సెక్షన్ స్థాయిలో జువెనైల్ జస్టిస్ చట్టం 2015…

ముఖ్య వాస్తవాలు

చట్టం: జువెనైల్ జస్టిస్ (బాలల సంరక్షణ, రక్షణ) చట్టం, 2015 (Juvenile Justice (Care and Protection of Children) Act) (2016లో 2వ చట్టం); ఆమోదం 2015 డిసెంబర్ 31, అమలు 2016 జనవరి 15; 112 సెక్షన్లు, 10 అధ్యాయాలు; జేజే చట్టం 2000ను రద్దు చేసింది (సెక్షన్ 111). నమూనా నిబంధనలు (Model Rules): 2016.
సెక్షన్ 1(4): సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన బాలలు, చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న బాలలకు సంబంధించిన అన్ని విషయాలకు (పట్టుకోవడం, నిర్బంధం, ప్రాసిక్యూషన్, శిక్ష, పునరావాసం) ఇతర ఏ చట్టంలో ఏమున్నప్పటికీ ఈ చట్టమే వర్తిస్తుంది.
సెక్షన్ 2 నిర్వచనాలు (ఎక్కువగా అడిగేవి):
- 2(12) బాలలు: 18 ఏళ్లు నిండని వ్యక్తి.
- 2(13) చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న బాలలు: నేరం చేసినట్లు ఆరోపణ ఉన్నవారు లేదా తేలినవారు, నేరం జరిగిన తేదీ నాటికి 18 ఏళ్లు నిండనివారు.
- 2(14) సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన బాలలు: పన్నెండు పరిస్థితుల జాబితా (ఇల్లు లేదా జీవనాధారం లేనివారు, కార్మిక చట్టానికి విరుద్ధంగా పనిచేస్తున్నవారు, భిక్షాటన చేస్తున్నవారు లేదా వీధుల్లో నివసిస్తున్నవారు, వేధింపులకు గురైనవారు లేదా ప్రమాదంలో ఉన్నవారు, ఆసరా లేని మానసిక రోగులు లేదా దివ్యాంగులు, తగని లేదా హింసించే తల్లిదండ్రులు ఉన్నవారు, అనాథలు లేదా వదిలివేసినవారు, తప్పిపోయినవారు లేదా పారిపోయినవారు, అక్రమ రవాణాకు గురైనవారు, సాయుధ సంఘర్షణ లేదా విపత్తు బాధితులు, బాల్య వివాహ ప్రమాదంలో ఉన్నవారు).
- 2(33) హేయమైన నేరం (heinous offence): కనీస శిక్ష 7 ఏళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ.
- 2(45) చిన్న నేరం (petty offence): గరిష్ఠ శిక్ష 3 ఏళ్ల వరకు.
- 2(54) తీవ్రమైన నేరం (serious offence): 3 నుంచి 7 ఏళ్లు; 2021 తర్వాత గరిష్ఠ శిక్ష 7 ఏళ్లకు మించి, కనీస శిక్ష లేని లేదా 7 కంటే తక్కువ కనీస శిక్ష ఉన్న నేరాలు కూడా.
- బాలల సంక్షేమ అధికారి: కమిటీ లేదా బోర్డు ఆదేశాలను అమలు చేసే, బాలల గృహానికి అనుబంధంగా ఉన్న అధికారి.
- బాలల న్యాయస్థానం (Children's Court): బాలల హక్కుల పరిరక్షణ కమిషన్ల చట్టం 2005 కింద ఏర్పడిన న్యాయస్థానం లేదా పోక్సో (POCSO) ప్రత్యేక న్యాయస్థానం; ఈ రెండూ నిర్దేశించని చోట సెషన్స్ కోర్టు.
- ప్రొబేషన్ అధికారి: నేరస్థుల ప్రొబేషన్ చట్టం 1958 (Probation of Offenders Act) కింద ప్రొబేషన్ అధికారిగా నియమితుడైన అధికారి, లేదా సమగ్ర బాలల రక్షణ పథకం (Integrated Child Protection Scheme) కింద రాష్ట్రం నియమించిన న్యాయ-ప్రొబేషన్ అధికారి (జిల్లా బాలల రక్షణ విభాగం (DCPU)లో నియమితుడు) (సెక్షన్ 2(48)).
సెక్షన్ 3: 16 సాధారణ సూత్రాలు (వివరణలో జాబితా ఉంది). కీలక పదాలు: నిర్దోషిత్వ భావన, బాలల ఉత్తమ ప్రయోజనం, సంస్థాగత సంరక్షణ చివరి ప్రత్యామ్నాయం, కొత్త జీవితం (fresh start), మళ్లింపు (diversion).
జేజేబీ (సెక్షన్ 4): ప్రతి జిల్లాకు ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ; 3 ఏళ్ల అనుభవం ఉన్న మెట్రోపాలిటన్ మేజిస్ట్రేట్ లేదా ప్రథమ శ్రేణి జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (సీఎంఎం లేదా సీజేఎం కాదు), ఆయనను ప్రధాన మేజిస్ట్రేట్ అంటారు, దానికి తోడు ఇద్దరు సామాజిక కార్యకర్తలు, వారిలో కనీసం ఒకరు మహిళ. అభిప్రాయాలు సమానంగా చీలితే: ప్రధాన మేజిస్ట్రేట్ అభిప్రాయమే చెల్లుతుంది (సెక్షన్ 7(4)).
బాల్యాన్ని (juvenility) క్లెయిమ్ చేయడం ఏ కోర్టు ముందైనా, ఏ దశలోనైనా, తుది తీర్పు తర్వాత కూడా చేయవచ్చు (సెక్షన్ 9(2)).
