APPSC Paper I · Criminology · Juvenile and correctional institutions
బహిరంగ జైళ్లు, బోర్స్టల్ పాఠశాలలు, సర్టిఫైడ్, సంస్కరణ పాఠశాలలు, రిమాండ్ గృహాలు
బహిరంగ జైళ్లు (open prisons) ఎంపిక చేసిన, నమ్మకమైన శిక్షపడిన ఖైదీలను గోడలు, కటకటాలు, సాయుధ కాపలా లేకుండా ఉంచుతాయి; ఇవి స్వీయ క్రమశిక్షణ, పనిపై ఆధారపడతాయి. బోర్స్టల్ పాఠశాలలు (Borstal schools) (కెంట్‌లోని ఒక గ్రామం పేరు మీద; 1902లో రగుల్స్-బ్రైస్ ప్రారంభించారు; భారతదేశంలో మద్రాస్ బోర్స్టల్ పాఠశాలల చట్టం, 1925 నుంచి) కౌమార నేరస్థులకు (సుమారు 16–21 ఏళ్లు) వయోజన ఖైదీల నుంచి వేరుగా శిక్షణ ఇస్తాయి. పాత సంస్కరణ పాఠశాలలు (1897 చట్టం), బాలల చట్టాల (Children Acts) కింది సర్టిఫైడ్ పాఠశాలలు, రిమాండ్ గృహాలు నేటి జేజే చట్టం 2015 కింది ప్రత్యేక గృహాలు, పరిశీలన గృహాలకు పూర్వరూపాలు.
- APPSC Paper I
- 14 నిమిషాల చదువు
- ఉచితం
- ఇంగ్లిష్‌లో చదవండి (English)
ముఖ్య వాస్తవాలు
- రాజ్యాంగం: "జైళ్లు, సంస్కరణ సంస్థలు, బోర్స్టల్ సంస్థలు, అలాంటి ఇతర సంస్థలు" = రాష్ట్ర జాబితా (జాబితా II), అంశం 4. కాబట్టి ప్రతి రాష్ట్రం తన బోర్స్టల్, జైలు చట్టాలను తానే చేసుకుంటుంది.
- బహిరంగ సంస్థ (open institution) (మొదటి ఐక్యరాజ్యసమితి సదస్సు, జెనీవా, 1955): తప్పించుకోకుండా భౌతిక జాగ్రత్తలు (గోడలు, తాళాలు, కటకటాలు, సాయుధ కాపలా) ఉండవు; స్వీయ క్రమశిక్షణ, సమూహం పట్ల ఖైదీకి ఉండే బాధ్యతా భావం పై ఆధారపడిన వ్యవస్థ. ఇదే సదస్సు ఖైదీల పట్ల వ్యవహారానికి కనీస ప్రామాణిక నియమాలను (Standard Minimum Rules) ఆమోదించింది.
- భారతదేశంలో బహిరంగ సంస్థల రకాలు:
| రకం | ఎక్కడ ఉంటుంది | భద్రత |
|---|---|---|
| పాక్షిక బహిరంగ జైలు | ఒక మూసి ఉన్న జైలుకు అనుబంధంగా, దాని గోడకు కొంచెం బయట | ఎక్కువ నిఘా |
| బహిరంగ జైలు / బహిరంగ శిబిరం | వేరే స్థలం, పొలాల్లో లేదా ప్రజా పనుల్లో పని | కనిష్ఠం |
| బహిరంగ కాలనీ | ఖైదీ కుటుంబంతో నివసిస్తూ బయట పనిచేస్తాడు | అతి తక్కువ |
- భారతదేశంలో తొలి బహిరంగ శిబిరాలు: ఉత్తర్‌ప్రదేశ్, మోడల్ జైలు, లక్నో (1949) కు అనుబంధంగా బహిరంగ శిబిరం; సంపూర్ణానంద్ శిబిరం, చకియా (యూపీ), ఖైదీలు చంద్రప్రభ ఆనకట్టను నిర్మించారు; సంగనేర్ (జైపూర్), రాజస్థాన్: ఖైదీలు తమ కుటుంబాలతో నివసిస్తూ పట్టణంలో పనిచేసే బహిరంగ శిబిరం. అత్యధిక బహిరంగ శిబిరాలు ఉన్నది రాజస్థాన్‌లో.
