ఆళ్వార్లు, నాయనార్లు, బసవేశ్వరుడు

ముఖ్య వాస్తవాలు

భక్తి ఉద్యమం

తమిళ దేశంలో క్రీ.శ. 6వ–7వ శతాబ్దాల్లో మొదలైంది; అప్పుడు బలంగా వ్యాపిస్తున్న జైన, బౌద్ధ మతాలను అడ్డుకోవడం ఒక కారణం; కులభేదం లేకుండా, స్త్రీలకూ తెరిచి ఉన్న స్వచ్ఛమైన భక్తి ఒక్కటే భగవంతుని చేరడానికి చాలని బోధించింది.
రెండు భక్త బృందాలు: ఆళ్వార్లు (విష్ణువు), నాయనార్లు (శివుడు). ఇది కర్ణాటకలో బసవుని వీరశైవంగా, మధ్వుల దాసకూటంగా విస్తరించి, తర్వాత ఉత్తరాదికి చేరింది (కబీర్, మీరాబాయి, తులసీదాస్).

ఆళ్వార్లు (వైష్ణవ భక్తులు)

12 మంది ఆళ్వార్లు; ఈ పదానికి భగవంతునిలో "మునిగినవారు" అని అర్థం ("జ్ఞానఖనులు", "కాపాడేవారు" అనే అర్థాలూ చెబుతారు). విష్ణువు ఆయుధాలు, ఆభరణాలు, పరివార దేవతల అంశలుగా భావిస్తారు. వారి తమిళ గీతాలు పాశురాలు.
ముదల్ (తొలి) ఆళ్వార్లు: పొయిగై ఆళ్వార్, భూతత్తాళ్వార్ (భూతం), పేయాళ్వార్ (పేయ్).
నమ్మాళ్వార్ (శఠకోపుడు, మారన్, పరాంకుశుడు) అందరిలో గొప్పవారు; ఆయన తిరువాయ్‌మొళిని ద్రావిడ (తమిళ) వేదం అంటారు. జన్మస్థలం తిరుక్కురుగూర్ (ఆళ్వార్ తిరునగరి); చింతచెట్టు కింద మౌనంగా గడిపారు. విష్ణు ఆలయాల్లో భక్తుల తలపై ఉంచే శఠగోపం (శఠారి) ఆయన పేరు మీదే.
మధురకవి ఆళ్వార్ తన గురువు నమ్మాళ్వార్‌ను మాత్రమే కీర్తించారు (కణ్ణినుణ్ శిరుత్తాంబు, 11 పాశురాలు).
ఆండాళ్ ఏకైక మహిళా ఆళ్వార్; ఆమెను గోదా / గోదాదేవి, చూడికొడుత్త నాచ్చియార్ ("తాను ధరించిన మాలను సమర్పించినది") అని కూడా అంటారు. రచనలు: తిరుప్పావై (30 పాశురాలు), నాచ్చియార్ తిరుమొళి. భూదేవి అవతారంగా భావిస్తారు. శ్రీరంగం రంగనాథస్వామిని వివాహమాడారు.
శ్రీవిల్లిపుత్తూరుకు చెందిన పెరియాళ్వార్ (విష్ణుచిత్తుడు): ఆండాళ్ పెంపుడు తండ్రి; తిరుప్పల్లాండు రచించారు (పల్లాండు, ప్రతి ప్రబంధ పారాయణం మొదట్లో భగవంతునికి పాడే మంగళాశాసనం); భగవంతుని తన బిడ్డగా లాలించారు (వాత్సల్య భక్తి).
కులశేఖర ఆళ్వార్: కేరళకు చెందిన చేర రాజు, శ్రీరాముని పరమ భక్తుడు; పెరుమాళ్ తిరుమొళి (తమిళం), ముకుందమాల (సంస్కృతం). తిరుమల గర్భాలయ గడప కులశేఖర పడి.
తిరుమంగై ఆళ్వార్ (పరకాలుడు, కలియన్): ఒకప్పుడు చోళ రాజు వద్ద సేనాధిపతి (సామంతుడు); దివ్యదేశాలపై అత్యధిక పాశురాలు ఆయనవే (పెరియ తిరుమొళి; ఆరు ప్రబంధాలు); బిరుదు నార్కవిప్పెరుమాళ్ (నాలుగు రకాల కవిత్వంలో ప్రవీణుడు).
నాలాయిర దివ్య ప్రబంధం ("నాలుగు వేల పవిత్ర పాశురాలు", 12 మంది ఆళ్వార్ల సుమారు 4,000 పాశురాలు)ను నాథమునులు (9వ–10వ శతాబ్దం) సంకలనం చేశారు; దీన్ని ద్రావిడ వేదంగా గౌరవిస్తారు.
108 దివ్యదేశాలు: ఆళ్వార్లు కీర్తించిన విష్ణు క్షేత్రాలు. ఏపీలో రెండు: తిరుమల, అహోబిలం.