సెక్షన్ 10: పట్టుకున్న బాలలను ప్రత్యేక జువెనైల్ పోలీస్ విభాగం (SJPU) లేదా బాలల సంక్షేమ పోలీస్ అధికారి వద్ద ఉంచి, 24 గంటల్లోగా (ప్రయాణ సమయం మినహాయించి) బోర్డు ముందు హాజరుపరచాలి. పోలీస్ లాకప్‌లో లేదా జైలులో ఎప్పుడూ ఉంచకూడదు.
సెక్షన్ 12 బెయిల్: విడుదల వల్ల బాలలు తెలిసిన నేరస్థులతో కలిసే అవకాశం, నైతిక, శారీరక లేదా మానసిక ప్రమాదం, లేదా న్యాయ ప్రయోజనం దెబ్బతినడం ఉంటే తప్ప, బాలలను పూచీకత్తుతో లేదా లేకుండా, లేదా ప్రొబేషన్ అధికారి పర్యవేక్షణలో విడుదల చేయాలి.
సెక్షన్ 13: పోలీసులు తల్లిదండ్రులకు లేదా సంరక్షకుడికి, ప్రొబేషన్ అధికారికి తెలియజేయాలి; ప్రొబేషన్ అధికారి బోర్డు కోసం రెండు వారాల్లోగా సామాజిక దర్యాప్తు నివేదిక (SIR) తయారుచేయాలి.
సెక్షన్ 14 విచారణ: మొదటిసారి హాజరుపరిచినప్పటి నుంచి 4 నెలల్లో పూర్తి చేయాలి, మరో 2 నెలలు పొడిగించవచ్చు; ప్రాథమిక అంచనా 3 నెలల్లో. పొడిగించిన గడువు తర్వాత కూడా పూర్తికాని చిన్న నేరాల కేసులు ముగిసిపోతాయి.
సెక్షన్ 15 ప్రాథమిక అంచనా: 16 ఏళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయసు ఉన్న బాలలు చేసిన హేయమైన నేరానికి మాత్రమే; బోర్డు మానసిక, శారీరక సామర్థ్యం, పరిణామాలను అర్థం చేసుకునే శక్తి, పరిస్థితులను పరిశీలిస్తుంది; మనస్తత్వ నిపుణులు లేదా మానసిక-సామాజిక కార్యకర్తల సహాయం తీసుకోవచ్చు.
సెక్షన్ 18(1) ఉత్తర్వులు (చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్నట్లు తేలిన బాలలు): సలహా లేదా మందలింపు, సామూహిక మంత్రణం, సమాజ సేవ, జరిమానా, తల్లిదండ్రులు లేదా తగిన వ్యక్తి వద్ద లేదా తగిన సంస్థలో (fit facility) సత్ప్రవర్తన ప్రొబేషన్ (3 ఏళ్ల వరకు), లేదా 3 ఏళ్ల వరకు ప్రత్యేక గృహం.
సెక్షన్ 18(3): బాలలను వయోజనుడిగా విచారించాల్సిన అవసరం ఉందని బోర్డు భావిస్తే, కేసును బాలల న్యాయస్థానానికి బదిలీ చేస్తుంది.
సెక్షన్ 19: వయోజనుడిగా విచారణపై బాలల న్యాయస్థానం నిర్ణయిస్తుంది; శిక్ష పడిన బాలలను 21 ఏళ్ల వరకు సురక్షిత స్థలంలో ఉంచుతారు, తర్వాత జైలుకు పంపవచ్చు (21 ఏళ్లకు సెక్షన్ 20 సమీక్ష).
సెక్షన్ 21: మరణశిక్ష లేదు, విడుదలకు అవకాశం లేని యావజ్జీవ శిక్ష లేదు.
సెక్షన్ 23: బాలలను వయోజనుడితో కలిపి ఉమ్మడిగా విచారించకూడదు. సెక్షన్ 24: నేర నిర్ధారణ అనర్హత కాదు; అప్పీల్ గడువు తర్వాత రికార్డులను నాశనం చేస్తారు.
సీడబ్ల్యూసీ (సెక్షన్ 27): చైర్‌పర్సన్ + 4 సభ్యులు, కనీసం ఒక మహిళ, బాలల వ్యవహారాల నిపుణుడు ఒకరు; పదవీకాలం 3 ఏళ్ల వరకు. నెలకు కనీసం 20 రోజులు సమావేశమవుతుంది (సెక్షన్ 28); సమానంగా చీలితే: చైర్‌పర్సన్ అభిప్రాయమే చెల్లుతుంది.
సెక్షన్ 29: సీడబ్ల్యూసీ ఉన్నచోట సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన బాలలకు సంబంధించిన అన్ని విచారణలను అది మాత్రమే చేపడుతుంది.
సెక్షన్ 31: పోలీసులు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగి, చైల్డ్‌లైన్ (CHILDLINE) లేదా స్వచ్ఛంద సంస్థ, బాలల సంక్షేమ అధికారి లేదా ప్రొబేషన్ అధికారి, ఏ సామాజిక కార్యకర్త లేదా పౌరుడైనా, వైద్యుడు లేదా ఆసుపత్రి, లేదా బాలలు స్వయంగా 24 గంటల్లోగా బాలలను సీడబ్ల్యూసీ ముందు హాజరుపరచాలి.
సెక్షన్ 38: సీడబ్ల్యూసీ బాలలను దత్తతకు చట్టబద్ధంగా అర్హులుగా ప్రకటిస్తుంది (అనాథ లేదా వదిలివేసిన బాలలు: 2 ఏళ్ల వరకు వయసున్నవారికి 2 నెలల, 2 ఏళ్లు పైబడినవారికి 4 నెలల వెతుకులాట తర్వాత; అప్పగించిన బాలలు: 2 నెలల పునరాలోచన గడువు తర్వాత).
సెక్షన్ 94 వయసు: పాఠశాల లేదా మెట్రిక్యులేషన్ సర్టిఫికెట్ → మున్సిపల్ లేదా పంచాయతీ జనన ధ్రువీకరణ పత్రం → ఈ రెండూ లేకపోతేనే ఆసిఫికేషన్ (ఎముకల) లేదా వైద్య వయసు పరీక్ష, 15 రోజుల్లోగా పూర్తి చేయాలి.
సెక్షన్ 107: ప్రతి పోలీస్ స్టేషన్‌లో ఒక బాలల సంక్షేమ పోలీస్ అధికారి, ప్రతి జిల్లాలో ఒక ప్రత్యేక జువెనైల్ పోలీస్ విభాగం.