- బోర్స్టల్:
- ఇంగ్లండ్‌లోని రోచెస్టర్, కెంట్ సమీపంలోని బోర్స్టల్ అనే గ్రామం పేరు మీద వచ్చింది.
- ఇంగ్లిష్ జైళ్ల కమిషన్ (Prison Commission) చైర్మన్ సర్ ఎవెలిన్ రగుల్స్-బ్రైస్ (Sir Evelyn Ruggles-Brise) 1902లో ఈ ప్రయోగాన్ని ప్రారంభించారు. అంతకుముందు గ్లాడ్‌స్టన్ కమిటీ (1895) యువ నేరస్థుల కోసం వేరుగా "శిక్షా సంస్కరణ సంస్థలు" కావాలని కోరింది (అది 16–23 ఏళ్ల వయస్సును సూచించింది); బోర్స్టల్ ప్రయోగం 16–21 ఏళ్ల నేరస్థులను తీసుకుంది.
- చట్టబద్ధ ఆధారం: నేర నివారణ చట్టం, 1908 (Prevention of Crime Act) (ఇంగ్లండ్). ఇంగ్లండ్‌లో క్రిమినల్ జస్టిస్ చట్టం, 1982 (Criminal Justice Act) దీనిని రద్దు చేసింది (దాని స్థానంలో యువ నిర్బంధం (youth custody) వచ్చింది).
- భారతదేశంలో బోర్స్టల్ చట్టాలు (సర్ అలెగ్జాండర్ కార్డ్యూ అధ్యక్షతన భారత జైళ్ల కమిటీ, 1919–20 తర్వాత):
| చట్టం | సంవత్సరం |
|---|---|
| మద్రాస్ బోర్స్టల్ పాఠశాలల చట్టం (మొదటిది; ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడులో కొనసాగుతోంది) | 1925 |
| పంజాబ్ బోర్స్టల్ చట్టం | 1926 |
| బెంగాల్ బోర్స్టల్ చట్టం | 1928 |
| బొంబాయి బోర్స్టల్ పాఠశాలల చట్టం | 1929 |
- సంస్కరణ పాఠశాలల చట్టం, 1897 (Reformatory Schools Act) (1876 చట్టం స్థానంలో వచ్చింది): న్యాయస్థానం యువ నేరస్థుడిని (youthful offender) (15 ఏళ్లలోపు బాలుడు) జైలుకు బదులు సంస్కరణ పాఠశాలకు 3 నుంచి 7 ఏళ్ల కాలానికి పంపవచ్చు, కానీ 18 ఏళ్ల వయస్సు దాటి కాదు.
- అప్రెంటిస్‌ల చట్టం, 1850 (Apprentices Act): నిరాశ్రయ బాలలు, చిన్న నేరాలు చేసే బాలలపై మొదటి భారతీయ చట్టం (వారిని ఒక వృత్తిలో అప్రెంటిస్‌లుగా కట్టిపెట్టింది).
- మొదటి బాలల చట్టం: మద్రాస్ బాలల చట్టం, 1920; తర్వాత బెంగాల్ (1922), బొంబాయి (1924). కేంద్ర బాలల చట్టం, 1960 (కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల కోసం).
- రిమాండ్ గృహం (remand home) (బాలల చట్టాలు): కేసు విచారణలో ఉన్నంతకాలం బాలలను స్వల్పకాలం నిర్బంధంలో ఉంచే స్థలం. దీని స్థానంలో పరిశీలన గృహం (observation home) వచ్చింది (జేజే చట్టం 1986; ఇప్పుడు జేజే చట్టం 2015 సెక్షన్ 47).
- సర్టిఫైడ్ పాఠశాల (certified school) (బాలల చట్టాలు): న్యాయస్థానం అప్పగించిన బాలలను దీర్ఘకాలిక శిక్షణ కోసం స్వీకరించేందుకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ధ్రువీకరించిన ఆవాస పాఠశాల. దీని వారసులు: ప్రత్యేక పాఠశాల (బాలల చట్టం 1960), ప్రత్యేక గృహం (జేజే చట్టాలు 1986, 2000, 2015; ఇప్పుడు సెక్షన్ 48).