12 మంది ఆళ్వార్లు ఒక్క చూపులో

ఆళ్వార్	మరో పేరు / జన్మస్థలం	ప్రధాన రచన	విశేషం
పొయిగై	సరోయోగి; కాంచీపురం (ఆలయ కోనేరులో బంగారు తామరలో)	ముదల్ తిరువందాది	తొలి ఆళ్వార్; అయోనిజుడు
భూతత్తాళ్వార్	భూతయోగి; మామల్లపురం (మాధవీ లత పువ్వులో)	ఇరండాం తిరువందాది	ముదల్ ఆళ్వార్
పేయాళ్వార్	మహాయోగి; మైలాపూర్ (కలువ పువ్వులో)	మూండ్రాం తిరువందాది	ముదల్ ఆళ్వార్
తిరుమళిసై	భక్తిసారుడు; తిరుమళిసై	నాన్ముగన్ తిరువందాది, తిరుచ్చంద విరుత్తం	కంచి స్వామి యథోక్తకారి అయ్యాడు
నమ్మాళ్వార్	శఠకోపుడు; తిరుక్కురుగూర్	తిరువాయ్‌మొళి, తిరువిరుత్తం	ద్రావిడ వేదం
మధురకవి	తిరుక్కోళూర్	కణ్ణినుణ్ శిరుత్తాంబు	నమ్మాళ్వార్‌ను కీర్తించారు
కులశేఖర	చేర రాజు	పెరుమాళ్ తిరుమొళి, ముకుందమాల	రామభక్తుడు; కులశేఖర పడి
పెరియాళ్వార్	విష్ణుచిత్తుడు; శ్రీవిల్లిపుత్తూరు	తిరుప్పల్లాండు, పెరియాళ్వార్ తిరుమొళి	ఆండాళ్ తండ్రి; వాత్సల్యం
ఆండాళ్	గోదా; శ్రీవిల్లిపుత్తూరు	తిరుప్పావై, నాచ్చియార్ తిరుమొళి	ఏకైక మహిళ; భూదేవి అవతారం
తొండరడిప్పొడి	విప్రనారాయణుడు; తిరుమండంగుడి	తిరుమాలై, తిరుప్పళ్ళియెళుచ్చి	పూలమాల సేవ
తిరుప్పాణ్	మునివాహనుడు; ఉరైయూర్	అమలనాదిపిరాన్ (10 పాశురాలు)	పాణర్ (గాయక) కులం
తిరుమంగై	పరకాలుడు; తిరుక్కురైయలూర్	పెరియ తిరుమొళి, తిరునెడుందాండకం	అత్యధిక దివ్యదేశాలు; మాజీ చోళ సేనాధిపతి

నాయనార్లు (శైవ భక్తులు)