వివరణ

1. సెక్షన్ 3లోని పదహారు సూత్రాలు.

సంఖ్య	సూత్రం	క్లుప్తంగా అర్థం
i	నిర్దోషిత్వ భావన	18 ఏళ్ల లోపు బాలలకు దురుద్దేశం లేదా నేర ఉద్దేశం లేదని భావించాలి
ii–iii	గౌరవం, విలువ; భాగస్వామ్యం	సమాన గౌరవం; బాలల మాట వినాలి
iv	ఉత్తమ ప్రయోజనం	ప్రతి నిర్ణయంలో ప్రధాన పరిగణన
v–vi	కుటుంబ బాధ్యత; భద్రత	మొదట కుటుంబం; వ్యవస్థలో హాని జరగకూడదు
vii	సానుకూల చర్యలు	శ్రేయస్సు కోసం వనరుల వినియోగం
viii	కళంకం లేని పదజాలం	ప్రతికూల లేదా ఆరోపణాత్మక పదాలు వాడకూడదు
ix–x	హక్కులను వదులుకోలేకపోవడం; సమానత్వం	హక్కులను వదులుకోలేరు; వివక్ష లేదు
xi	గోప్యత, రహస్యత	గుర్తింపును కాపాడాలి (సెక్షన్ 74 చూడండి)
xii	సంస్థాగత సంరక్షణ చివరి ప్రత్యామ్నాయం	సహేతుక విచారణ తర్వాతే గృహం
xiii	స్వదేశానికి పంపడం, పునరుద్ధరణ	వీలైనంత త్వరగా కుటుంబానికి తిరిగి
xiv	కొత్త జీవితం	ప్రత్యేక సందర్భాలు మినహా గత రికార్డుల తొలగింపు
xv	మళ్లింపు	వీలైనప్పుడు న్యాయ విచారణ నుంచి బయటకు
xvi	సహజ న్యాయం	న్యాయమైన విచారణ, పక్షపాతం లేకపోవడం, సమీక్ష