వివరణ
1. బహిరంగ జైలు భావన.
- పూర్వరూపాలు: సర్ వాల్టర్ క్రాఫ్టన్ ఐరిష్ వ్యవస్థ (Irish system) (1850ల దశకం): ఖైదీ కఠిన నిర్బంధం నుంచి దశలవారీగా తక్కువ భద్రత ఉన్న మధ్యంతర జైలుకు (లస్క్) చేరి, తర్వాత టికెట్ ఆఫ్ లీవ్ (ticket of leave) పై విడుదలయ్యేవాడు. స్విట్జర్లాండ్‌లోని విట్జ్‌విల్ (Witzwil) కాలనీ (1890ల దశకం) ఖైదీలతో బహిరంగ వ్యవసాయ భూమిలో పని చేయించింది.
- ఆధారం: భయపెట్టడం కాదు, సంస్కరణ. నమ్మకం, పని ఖైదీని స్వేచ్ఛా జీవితానికి సిద్ధం చేస్తాయి; జైలు జీవితం వీలైనంతవరకు సాధారణ జీవితాన్ని పోలి ఉండాలి.
- ఎవరిని పంపుతారు (సాధారణ జైలు నియమాలు): శిక్ష పడిన ఖైదీలు (విచారణ ఖైదీలు కాదు), మంచి ప్రవర్తన ఉన్నవారు, మూసి ఉన్న జైలులో శిక్షలో కొంత భాగం పూర్తిచేసినవారు, పని చేయగల శారీరక సామర్థ్యం ఉన్నవారు. సాధారణంగా మినహాయించేవారు: అలవాటు నేరస్థులు, తప్పించుకున్నవారు లేదా తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించినవారు, మానసిక స్థిమితం లేని ఖైదీలు, రాష్ట్ర నియమాలు పేర్కొన్న నేరాల్లో శిక్షపడినవారు (తరచూ తీవ్రమైన లైంగిక నేరాలు, మాదకద్రవ్యాల నేరాలు).
- కార్యక్రమాలు: వ్యవసాయం, పాడి, ఉద్యాన పంటలు, ఆనకట్టలు, కాలువలు, రోడ్ల పనులు, చిన్న పరిశ్రమలు; వేతనాలు, వాటిలో కొంత కుటుంబానికి లేదా బాధితుడికి వెళ్తుంది; కుటుంబ సందర్శనలు లేదా కుటుంబంతో నివాసం (బహిరంగ కాలనీల్లో); ఖైదీల పంచాయతీల ద్వారా స్వయంపాలన.
| ప్రయోజనాలు | పరిమితులు |
|---|---|
| ఒక్కో ఖైదీకి తక్కువ ఖర్చు (కొద్ది గోడలు, కాపలాదారులు; ఖైదీల పని ఖర్చులో కొంత భరిస్తుంది) | తప్పించుకోవడం సాధ్యమే |
| మూసి ఉన్న జైళ్లలో రద్దీని తగ్గిస్తుంది | స్థానికులు వ్యతిరేకిస్తారు |
| కుటుంబ బంధాలను నిలుపుతుంది; జైలు సంస్కృతికి అలవాటుపడటం తక్కువ | కొద్దిమంది ఖైదీలు మాత్రమే అర్హులు అవుతారు |
| పని నైపుణ్యాలు, వేతనాలు పునరావాసానికి సహాయపడతాయి | నిందకు అధికారులు భయపడతారు; కొన్ని రాష్ట్రాలే పూర్తిగా వినియోగిస్తాయి |
| మెరుగైన మానసిక, శారీరక ఆరోగ్యం | కఠిన ఎంపిక వల్ల దీర్ఘకాల శిక్షపడినవారిలో ఎక్కువమంది బయటే ఉంటారు |
2. భారత సంస్కరణ నివేదికల్లో బహిరంగ జైళ్లు.
- అఖిల భారత జైలు మాన్యువల్ కమిటీ (1957–59): బహిరంగ శిబిరాలు, ఒక నమూనా జైలు మాన్యువల్‌ను సిఫార్సు చేసింది.
- ముల్లా కమిటీ (జైలు సంస్కరణలపై అఖిల భారత కమిటీ, 1980–83): ప్రతి రాష్ట్రంలో బహిరంగ సంస్థలు, యువ నేరస్థులకు వేరు సంస్థలు సిఫార్సు చేసింది.
