూటీ కమిషనర్ లేదా సహాయ కమిషనర్ లోపాన్ని గుర్తించి కమిషనర్‌కు తెలియజేస్తారు; కమిషనర్ సంజాయిషీ కోరి చెల్లింపుకు ఆదేశిస్తారు
తెలియజేయడం	61(4)	కారణాలతో కూడిన ఉత్తర్వు రిజిస్టర్డ్ పోస్టు ద్వారా
ఉద్దేశపూర్వక జాప్యం	61(6)	వ్యక్తి తన ఆస్తిని అమ్ముతున్నా లేదా తరలిస్తున్నా: హామీ లేదా షరతులతో కూడిన జప్తు

సర్‌చార్జి అంటే అక్రమంగా ఖర్చు చేసిన సొమ్మును లేదా నష్టపోయిన ఆస్తి విలువను ట్రస్టీ లేదా ఇతర వ్యక్తి సంస్థ నిధుల నుంచి కాకుండా, ఉత్తర్వులో నిర్ణయించిన గడువులోపు స్వయంగా చెల్లించాలనే ఉత్తర్వు.
సర్‌చార్జి ఉత్తర్వు ఇచ్చేది కమిషనర్ ఒక్కరే; డిప్యూటీ కమిషనర్, సహాయ కమిషనర్ లోపాన్ని నివేదిస్తారు మాత్రమే.
ట్రస్టీ నియంత్రణలో లేని నష్టం కారణం కాదు; అశ్రద్ధ, దుర్వర్తన, వంచన, దుర్వినియోగం కారణాలు.

కమిషనర్ సొంత చర్య (సెక్షన్ 62). "సెక్షన్ 61కి భంగం లేకుండా" (అంటే దానికి అదనంగా), కమిషనర్ తనంతట తానుగా లేదా డిప్యూటీ కమిషనర్, సహాయ కమిషనర్ లేదా మరే అధికారి నివేదికపై, విచారణ జరిపి నివేదన సమర్పించే అవకాశం ఇచ్చాక:

ఆ వ్యక్తి ఆస్తిపై షరతులతో కూడిన జప్తు ఆదేశించవచ్చు;
క్రిమినల్ ప్రొసీడింగులు దాఖలు చేయవచ్చు;
ఆడిట్ నివేదిక తెప్పించుకొని చెల్లింపుకు ఆదేశించవచ్చు.

ఆడిటర్‌కు సహాయం చేసే విధి (సెక్షన్ 64). ట్రస్టీ, అతని కింది ప్రతి అధికారి, సేవకుడు, ప్రతినిధి, నిర్వహణతో సంబంధం ఉన్న ప్రతి వ్యక్తి ఆడిటర్‌కు జమ ఖర్చులు, ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు, ప్లానులు, సొమ్ము, ఇతర ఆస్తులు చూపించి, అవసరమైన సమాచారమంతా ఇవ్వాలి.

భూమి శిస్తు బకాయిగా వసూలు (సెక్షన్ 148).

సెక్షన్ 148(1): చెల్లించని సర్‌చార్జిని, ఆ వ్యక్తి ఆస్తి ఉన్న ప్రాంత ఆర్‌డీఓ (RDO) లేదా డిప్యూటీ కమిషనర్, కమిషనర్ అభ్యర్థనపై, భూమి శిస్తు బకాయిగా వసూలు చేసి సంస్థకు చెల్లిస్తారు.
సెక్షన్ 148(2): సంస్థ చెల్లించని వాటా, ప్రభుత్వానికి రావలసిన ఇతర బకాయిలను కూడా ఇలాగే వసూలు చేస్తారు.
సెక్షన్ 148(3): చెల్లించడానికి నోటీసు 15 రోజులు గడువు ఇస్తుంది; తర్వాత ఖర్చులతో సహా భూమి శిస్తుగా వసూలు.
సెక్షన్ 148(4): ప్రభుత్వానికి రావలసిన బకాయిలను ముందుగా ప్రభుత్వం సంస్థకు చెల్లించే తస్దీక్ లేదా ఇతర భత్యాల నుంచి తీసుకుంటారు.
సెక్షన్ 148(5): దేవాలయాలు, కోనేరులు, ఉత్సవ స్థలాలు, విగ్రహాలు, వాహనాలు, ఆభరణాలు, పూజ, ఊరేగింపులకు వాడే సామగ్రిపై ఎటువంటి చర్యా తీసుకోరాదు.
సెక్షన్ 148(6): అమ్మకానికి బదులు, బకాయి తీరే వరకు ఆస్తి ఆదాయాన్ని వసూలు చేయడానికి ఒక స్వీకర్తను (receiver) నియమించవచ్చు.

ఆడిట్‌తో ముడిపడిన ఆదాయ నియమం. సెక్షన్ 65 కింద వార్షికాదాయం లెక్కించేటప్పుడు ఆడిట్ సూచించిన వసూళ్లు ఆదాయం కావు (వివరణ 1(j)); అవి ఇప్పటికే పోయిన సొమ్మును తిరిగి తెస్తాయి మాత్రమే.