2. ఎవరు ఏం చేస్తారు.

అంశం	జువెనైల్ జస్టిస్ బోర్డు	బాలల సంక్షేమ కమిటీ
సెక్షన్	సెక్షన్ 4 (అధికారాలు సెక్షన్ 8)	సెక్షన్ 27 (అధికారాలు సెక్షన్ 29, విధులు సెక్షన్ 30)
ఎవరి కోసం	చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న బాలలు	సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన బాలలు
అధిపతి	ప్రధాన మేజిస్ట్రేట్ (ఎంఎం / ప్రథమ శ్రేణి జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్)	చైర్‌పర్సన్ (మేజిస్ట్రేట్ కాదు)
తనిఖీ	చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న బాలల గృహాలను నెలకు కనీసం ఒకసారి సందర్శన	సంరక్షణ అవసరమైన బాలల గృహాలను నెలకు కనీసం రెండుసార్లు సందర్శన

జేజేబీ నేరాన్ని నిర్ధారించి ఉత్తర్వులు ఇస్తుంది, కాబట్టి దానికి మేజిస్ట్రేట్ నేతృత్వం వహిస్తారు. సీడబ్ల్యూసీ విచారణ న్యాయస్థానం కాదు, కానీ తన పని కోసం నేర ప్రక్రియ మెట్రోపాలిటన్ మేజిస్ట్రేట్‌కు లేదా ప్రథమ శ్రేణి జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్‌కు ఇచ్చే అధికారాలతో ఒక బెంచ్‌గా పనిచేస్తుంది (సెక్షన్ 27).

3. చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న బాలల మార్గం.

పట్టుకోవడం (సెక్షన్ 10): పోలీసులు → ఎస్‌జేపీయూ లేదా బాలల సంక్షేమ పోలీస్ అధికారి → 24 గంటల్లోగా బోర్డు. నమూనా నిబంధనలు సంకెళ్లు, గొలుసులు, బేడీలను నిషేధిస్తాయి; బాలలను పోలీస్ లాకప్‌లో లేదా జైలులో ఎప్పుడూ ఉంచకూడదు (సెక్షన్ 10 నిబంధన).
బెయిల్ (సెక్షన్ 12) నియమం. పోలీసులు విడుదల చేయకపోతే, బాలలు పరిశీలన గృహానికి వెళతారు; బోర్డు విడుదల చేయకపోతే, పరిశీలన గృహానికి లేదా సురక్షిత స్థలానికి.
సమాచారం, సామాజిక దర్యాప్తు నివేదిక (సెక్షన్ 13): తల్లిదండ్రులు, సంరక్షకుడు, ప్రొబేషన్ అధికారికి సమాచారం; రెండు వారాల్లోగా నివేదిక.
విచారణ (సెక్షన్ 14): చిన్న నేరాలకు సంక్షిప్త విధానం; తీవ్రమైన నేరాలకు సమన్ల కేసు విధానం; 16 ఏళ్ల లోపు బాలలు చేసిన హేయమైన నేరాలకు కూడా సమన్ల కేసు విధానం; 16–18 ఏళ్ల బాలలు చేసిన హేయమైన నేరాలు సెక్షన్ 15 ద్వారా వెళతాయి.
పెండింగ్ కేసుల సమీక్ష (సెక్షన్ 16): ప్రతి 3 నెలలకు సీజేఎం లేదా సీఎంఎం; ప్రతి 6 నెలలకు రాష్ట్ర న్యాయ సేవల ప్రాధికార సంస్థ ఎగ్జిక్యూటివ్ చైర్‌పర్సన్ అధ్యక్షతన ఉన్నత స్థాయి కమిటీ.
తుది ఉత్తర్వు: సెక్షన్ 17 (చట్టంతో సంఘర్షణలో లేరు; సీడబ్ల్యూసీకి పంపవచ్చు) లేదా సెక్షన్ 18 (చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్నట్లు తేలింది), వ్యక్తిగత సంరక్షణ ప్రణాళికతో, ప్రొబేషన్ అధికారి లేదా డీసీపీయూ తదుపరి పర్యవేక్షణతో.