- నమూనా జైలు మాన్యువల్ 2016 (కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ): బహిరంగ సంస్థలపై ఒక అధ్యాయం (ఎంపిక, పని, వేతనాలు, కుటుంబ సంబంధాలు).
- నమూనా జైళ్లు, దిద్దుబాటు సేవల చట్టం, 2023 (Model Prisons and Correctional Services Act) (కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ; జైళ్ల చట్టం 1894 స్థానంలో రాష్ట్రాలు స్వీకరించేందుకు ఒక నమూనా చట్టం): పెరోల్, ఫర్లోతో పాటు బహిరంగ, పాక్షిక బహిరంగ దిద్దుబాటు సంస్థలకు వీలు కల్పిస్తుంది. జైళ్ల గురించి CR-PN-03లో ఉంది.
3. బోర్స్టల్ వ్యవస్థ.
- ఉద్దేశం: కౌమార నేరస్థులు (సుమారు 16–21) బాలల సంస్థలకు పెద్దవారు, కానీ వారికి నేరాలు నేర్పే వయోజన ఖైదీలతో కలవకూడదు.
- పద్ధతి: జైలు శిక్షకు బదులు న్యాయస్థానం శిక్షణ కాలానికి బోర్స్టల్ పాఠశాలలో నిర్బంధాన్ని ఆదేశిస్తుంది: విద్య, ఒక వృత్తి, శారీరక శిక్షణ, క్రమశిక్షణ, ప్రవర్తనతో సంపాదించే సౌకర్యాలతో గ్రేడ్ (దశల) వ్యవస్థ, పర్యవేక్షణలో లైసెన్స్‌పై విడుదల, ఆ తర్వాత అనంతర సంరక్షణ.
- నేటి భారతదేశంలో: ఎన్‌సీఆర్‌బీ (NCRB) ప్రచురణ (Prison Statistics India) లో బోర్స్టల్ పాఠశాలలు వేరే జైలు రకంగా కనిపిస్తాయి; కొన్ని రాష్ట్రాలు మాత్రమే వీటిని నడుపుతున్నాయి. జేజే చట్టం 2000 18 ఏళ్లలోపు ప్రతి వ్యక్తినీ "జువెనైల్"గా చేసినప్పటి నుంచి, బోర్స్టల్ చట్టాలు ఆచరణలో సుమారు 18–21 ఏళ్ల యువ నేరస్థులకు వర్తిస్తాయి; 18 ఏళ్లలోపు ఎవరైనా జేజే వ్యవస్థకు వెళ్తారు (CR-JC-01, SOC-CY-05).
4. సంస్కరణ పాఠశాలలు, సర్టిఫైడ్ పాఠశాలలు, రిమాండ్ గృహాలు: వంశక్రమం.
| పాత సంస్థ (చట్టం) | అది చేసిన పని | నేటి వారసుడు (జేజే చట్టం 2015) |
|---|---|---|
| సంస్కరణ పాఠశాల (1897 చట్టం) | శిక్షపడిన 15 ఏళ్లలోపు బాలురకు దీర్ఘ శిక్షణ | ప్రత్యేక గృహం (సెక్షన్ 48) |
| సర్టిఫైడ్ / ఆమోదిత పాఠశాల (బాలల చట్టాలు) | న్యాయస్థానం అప్పగించిన బాలలకు దీర్ఘ శిక్షణ | ప్రత్యేక గృహం (సెక్షన్ 48) / బాలల గృహం (సెక్షన్ 50) |
| రిమాండ్ గృహం (బాలల చట్టాలు) | విచారణ సమయంలో స్వల్పకాల నివాసం | పరిశీలన గృహం (సెక్షన్ 47) |
| బోర్స్టల్ పాఠశాల (బోర్స్టల్ చట్టాలు) | 16–21 ఏళ్ల కౌమార నేరస్థులు | హేయమైన కేసుల్లో 16–18 ఏళ్లవారికి సురక్షిత స్థలం (సెక్షన్ 49); 18–21 ఏళ్లవారికి బోర్స్టల్ |
- సంస్కరణ పాఠశాలల చట్టం కింద బాలుడిని అతని కాలం ముగియకముందే నమ్మకమైన యజమాని వద్దకు లైసెన్స్‌పై పంపవచ్చు. బాలల చట్టాలు వచ్చిన కొద్దీ ఈ చట్టం రాష్ట్రాలవారీగా అమలు కోల్పోయింది; జేజే చట్టాలు (1986, 2000, 2015) మొత్తం వ్యవస్థను ఒకే జాతీయ చట్టంతో భర్తీ చేశాయి.