63 మంది నాయనార్లు ("నాయకులు", పూజ్యులు); తమిళంలో ఈ 63 మందిని అరవత్తుమూవర్ అంటారు. పాశురాలు తమిళంలో. 63 మంది విగ్రహాలూ శ్రీకాళహస్తి ఆలయంలో ఉన్నాయి.
శివుని అనేక భావాలతో ఆరాధించారు: తల్లిగా, తండ్రిగా, స్నేహితుడిగా, యజమానిగా.
నల్వార్ ("నలుగురు"), శైవంలో అగ్రగణ్యులు: అప్పర్, సంబందర్, సుందరర్, మాణిక్యవాచకర్.
వారి జీవిత చరిత్రలు: చోళ రాజు రెండో కులోత్తుంగుని (12వ శతాబ్దం) మంత్రి సెక్కిళార్ రచించిన పెరియ పురాణం (తిరుత్తొండర్ పురాణం అని కూడా).
శైవ పాశుర సంకలనం: తిరుమురై (12 గ్రంథాలు). మొదటి రాజరాజు కాలంలో (10వ శతాబ్దం) నంబియాండార్ నంబి తొలి 11 గ్రంథాలను కూర్చారు; పెరియ పురాణం 12వ గ్రంథంగా చేరింది.
తేవారం (తిరుమురై 1–7): సంబందర్ (1–3; బాల భక్తుడు), అప్పర్ (4–6; ఒకప్పుడు జైనుడు), సుందరర్ (7; శివుడు ఆయనకు స్నేహితుడు).
మాణిక్యవాచకర్ తిరువాచకం (తిరుమురై 8) రచించారు. ఆయన నలుగురు సమయ కురవర్లలో ఒకరు (అప్పర్, సంబందర్, సుందరర్‌లతో పాటు), కానీ 63 మందిలో ఒకరు కాదు.
సుందరర్ రచించిన తిరుత్తొండత్తొగై తొలిసారి భక్తుల జాబితా ఇచ్చింది; పెరియ పురాణం దాన్ని విస్తరించింది.
తిరుమూలర్ తిరుమందిరం (తిరుమురై 10) రచించారు.
మహిళా నాయనార్లు (ముగ్గురు): కారైక్కాల్ అమ్మైయార్, మంగైయర్కరసి (పాండ్య రాణి), ఇసైజ్ఞానియార్ (సుందరర్ తల్లి).
శివునికి తన కళ్లను అర్పించిన బోయవాడు తిన్నడు (తమిళంలో తిణ్ణన్), అంటే కన్నప్ప నాయనార్, శ్రీకాళహస్తి (ఏపీ)తో ముడిపడి ఉన్నారు; కోర్సు పుస్తకం ఆయన జన్మస్థలాన్ని రాజంపేట సమీపంలోని ఊటుకూరుగా (కడప ప్రాంతం) చెబుతుంది; అంటే ఆయన తెలుగు నాయనార్.

బసవేశ్వరుడు, వీరశైవం

బసవన్న (బసవ, బసవేశ్వరుడు), 12వ శతాబ్దం (సుమారు 1134–1196); జన్మస్థలం బాగేవాడి (విజయపుర జిల్లా, కర్ణాటక); తల్లిదండ్రులు మాదరస, మాదాంబ (మాదలాంబిక).
బాల్యంలో ఉపనయనాన్ని నిరాకరించి కూడలసంగమం (కృష్ణా–మలప్రభ సంగమం) చేరి సంగమేశ్వరుని ఆరాధించారు; ఆయన వచనాలు కూడలసంగమదేవ అనే ముద్రతో ముగుస్తాయి.
పాత కల్యాణి చాళుక్య రాజ్యాన్ని కళ్యాణ (బసవకళ్యాణ్) నుంచి పాలించిన కలచూరి రాజు రెండో బిజ్జలుని వద్ద కోశాధికారి (భండారి) నుంచి ప్రధానమంత్రి అయ్యారు.
శైవంలో ఒక శాఖ అయిన వీరశైవాన్ని (లింగాయత్ మతం) ప్రచారం చేశారు; అనుచరులను లింగాయతులు లేదా శరణులు అంటారు.
కళ్యాణలో అనుభవ మంటపాన్ని ("అనుభవ మందిరం") స్థాపించారు; దీన్ని తొలి మత పార్లమెంట్ అంటారు: అన్ని కులాల, స్త్రీ పురుషులైన శరణులు అక్కడ చర్చించారు; అధ్యక్షుడు అల్లమ ప్రభువు.
ఆలయ విగ్రహాలకు బదులు అనుచరులు శరీరంపై ఇష్టలింగం ధరిస్తారు: "దేహమే దేవాలయం". బోధనలు కన్నడ వచనాల్లో (చిన్న గద్య కవితలు).
ముఖ్య భావనలు: కాయకమే కైలాసం (పనే పూజ), దాసోహం (సంపాదించిన దాన్ని పంచుకోవడం).
సహచర మహాత్ములు (శరణులు): అల్లమ ప్రభువు, అక్క మహాదేవి (చెన్నమల్లికార్జునుని భక్తురాలు), చెన్నబసవన్న (మేనల్లుడు), సిద్ధరామ.
బసవ జయంతి: వైశాఖ శుద్ధ తదియ (అక్షయ తృతీయ).
బసవ పురాణం (తెలుగు, ద్విపద ఛందస్సు) రచయిత పాల్కురికి సోమనాథుడు.
ఆంధ్రలో వీరశైవం కాకతీయుల కాలంలో వర్ధిల్లింది; ప్రధాన ప్రచారకుడు మల్లికార్జున పండితారాధ్యుడు వైదిక ఆచారాలను భక్తితో కలిపారు: ఆరాధ్య శైవం.