4. సెక్షన్ 18 ఒక్క చూపులో.

18(1) చిన్న లేదా తీవ్రమైన నేరాలకు, 16 ఏళ్ల లోపు బాలలు చేసిన హేయమైన నేరాలకు: (a) మంత్రణం తర్వాత సలహా లేదా మందలింపు; (b) సామూహిక మంత్రణం; (c) సమాజ సేవ; (d) బాలలపై లేదా తల్లిదండ్రులపై జరిమానా (బాలలు పనిచేస్తుంటే కార్మిక చట్టాలను గౌరవించాలి); (e) బాండ్‌పై, తల్లిదండ్రులు, సంరక్షకుడు లేదా తగిన వ్యక్తి సంరక్షణలో సత్ప్రవర్తన ప్రొబేషన్, 3 ఏళ్ల వరకు; (f) తగిన సంస్థలో సత్ప్రవర్తన ప్రొబేషన్, 3 ఏళ్ల వరకు; (g) సంస్కరణ సేవల (విద్య, నైపుణ్యాలు, మంత్రణం, ప్రవర్తన చికిత్స, మానసిక వైద్య సహాయం) కోసం 3 ఏళ్ల వరకు ప్రత్యేక గృహం.
18(2) అదనపు ఉత్తర్వులు: పాఠశాలకు లేదా వృత్తి లేదా చికిత్సా కేంద్రానికి హాజరు కావాలి, పేర్కొన్న ప్రదేశాలకు దూరంగా ఉండాలి, వ్యసన విముక్తి కార్యక్రమానికి హాజరు కావాలి.
18(3) సెక్షన్ 15 అంచనా తర్వాత బాలల న్యాయస్థానానికి బదిలీ.

5. సీడబ్ల్యూసీ: అధికారాలు, విధులు, ఉత్తర్వులు.

సెక్షన్ 30 విధులు (ఎంపిక చేసినవి): హాజరుపరిచిన బాలల విషయాన్ని విచారణకు స్వీకరించడం; సామాజిక దర్యాప్తు నివేదిక తయారుచేయమని బాలల సంక్షేమ అధికారి, ప్రొబేషన్ అధికారి, డీసీపీయూ లేదా స్వచ్ఛంద సంస్థను ఆదేశించడం; తగిన వ్యక్తులను ప్రకటించడం; పెంపుడు సంరక్షణ ఏర్పాటు; వ్యక్తిగత సంరక్షణ ప్రణాళిక రూపొందించడం; సంస్థల తనిఖీ; అప్పగింత పత్రాలను ధ్రువీకరించడం; బాలలను దత్తతకు చట్టబద్ధంగా అర్హులుగా ప్రకటించడం; స్వయంగా (suo motu) విచారణకు స్వీకరించడం; పోక్సో కింద నివేదించిన లైంగిక వేధింపుల బాధిత బాలల పునరావాసం కోసం చర్యలు.
సెక్షన్లు 32–34: కుటుంబం నుంచి విడిపోయిన బాలలను చూసిన ఎవరైనా 24 గంటల్లోగా చైల్డ్‌లైన్, పోలీసులు, సీడబ్ల్యూసీ లేదా డీసీపీయూకి తెలియజేయాలి; తెలియజేయకపోవడం నేరం (6 నెలల వరకు జైలు లేదా ₹10,000 వరకు జరిమానా లేదా రెండూ).
సెక్షన్ 35 అప్పగింత: తల్లిదండ్రులకు పునరాలోచనకు 2 నెలలు ఇస్తారు.
సెక్షన్ 36 విచారణ: 15 రోజుల్లోగా సామాజిక దర్యాప్తు నివేదిక; 6 ఏళ్ల లోపు అనాథ, అప్పగించిన లేదా వదిలివేసిన బాలలను, అందుబాటులో ఉన్నచోట ప్రత్యేక దత్తత సంస్థకు (Specialised Adoption Agency) పంపుతారు.
సెక్షన్ 37 ఉత్తర్వులు: బాలలకు సంరక్షణ అవసరమని ప్రకటన; కుటుంబానికి పునరుద్ధరణ; బాలల గృహం, తగిన సంస్థ లేదా ప్రత్యేక దత్తత సంస్థలో ఉంచడం; తగిన వ్యక్తి; పెంపుడు సంరక్షణ; స్పాన్సర్‌షిప్; సంరక్షణ కోసం ఆదేశాలు; దత్తతకు చట్టబద్ధంగా అర్హులని ప్రకటన.