- బాలల చట్టం, 1960 (కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు): పరిశీలన గృహాలు (విచారణ సమయంలో), బాలల గృహాలు (నిరాదరణకు గురైన బాలలు), ప్రత్యేక పాఠశాలలు (నేరప్రవృత్తి గల బాలలు), అనంతర సంరక్షణ సంస్థలు.
- జేజే చట్టం, 1986: జువెనైల్ గృహాలు (నిరాదరణకు గురైన బాలలు), ప్రత్యేక గృహాలు (నేరప్రవృత్తి గల బాలలు), పరిశీలన గృహాలు (విచారణ సమయంలో); జువెనైల్ అంటే 16 ఏళ్లలోపు బాలుడు, 18 ఏళ్లలోపు బాలిక.
5. జేజే చట్టం 2015 సంస్థలు (జాబితా మాత్రమే; వివరాలు CR-JC-01లో): పరిశీలన గృహం సెక్షన్ 47, ప్రత్యేక గృహం సెక్షన్ 48, సురక్షిత స్థలం సెక్షన్ 49, బాలల గృహం సెక్షన్ 50, తగిన సంస్థ సెక్షన్ 51, తగిన వ్యక్తి సెక్షన్ 52, బహిరంగ ఆశ్రయం సెక్షన్ 43.
ఆంధ్రప్రదేశ్ కోణం
- ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఏది ఎవరి నిర్వహణలో. జేజే చట్టం కింది గృహాలు (పరిశీలన గృహాలు, ప్రత్యేక గృహాలు, బాలల గృహాలు), నేరస్థుల ప్రొబేషన్ చట్టం కింది ప్రొబేషన్ పని జువెనైల్ సంక్షేమం, దిద్దుబాటు సేవలు, వీధి బాలల సంక్షేమ శాఖ పరిధిలో ఉన్నాయి. నోటిఫికేషన్ 12/2026 లోని పోస్టులు (జిల్లా ప్రొబేషన్ అధికారి గ్రేడ్ II / ఇన్‌టేక్ ప్రొబేషన్ అధికారి) ఏపీ జువెనైల్ సంక్షేమ, దిద్దుబాటు సబ్ సర్వీసెస్‌లో ఉన్నాయి. అనంతపురం బహిరంగ జైలు (ఒక వ్యవసాయ కాలనీ) సహా వయోజన జైళ్లు జైళ్లు, దిద్దుబాటు సేవల శాఖ పరిధిలో ఉన్నాయి.
- ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో బోర్స్టల్ చట్టం: మద్రాస్ రాష్ట్రం నుంచి వారసత్వంగా వచ్చిన మద్రాస్ బోర్స్టల్ పాఠశాలల చట్టం, 1925, ఆంధ్రప్రదేశ్ బోర్స్టల్ పాఠశాలల చట్టం, 1925 గా కొనసాగుతోంది.
తరచూ చేసే పొరపాట్లు
- ✗ "జైళ్లు, బోర్స్టల్‌లు ఉమ్మడి జాబితాలో ఉన్నాయి." ✓ రాష్ట్ర జాబితా, అంశం 4. (రాష్ట్రాల మధ్య ఖైదీల బదిలీ మాత్రమే ఉమ్మడి జాబితా అంశం 4.)
- ✗ "పాక్షిక బహిరంగ జైళ్లు మూసి ఉన్న జైళ్లకు దూరంగా ఉంటాయి." ✓ అవి మూసి ఉన్న జైలుకు అనుబంధంగా, దాని గోడకు కొంచెం బయట, బహిరంగ జైళ్ల కంటే ఎక్కువ నిఘాతో ఉంటాయి.