వివరణ

తెలుసుకోవాల్సిన ఆళ్వార్ కథలు.

తిరుక్కోవలూరు: ఒక వర్షపు రాత్రి ముగ్గురు ముదల్ ఆళ్వార్లు ఒక చిన్న ఆశ్రయంలో ఇరుక్కుపోయారు; నాలుగో వ్యక్తి లోపలికి నెట్టుకొస్తున్నట్లు అనిపించింది, అది స్వయంగా విష్ణువే. వారి మూడు తిరువందాదులు (ఒక్కొక్కటి 100 పాశురాలు) అక్కడే మొదలయ్యాయి: పొయిగై లోకాన్ని ప్రమిదగా, సముద్రాన్ని నెయ్యిగా, సూర్యుణ్ని జ్యోతిగా చేసి దీపం వెలిగించారు; భూతం ప్రేమను ప్రమిదగా, తపనను నెయ్యిగా చేసి వెలిగించారు; ఆ వెలుగులో పేయ్ లక్ష్మీసమేత నారాయణుని దర్శించారు.
తిరుమళిసై (పంచమ కులంలో పుట్టినవారు, చక్రం అంశగా భావిస్తారు): ఆయన కంచి వదిలి వెళ్లగా స్వామి కూడా తన శేషశయ్యను చుట్టుకొని వెంట వెళ్లాడు; అందుకే కంచి స్వామిని యథోక్తకారి ("చెప్పినట్లు చేసేవాడు") అంటారు.
నమ్మాళ్వార్ పసివాడిగా ఎప్పుడూ ఏడవలేదు, పాలు తాగలేదని ప్రతీతి; తల్లిదండ్రులు ఆలయంలో వదిలేశారు; మధురకవి వచ్చేవరకు 16 ఏళ్లు ఒక చింతచెట్టు కింద ధ్యానంలో ఉన్నారు.
ఆండాళ్ పెరియాళ్వార్‌కు ఒక తులసి మొక్క కింద దొరికారు. భగవంతుని కోసం ఉంచిన మాలలను ఆమె రహస్యంగా ధరించేవారు; ఆ మాలలే తనకు ఇష్టమని భగవంతుడు పెరియాళ్వార్‌కు చెప్పాడు. తిరుప్పావైని మార్గళి (ధనుర్మాసం) మాసంలో పాడతారు.
పెరియాళ్వార్ పాండ్య రాజసభలో వాదంలో గెలిచారు; విష్ణువు గరుడునిపై ప్రత్యక్షం కాగా, దిష్టి తగలకూడదని పెరియాళ్వార్ తిరుప్పల్లాండు పాడారు.
కులశేఖరుడు భక్తులు తనను తొక్కుకుంటూ వెళ్లేలా తిరువేంకటం (తిరుమల)లో ఒక మెట్టుగా ఉండాలని కోరుకున్నారు; అందుకే గర్భాలయం వద్ద ఉన్న మెట్టు కులశేఖర పడి.
తొండరడిప్పొడి (అసలు పేరు విప్రనారాయణుడు; "భక్తుల పాదధూళి" అని తనకు పేరు పెట్టుకున్నారు) శ్రీరంగంలో పూలతోట పెంచి స్వామికి మాలలు కట్టారు; రంగనాథుని మేలుకొలుపు గీతం తిరుప్పళ్ళియెళుచ్చి రచించారు.
పాణర్ సముదాయానికి చెందిన తిరుప్పాణ్‌ను భగవంతుని ఆజ్ఞతో అర్చకుడు లోకసారంగ ముని భుజాలపై మోసుకొని శ్రీరంగంలోకి తీసుకెళ్లారు; అందుకే ఆయన మునివాహనుడు ("మునిని వాహనంగా పొందినవాడు").
తిరుమంగై ఆలయ సేవ కోసం దోపిడీలు చేశారు; విష్ణువు ఆయనను అడ్డగించి అష్టాక్షరీ ఉపదేశించగా భక్తుడయ్యారు; శ్రీరంగం ప్రాకారాలతో ఆయన పేరు ముడిపడి ఉంది.