6. జేజే (సవరణ) చట్టం 2021. ఆమోదం 2021 ఆగస్టు 7; అమలు 2022 సెప్టెంబర్ 1 (సవరించిన నమూనా నిబంధనలు 2022తో).

శిల్పా మిత్తల్ (Shilpa Mittal) లోపాన్ని పూరించేలా తీవ్రమైన నేరం నిర్వచనాన్ని మార్చారు (గరిష్ఠ శిక్ష 7 కంటే ఎక్కువ, కనీస శిక్ష లేదు).
జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ (అదనపు జిల్లా మేజిస్ట్రేట్‌తో సహా): దత్తత ఉత్తర్వులు జారీ చేస్తారు (సెక్షన్ 61); ప్రతి త్రైమాసికం సీడబ్ల్యూసీ పనిని సమీక్షిస్తారు, దానిపై ఫిర్యాదులు వింటారు; డీసీపీయూను పర్యవేక్షిస్తారు; బాలల సంరక్షణ సంస్థల నమోదుకు సిఫార్సు చేస్తారు; సంస్థలను స్వతంత్రంగా తనిఖీ చేస్తారు.
సీడబ్ల్యూసీ సభ్యులు: కొత్త అనర్హతలు (మానవ హక్కులు లేదా బాలల వేధింపుల ఉల్లంఘన రికార్డు, నైతిక పతనం నేరంలో శిక్ష, ప్రభుత్వ సర్వీసు నుంచి తొలగింపు, బాలల సంరక్షణ సంస్థ యాజమాన్యంలో ఉండటం).
జేజే చట్టం కిందే ఉన్న నేరాల్లో (అధ్యాయం IX, బాలలపై నేరాలు) 3–7 ఏళ్ల శిక్ష ఉన్నవాటిని నాన్-కాగ్నిజబుల్ (non-cognizable) చేశారు (సెక్షన్ 86).

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

✗ "బాలలు అంటే 18 ఏళ్లు నిండిన వ్యక్తి." ✓ బాలలు అంటే 18 ఏళ్లు నిండని వ్యక్తి (సెక్షన్ 2(12)).
✗ "హేయమైన నేరం = గరిష్ఠ శిక్ష 7 ఏళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ." ✓ కనీస శిక్ష 7 ఏళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ (సెక్షన్ 2(33)); గరిష్ఠ శిక్ష 7 కంటే ఎక్కువ, కనీస శిక్ష లేనిది తీవ్రమైన నేరం (2021).
✗ "హేయమైన నేరం ఆరోపణ ఉన్న ప్రతి బాలలకూ ప్రాథమిక అంచనా." ✓ 16 ఏళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ వయసున్న బాలలకు మాత్రమే (సెక్షన్ 15).
✗ "సెక్షన్ 18(3) బదిలీ సెషన్స్ కోర్టుకు." ✓ బాలల న్యాయస్థానానికి; బాలల న్యాయస్థానాన్ని నిర్దేశించని చోట మాత్రమే సెషన్స్ కోర్టు ఆ పని చేస్తుంది.
✗ "జేజేబీకి చీఫ్ జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్ అధిపతి." ✓ మెట్రోపాలిటన్ మేజిస్ట్రేట్ లేదా ప్రథమ శ్రేణి జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (ప్రధాన మేజిస్ట్రేట్).
✗ "ప్రత్యేక గృహంలో 5 ఏళ్ల వరకు ఉంచవచ్చు." ✓ 3 ఏళ్ల వరకు (సెక్షన్ 18(1)(g)); సత్ప్రవర్తన ప్రొబేషన్ కూడా 3 ఏళ్ల వరకే.
✗ "వయోజనుడిగా శిక్ష పడిన బాలుడు వెంటనే జైలుకు వెళతాడు." ✓ 21 ఏళ్ల వరకు సురక్షిత స్థలం, తర్వాత సమీక్ష (సెక్షన్ 19, సెక్షన్ 20).
✗ "బాలల సంక్షేమ అధికారి పరిశీలన గృహానికి అనుబంధం." ✓ బాలల గృహానికి అనుబంధం, కమిటీ లేదా బోర్డు ఆదేశాల కోసం.
✗ "సీడబ్ల్యూసీ నెలకు ఒకసారి తనిఖీ చేస్తుంది." ✓ సీడబ్ల్యూసీ నెలకు రెండుసార్లు; జేజేబీ నెలకు ఒకసారి.
✗ "వయసుకు మొదటి రుజువు ఆసిఫికేషన్ పరీక్ష." ✓ పాఠశాల, జనన ధ్రువీకరణ పత్రాల తర్వాత అది చివరి ప్రత్యామ్నాయం (సెక్షన్ 94).