- ✗ "బోర్స్టల్ దాని స్థాపకుడి పేరు మీద వచ్చింది." ✓ రోచెస్టర్, కెంట్ సమీపంలోని గ్రామం పేరు మీద; స్థాపకుడు రగుల్స్-బ్రైస్ (1902).
- ✗ "భారతదేశంలో మొదటి బోర్స్టల్ చట్టం చేసింది బొంబాయి." ✓ మద్రాస్, 1925; బొంబాయి 1929లో వచ్చింది.
- ✗ "భారత జైళ్ల కమిటీ 1980–83 నాటిది." ✓ భారత జైళ్ల కమిటీ = 1919–20 (కార్డ్యూ); 1980–83 = ముల్లా కమిటీ.
- ✗ "సంస్కరణ పాఠశాలల చట్టం, 1987" లేదా "18 ఏళ్లలోపు బాలురు". ✓ 1897; యువ నేరస్థుడు = 15 ఏళ్లలోపు బాలుడు, 3–7 ఏళ్లు ఉంచుతారు, 18 దాటి కాదు.
- ✗ "రిమాండ్ గృహాలు దీర్ఘకాలిక శిక్షణ ఇచ్చేవి." ✓ అవి విచారణ సమయంలో స్వల్పకాల నివాసం కోసం; దీర్ఘకాలిక శిక్షణ ఇచ్చినవి సర్టిఫైడ్ పాఠశాలలు.
- ✗ "విచారణ ఖైదీలను బహిరంగ జైళ్లకు పంపవచ్చు." ✓ మంచి ప్రవర్తన గల ఎంపిక చేసిన శిక్షపడిన ఖైదీలను మాత్రమే.
- ✗ "యూపీ మొదటి బహిరంగ శిబిరం (1949) కాన్పూర్ / వారణాసిలో ఉంది." ✓ మోడల్ జైలు, లక్నో కు అనుబంధంగా.
త్వరిత పునశ్చరణ
- జైళ్లు, సంస్కరణ సంస్థలు, బోర్స్టల్‌లు: రాష్ట్ర జాబితా అంశం 4.
- బహిరంగ సంస్థ: భౌతిక అడ్డంకులు ఉండవు; స్వీయ క్రమశిక్షణ (ఐక్యరాజ్యసమితి సదస్సు, జెనీవా 1955).
- పాక్షిక బహిరంగ (మూసి ఉన్న జైలు పక్కన) → బహిరంగ శిబిరం → బహిరంగ కాలనీ (కుటుంబంతో).
- యూపీ: లక్నో 1949; చకియా (చంద్రప్రభ ఆనకట్ట); రాజస్థాన్: సంగనేర్, అత్యధిక శిబిరాలు.
- బోర్స్టల్: కెంట్‌లోని గ్రామం; రగుల్స్-బ్రైస్ 1902; గ్లాడ్‌స్టన్ 1895; 1982లో రద్దు.
- భారతదేశం: జైళ్ల కమిటీ 1919–20 (కార్డ్యూ); మద్రాస్ 1925, పంజాబ్ 1926, బెంగాల్ 1928, బొంబాయి 1929.
- సంస్కరణ పాఠశాలల చట్టం 1897: 15 ఏళ్లలోపు బాలుడు, 3–7 ఏళ్లు, 18 దాటి కాదు.
- అప్రెంటిస్‌ల చట్టం 1850 మొదటిది; మద్రాస్ బాలల చట్టం 1920 మొదటి బాలల చట్టం; బాలల చట్టం 1960 (కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు).
- రిమాండ్ గృహం → పరిశీలన గృహం (సెక్షన్ 47); సర్టిఫైడ్ పాఠశాల / సంస్కరణ పాఠశాల → ప్రత్యేక గృహం (సెక్షన్ 48).
- ముల్లా (1980–83): ప్రతి రాష్ట్రంలో బహిరంగ సంస్థలు; నమూనా జైళ్ల చట్టం 2023: బహిరంగ, పాక్షిక బహిరంగ.
ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)
లోతైన విశ్లేషణ
- బహిరంగ జైళ్లు ఎందుకు తక్కువగానే ఉన్నాయి. రద్దీని తగ్గించేందుకు బహిరంగ జైళ్లను వినియోగించాలని సుప్రీంకోర్టు రాష్ట్రాలను పదేపదే కోరింది (జైళ్లు తరచూ సామర్థ్యానికి మించి ఖైదీలను ఉంచుతున్నాయి, ఖైదీల్లో సుమారు నలుగురిలో ముగ్గురు విచారణ ఖైదీలు (Prison Statistics India 2022), విచారణ ఖైదీలు అర్హులు కారు). ఎంపిక నియమాలు జాగ్రత్తగా ఉంటాయి; బదిలీని సిఫార్సు చేసిన అధికారినే ఏ తప్పించుకోవడానికైనా నిందిస్తారు. రాజస్థాన్ బహిరంగ శిబిరాలపై జరిగిన అధ్యయనాలు తక్కువ తప్పించుకునే రేట్లు, మూసి ఉన్న జైళ్ల కంటే చాలా తక్కువ ఖర్చును గుర్తించాయి.
- బహిరంగ జైలు, పెరోల్, ఫర్లో మధ్య తేడా. పెరోల్, ఫర్లో మూసి ఉన్న జైలు నుంచి తాత్కాలిక విడుదల; బహిరంగ జైలు దాదాపు స్వేచ్ఛా పరిస్థితుల్లో శిక్ష అనుభవించే స్థలం. ఈ మూడూ ఒక ప్రగతిశీల దశల వ్యవస్థలో మెట్లు.
- బోర్స్టల్, "పాజిటివ్ స్కూల్". బోర్స్టల్ భావన సంస్కరణ సిద్ధాంతాన్ని అనుసరిస్తుంది: వ్యక్తిగత చికిత్స, ఒక అనిర్దిష్ట అంశం (సిద్ధమైనప్పుడు విడుదల), విడుదల తర్వాత పర్యవేక్షణ. బోర్స్టల్ నుంచి వచ్చినవారు మళ్లీ నేరాలు చేయడం ఎక్కువగా ఉందని తర్వాత ఇంగ్లండ్‌లో విమర్శకులు గుర్తించారు; అది 1982లో దాని రద్దుకు దారితీసింది.
- సంపూర్ణ సంస్థ (total institution). గాఫ్‌మన్ రచన (Asylums) (1961) బోర్స్టల్‌లకు, గృహాలకు కూడా వర్తిస్తుంది: ఏకరీతి దినచర్యలు, గుర్తింపు కోల్పోవడం. బహిరంగ, సమాజ ఆధారిత సంరక్షణ ఈ ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. జేజే చట్టం 2015 సంస్థల్లో ఉంచడాన్ని చివరి ప్రత్యామ్నాయంగా చేసింది (సెక్షన్ 3).
- సాధించిన ఉదాహరణలు.
- ప్ర. మూసి ఉన్న జైళ్లకు అనుబంధంగా, చుట్టుకొలతకు కొంచెం బయట, ఎక్కువ నిఘాలో ఉండే జైళ్లు: స. పాక్షిక బహిరంగ జైళ్లు.
- ప్ర. బొంబాయి బోర్స్టల్ పాఠశాలల చట్టం చేసిన సంవత్సరం: స. 1929 (మద్రాస్ 1925 మొదటిది).
- ప్ర. A (నిశ్చితాభిప్రాయం): బహిరంగ జైళ్లలో ఒక్కో ఖైదీకి ఖర్చు తక్కువ. R (కారణం): వాటికి కొద్ది భద్రతా నిర్మాణాలు చాలు, ఖైదీల పని ఖర్చులో కొంత భరిస్తుంది. స. రెండూ నిజం; R, Aను వివరిస్తుంది.
- ప్ర. క్రమంలో అమర్చండి: సంస్కరణ పాఠశాలల చట్టం, ఇంగ్లండ్‌లో బోర్స్టల్ ప్రయోగం, మద్రాస్ బాలల చట్టం, మద్రాస్ బోర్స్టల్ పాఠశాలల చట్టం. స. 1897 → 1902 → 1920 → 1925.
ఈ అంశాన్ని ప్రాక్టీస్ చేయండి. Medha AI యాప్‌లో సమాధానాల వివరణతో ప్రశ్నలు.
అన్ని తెలుగు నోట్స్ · All Juvenile and correctional institutions notes · APPSC Paper I notes · ఉచితంగా మొదలుపెట్టండి
Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.