దివ్య ప్రబంధం.

కుంభకోణంలో కొన్ని తిరువాయ్‌మొళి పాశురాలు విన్న నాథమునులు తిరుక్కురుగూర్ వెళ్లి మధురకవి పాశురాలను 12,000 సార్లు పఠించగా, నమ్మాళ్వార్ ప్రత్యక్షమై నాలుగు వేల పాశురాలనూ అందించారని ప్రతీతి.
సుమారు 1,000 చొప్పున నాలుగు భాగాలు: ముదల్ ఆయిరం, పెరియ తిరుమొళి, ఇయర్పా, తిరువాయ్‌మొళి. కొన్ని లెక్కలు 4,000 చేయడానికి తిరువరంగత్తు అముదనార్ రచించిన రామానుజ నూట్రందాదిని కలుపుతాయి.
శ్రీవైష్ణవులు ఈ పాశురాలను తమిళ వేదం అని, ఈ వ్యవస్థను ఉభయ వేదాంతం (సంస్కృత, తమిళ వేదాలు కలిసి) అని అంటారు. రామానుజుల సంప్రదాయం ఆళ్వార్లనే పునాదిగా స్వీకరించింది.

నాయనార్లు: నలుగురు గొప్ప ఆచార్యులు, వారి మార్గాలు.

మహాత్ముడు	మరో పేరు	మార్గం	విశేషం
అప్పర్	తిరునావుక్కరసర్ ("వాక్కుకు రాజు")	దాస (సేవకుడు)	ఒకప్పుడు జైన సన్యాసి (ధర్మసేనుడు); పల్లవ రాజు మొదటి మహేంద్రవర్మను మార్చారు
సంబందర్	తిరుజ్ఞాన సంబందర్	సత్పుత్ర (కుమారుడు)	శీర్కాళికి చెందిన బాల భక్తుడు, పార్వతి పాలు తాగించింది; పాండ్య రాజును మార్చారు
సుందరర్	సుందరమూర్తి	సఖ (స్నేహితుడు)	తిరుత్తొండత్తొగై రచయిత; తిరువారూర్
మాణిక్యవాచకర్		సన్ (జ్ఞానం)	పాండ్య మంత్రి; తిరువాచకం; 63 మందిలో లేరు

తెలుసుకోవాల్సిన నాయనార్లు.