త్వరిత పునశ్చరణ

జేజే చట్టం 2015 (2016లో 2వ చట్టం), 2016 జనవరి 15 నుంచి అమలు, 112 సెక్షన్లు; నమూనా నిబంధనలు 2016.
సెక్షన్ 2(12) బాలలు < 18; 2(13) చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న బాలలు, నేరం జరిగిన తేదీ నాటి వయసుతో; 2(14) సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన బాలలు; 2(33) హేయమైనది కనీసం 7+; 2(45) చిన్నది ≤3; 2(54) తీవ్రమైనది 3–7.
సెక్షన్ 3: 16 సూత్రాలు; చివరి ప్రత్యామ్నాయం, కొత్త జీవితం, మళ్లింపు, ఉత్తమ ప్రయోజనం.
సెక్షన్ 4 జేజేబీ: ఎంఎం/ప్రథమ శ్రేణి జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్ + 2 సామాజిక కార్యకర్తలు (1 మహిళ); సెక్షన్ 8 అధికారాలు; సమానంగా చీలితే → ప్రధాన మేజిస్ట్రేట్.
సెక్షన్ 10 24 గంటలు, లాకప్ కూడదు; సెక్షన్ 12 బెయిల్ నియమం; సెక్షన్ 13 సామాజిక దర్యాప్తు నివేదిక 2 వారాల్లో.
సెక్షన్ 14 విచారణ 4 + 2 నెలలు; సెక్షన్ 15 అంచనా (16+, హేయమైనది) 3 నెలల్లో.
సెక్షన్ 18: మందలింపు, మంత్రణం, సమాజ సేవ, జరిమానా, ప్రొబేషన్ ≤3 ఏళ్లు, ప్రత్యేక గృహం ≤3 ఏళ్లు; 18(3) → బాలల న్యాయస్థానం.
సెక్షన్లు 19–21: 21 ఏళ్ల వరకు సురక్షిత స్థలం; మరణశిక్ష లేదు, విడుదల లేని యావజ్జీవం లేదు.
సెక్షన్ 27 సీడబ్ల్యూసీ: చైర్‌పర్సన్ + 4; నెలకు 20 రోజులు సమావేశం; సెక్షన్ 29 ప్రత్యేక అధికారం; సెక్షన్ 31 24 గంటల్లో హాజరు; సెక్షన్ 38 దత్తతకు చట్టబద్ధంగా అర్హులు.
2021 సవరణ (2022 సెప్టెంబర్ 1 నుంచి అమలు): జిల్లా మేజిస్ట్రేట్/అదనపు జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ దత్తత ఉత్తర్వులు, పర్యవేక్షణ; తీవ్రమైన నేరం పరిధి విస్తరణ.

ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

లోతైన విశ్లేషణ

నేరం జరిగిన తేదీ నాటి వయసు ఎందుకు. ప్రతాప్ సింగ్ కేసు (Pratap Singh v State of Jharkhand, 2005) నుంచి, బాల్యాన్ని నేరం జరిగిన తేదీ నాటి వయసుతో నిర్ణయిస్తున్నారు; 2015 చట్టం దీన్ని సెక్షన్ 2(13)లో రాసింది. కాబట్టి 17 ఏళ్ల వయసులో చేసిన పనికి 20 ఏళ్ల వయసులో పట్టుబడిన వ్యక్తిని కూడా బోర్డే విచారిస్తుంది (సెక్షన్ 6), కానీ చిన్న బాలలతో పాటు పరిశీలన గృహంలో కాకుండా సురక్షిత స్థలంలో ఉంచుతారు; విచారణ సమయంలో 18 ఏళ్లు నిండిన బాలల గురించి సెక్షన్ 5 చెబుతుంది.