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

✗ "లెక్కలను ట్రస్టీ నిర్వహిస్తాడు." ✓ కార్యనిర్వాహక అధికారి నిర్వహిస్తారు (సెక్షన్ 58(1)); ట్రస్టీ బడ్జెట్ సమర్పిస్తాడు (సెక్షన్ 57).
✗ "సరిగ్గా ₹25 లక్షలకే ఏకకాలిక ఆడిట్." ✓ ఆదాయం ₹25 లక్షలు మించాలి; సరిగ్గా ₹25 లక్షలైతే ఏటా ఒకసారి ఆడిట్.
✗ "₹1 లక్ష పైబడితే ఏకకాలిక ఆడిట్." ✓ అది 2007కి ముందటి పరిమితి; ఇప్పుడు ₹25 లక్షలు మించితే.
✗ "ఆడిట్ ఏజెన్సీని కమిషనర్ నిర్దేశిస్తారు." ✓ ప్రభుత్వం నిర్దేశిస్తుంది (సెక్షన్ 63).
✗ "6(e) ఆడిట్ నివేదికలు డిప్యూటీ కమిషనర్‌కు వెళ్తాయి." ✓ 6(a), 6(d), 6(e) → కమిషనర్ (సెక్షన్ 59(i)).
✗ "డిప్యూటీ కమిషనర్ సర్‌చార్జి ఉత్తర్వు ఇవ్వవచ్చు." ✓ కమిషనర్ ఒక్కరే; డిప్యూటీ కమిషనర్, సహాయ కమిషనర్ ఆయనకు నివేదిస్తారు.
✗ "సర్‌చార్జిని దేవాలయ నిధుల నుంచి చెల్లిస్తారు." ✓ బాధ్యుడు స్వయంగా చెల్లిస్తాడు.
✗ "ఉత్తర్వు అందిన 15 రోజుల్లో సర్‌చార్జి చెల్లించాలి." ✓ ఉత్తర్వులో నిర్ణయించిన గడువులోపు; 15 రోజులు సెక్షన్ 148 వసూలు నోటీసుది.
✗ "సెక్షన్ 60 దిద్దుబాటు గురించి." ✓ సెక్షన్ 60 = నివేదికలో ఉండవలసినవి; సెక్షన్ 61 = దిద్దుబాటు.
✗ "వసూలు చర్య దేవాలయ వాహనాలు, ఆభరణాలకూ విస్తరిస్తుంది." ✓ సెక్షన్ 148(5) దాన్ని నిషేధిస్తుంది.

త్వరిత పునశ్చరణ

అధ్యాయం VII = సెక్షన్లు 57–64; సెక్షన్ 58 లెక్కలు EO, కమిషనర్ ఫారంలో.
₹25 లక్షలు పైబడి: ఏకకాలిక ఆడిట్; ₹2 లక్షలు–₹25 లక్షలు: ఏటా; ₹2 లక్షల లోపు: సహాయ కమిషనర్ కింది అధికారి.
సెక్షన్ 63: ఆడిట్ ఏజెన్సీని ప్రభుత్వం నిర్దేశిస్తుంది (మొదటి రెండు శ్లాబులకు).
సెక్షన్ 59: 6(a), 6(d), 6(e) → కమిషనర్; 6(b) → డిప్యూటీ కమిషనర్; 6(c) → సహాయ కమిషనర్.
సెక్షన్ 60: అక్రమ ఖర్చు, బకాయి వసూలు చేయకపోవడం, వంచన లేదా అశ్రద్ధ వల్ల నష్టం.
సెక్షన్ 61: EO దిద్దుతారు; సంజాయిషీ తర్వాత కమిషనర్ ఒక్కరే సర్‌చార్జి; రిజిస్టర్డ్ పోస్టు.
సెక్షన్ 62: కమిషనర్ స్వయంగా: జప్తు, క్రిమినల్ కేసు, చెల్లింపు ఉత్తర్వు.
సెక్షన్ 64: ఆడిటర్‌కు ట్రస్టీ, సిబ్బంది సహాయం చేయాలి.
సెక్షన్ 148: ఆర్‌డీఓ / డిప్యూటీ కమిషనర్ ద్వారా భూమి శిస్తు బకాయిగా; 15 రోజుల నోటీసు; విగ్రహాలు, ఆభరణాలు, వాహనాలకు మినహాయింపు.
TTD సెక్షన్ 117: ఆర్థిక సలహాదారు, ముఖ్య గణకాధికారి లెక్కలు; ప్రభుత్వ ఆడిటర్, ఏటా.

ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

లోతైన విశ్లేషణ

సెక్షన్ 61, సెక్షన్ 62 తేడా. సెక్షన్ 61 ఆడిట్ నివేదిక నుంచి మొదలై నిర్దిష్ట మార్గంలో నడుస్తుంది (EO దిద్దుతారు, కమిషనర్ సర్‌చార్జి విధిస్తారు). సెక్షన్ 62 కమిషనర్ ఏ సమాచారం ఆధారంగానైనా చర్య తీసుకునేలా చేస్తుంది, జప్తు, ప్రాసిక్యూషన్‌ను కూడా కలుపుతుంది.
సెక్షన్ 61(5): సర్‌చార్జి ఉత్తర్వు అంతిమమైన మేరకు తప్ప, ఆ వ్యక్తిపై లెక్కల కోసం సివిల్ దావా వేయడాన్ని అది అడ్డుకోదు.
TTD ఆడిటర్ రుసుము మొదట సంచిత నిధి నుంచి చెల్లించి TTD నిధుల నుంచి రాబట్టుకుంటారు (సెక్షన్ 117(4)); ఆర్థిక సలహాదారు, ఆయన సిబ్బంది ఆడిటర్‌కు పూర్తి సహకారం ఇవ్వాలి (సెక్షన్ 117(3)).

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.