కన్నప్ప (తిన్నడు), బోయవాడు, నోటితో తెచ్చిన నీళ్లు, మాంసం సమర్పించాడు; లింగం కంటి నుంచి రక్తం కారగా తన కళ్లనే ఇచ్చాడు. రెండో కన్ను ఇవ్వబోతుండగా శివుడు ఆపాడు. శ్రీకాళహస్తి.
కారైక్కాల్ అమ్మైయార్ (పునీతవతి): మామిడిపండు మహిమ; అందాన్ని వదులుకొని ప్రేత రూపం పొంది చేతులపై కైలాసం ఎక్కారు; శివుడు ఆమెను "అమ్మ" అని పిలిచాడు; ఆమె తిరువాలంగాట్టు మూత్త తిరుప్పదిగం తిరుమురై 11లో ఉంది.
నిమ్న కులానికి చెందిన నందనార్ (తిరునాళైప్పోవార్) అగ్నిపరీక్ష తర్వాత చిదంబరం ప్రవేశించారు.
వాతాపిని జయించిన పల్లవ సేనాని సిరుత్తొండర్ (పరంజోతి), అతిథి వేషంలో వచ్చిన శివునికి తన కుమారుడినే సమర్పించారు.
పూర్వజన్మలో తిరువానైక్కావల్‌లో సాలెపురుగుగా ఉన్న కోచ్చెంగట్ చోళుడు అనేక మాడక్కోయిల్ ఆలయాలు కట్టించారు.
ఇసుక లింగంపై పాలు పోసిన గొల్ల బాలుడు చండేశ్వరుడు; ప్రతి పెద్ద శివాలయంలో ఆయన సన్నిధి ఉంటుంది (నైవేద్యాలను ఆయనకు "నివేదిస్తారు").
పూసలార్ తన మనసులోనే శివునికి ఆలయం కట్టారు; పల్లవ రాజు రాజసింహుని కైలాసనాథ ఆలయంతో సంప్రదాయం దీన్ని ముడిపెడుతుంది.

తెలుగు నేలలో శైవ శాఖలు (మల్కాపురం, త్రిపురాంతకం శాసనాలు పేర్కొన్నవి).

శాఖ	స్థాపకుడు / కేంద్రం	లక్షణాలు
పాశుపతులు	లకులీశుడు (శివుని అవతారంగా భావిస్తారు)	న్యాయ–వైశేషికాలపై ఆధారం; ఒంటిపై భస్మం, చేతిలో దండం, పాట, నృత్యం, హుడుక్కర ధ్వని
కాలాముఖులు	లకులీశుని శిష్యుని అనుచరులు; శ్రీశైలం, అలంపురం	విద్యా కేంద్రాలు (సింహపరిషత్తులు); పేర్ల చివర రాశి, పండిత, శక్తి
కాపాలికులు	భైరవుని ఆరాధన	వామాచారం: పంచమకారాలు, కపాల భోజనం, నరబలి
సిద్ధశైవం	శ్రీశైలం	అష్టసిద్ధుల కోసం యోగం (రసయోగం)
తంత్ర (మిశ్ర) శైవం		శక్తితో కలిసినప్పుడే శివుడు సృష్టిస్తాడు; చక్రపూజ
వీరశైవం	బసవేశ్వరుడు (కర్ణాటక)	ఇష్టలింగం, కుల వ్యతిరేకత, కాయకమే కైలాసం

బసవేశ్వరుడు, శరణులు.