ప్రాథమిక అంచనా విచారణ కాదు. అంచనా విచారణ కాదని, సామర్థ్యం, అవగాహనపై ఒక నిర్ధారణ మాత్రమేనని సెక్షన్ 15 వివరణ చెబుతుంది. దానిపై బోర్డు ఉత్తర్వును సెషన్స్ కోర్టులో అప్పీల్ చేయవచ్చు (సెక్షన్ 101(2)); బోర్డు లేదా సీడబ్ల్యూసీ ఇతర ఉత్తర్వులపై చాలా అప్పీళ్లు 30 రోజుల్లోగా బాలల న్యాయస్థానానికి వెళతాయి; పెంపుడు సంరక్షణ, స్పాన్సర్‌షిప్‌పై సీడబ్ల్యూసీ ఉత్తర్వులపై అప్పీళ్లు జిల్లా మేజిస్ట్రేట్‌కు వెళతాయి (సెక్షన్ 101(1)).

కొత్త నేర చట్టాలు. 2024 జూలై 1 నుంచి బీఎన్‌ఎస్ (BNS), బీఎన్‌ఎస్‌ఎస్ (BNSS), బీఎస్‌ఏ (BSA) ఐపీసీ (IPC), సీఆర్‌పీసీ (CrPC), సాక్ష్య చట్టాల స్థానంలోకి వచ్చాయి. జేజే చట్టాన్ని మాత్రం మార్చలేదు; అందులో "నేర విచారణ ప్రక్రియా స్మృతి" (సంక్షిప్త, సమన్ల కేసు విచారణ), ఐపీసీ (హేయమైన నేరాలు) ప్రస్తావనలను ఇప్పుడు బీఎన్‌ఎస్‌ఎస్, బీఎన్‌ఎస్తో కలిపి చదువుతారు. వర్తించే చట్టం ఏదైనా, హేయమైన నేరాన్ని ఇప్పటికీ దాని కనీస శిక్షతోనే నిర్ణయిస్తారు.

చట్టం కింద ప్రొబేషన్ అధికారి పాత్ర. ప్రొబేషన్ అధికారి సామాజిక దర్యాప్తు నివేదిక రాస్తారు (సెక్షన్ 13), బెయిల్ లేదా ప్రొబేషన్‌పై విడుదలైన బాలలను పర్యవేక్షిస్తారు (సెక్షన్ 12, సెక్షన్ 18), వ్యక్తిగత సంరక్షణ ప్రణాళికను తయారుచేసి అమలును గమనిస్తారు, సెక్షన్ 19 కింద ఉంచిన బాలలపై తదుపరి నివేదికలు పంపుతారు. కాబట్టి ప్రొబేషన్ అధికారి ప్రొబేషన్‌పై ఉన్న బాలలతోనే కాకుండా, చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న ప్రతి బాలలతో (బెయిల్‌పై, పరిశీలన గృహంలో, లేదా ఉత్తర్వు కింద) పనిచేస్తారు.

ఉదాహరణ 1. సెక్షన్ 18(3) కింద, ప్రాథమిక అంచనా తర్వాత, బోర్డు బాలల విచారణను దేనికి బదిలీ చేస్తుంది? (a) సెషన్స్ కోర్టు (b) ప్రత్యేక న్యాయస్థానం (c) ప్రథమ శ్రేణి జ్యుడీషియల్ మేజిస్ట్రేట్ (d) అధికార పరిధి ఉన్న బాలల న్యాయస్థానం సాధన. సెక్షన్ 18(3) బాలల న్యాయస్థానాన్ని పేర్కొంటుంది. సమాధానం: (d)

ఉదాహరణ 2. చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న బాలల విషయంలో ఏది అనుమతించరు? (a) పోలీసులు పట్టుకోవడం (b) 24 గంటల్లోగా హాజరుపరచడం (c) సంకెళ్లు వాడటం (d) బెయిల్‌పై విడుదల సాధన. బేడీలు, సంకెళ్లు నిషిద్ధం. సమాధానం: (c)

ఉదాహరణ 3. బాలల సంక్షేమ కమిటీ వీరి వ్యవహారాలు చూస్తుంది: (a) సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన బాలలు (b) చట్టంతో సంఘర్షణలో ఉన్న బాలలు (c) రెండూ (d) వదిలివేసిన బాలలు మాత్రమే సాధన. సీడబ్ల్యూసీ సంరక్షణ, రక్షణ అవసరమైన బాలల వ్యవహారాలు చూస్తుంది (వదిలివేసిన బాలలు అందులో ఒక రకం). సమాధానం: (a)

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.