తల్లిదండ్రులు మాదరస, మాదలాంబిక; యజ్ఞోపవీతాన్ని నిరాకరించి కూడలసంగమం వెళ్లి అక్కడ జాతవేదముని వద్ద చదువుకున్నారని సంప్రదాయం.
కళ్యాణలో గణకుడి స్థాయి నుంచి రెండో బిజ్జలుని ప్రధానమంత్రి స్థాయికి ఎదిగారు. భార్యలు: గంగాంబిక, నీలాంబిక.
అల్లమ ప్రభువు (వచన ముద్ర గుహేశ్వర) శూన్య సింహాసనం ("శూన్య పీఠం") నుంచి అనుభవ మంటపానికి అధ్యక్షత వహించారు.
ఉడుతడికి చెందిన అక్క మహాదేవి రాజు కౌశికుని వదిలి కళ్యాణ చేరారు; శ్రీశైలంలోని కదళీవనంలో తనువు చాలించారు.
కల్యాణ క్రాంతి (సుమారు 1167): కులగోడలను కూల్చడానికి బసవేశ్వరుడు ఒక బ్రాహ్మణ యువతికి, ఒక చర్మకారుని కుమారుడికి వర్ణాంతర వివాహాన్ని సమర్థించారు; ఇది సనాతనవాదుల ఆగ్రహానికి గురైంది; బిజ్జలుని ఆజ్ఞతో ఆ కుటుంబాలకు మరణశిక్ష పడింది (ఆ దంపతులను చంపారని కోర్సు పుస్తకం చెబుతుంది), హింస చెలరేగి శరణులు చెల్లాచెదురయ్యారు. ఆవేదనతో పదవి వదిలిన బసవేశ్వరుడు కూడలసంగమం తిరిగివెళ్లి అక్కడే మరణించారు.
బోధనలు: కాయకమే కైలాసం (పనే పూజ; కోర్సు పుస్తకం దీన్ని శ్రమయేవ జయతేతో పోలుస్తుంది), కాబట్టి భిక్షాటన వద్దు; భగవంతుడు నిరాకారుడు, రాతి విగ్రహాల పూజ వ్యర్థం; జ్యోతిష్యం, వాస్తు, యజ్ఞయాగాలు, తీర్థయాత్రలను తిరస్కరించారు. పంచ సూత్రాలు: అరివు (జ్ఞానం), ఆచార (సత్ప్రవర్తన), అనుభవ (దైవానుభవం), కాయక (శ్రమ), దాసోహ (సమర్పణ). వేమన, వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి తత్వాలపై ఆయన ప్రభావం ఉంది.
వీరశైవులు తిరస్కరించేవి: కుల హెచ్చుతగ్గులు, అంటరానితనం, వైదిక యజ్ఞాలు, ఆలయ కేంద్రిత కర్మకాండ, తీర్థయాత్రలు, కర్మసంబంధ మైల భావనలు. వారి మృతులను దహనం చేయరు, కూర్చున్న స్థితిలో ఖననం చేస్తారు.

ముఖ్యమైన వీరశైవ పదాలు.

అష్టావరణాలు (ఎనిమిది రక్షణ కవచాలు): గురువు, లింగం, జంగమ, విభూతి, రుద్రాక్ష, పాదోదకం, ప్రసాదం, పంచాక్షరి మంత్రం (ఓం నమః శివాయ).
పంచాచారాలు (ఐదు ఆచారాలు): లింగాచారం, సదాచారం, శివాచారం, భృత్యాచారం, గణాచారం.
షట్‌స్థలం (ఆత్మ ఊర్ధ్వగమనంలో ఆరు దశలు): భక్త, మహేశ్వర, ప్రసాది, ప్రాణలింగి, శరణ, ఐక్య (ఐక్యం).
జంగమ: సంచరించే వీరశైవ గురువు; సాక్షాత్తు శివునిగా భావిస్తారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ కోణం

తిరుమల (తిరువేంకటం), అహోబిలం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని రెండు దివ్యదేశాలు; తిరుమంగై ఆళ్వార్ అహోబిలాన్ని (సింగవేళ్ కుండ్రం) కీర్తించారు.
తిరుమలలో ధనుర్మాసంలో సుప్రభాతానికి బదులు తిరుప్పావై పఠిస్తారు; గర్భాలయంలోకి వెళ్లే మెట్టు కులశేఖర పడి; దివ్య ప్రబంధాన్ని రోజూ స్వామి ఎదుట, వైకుంఠ ఏకాదశి సమయంలో జరిగే అధ్యయనోత్సవంలో పఠిస్తారు.
ధనుర్మాసం చివరి రోజైన భోగినాడు ఆంధ్రలోని వైష్ణవ ఆలయాల్లో గోదా కల్యాణం (ఆండాళ్‌కు రంగనాథునితో వివాహం) జరుపుతారు.
శ్రీకాళహస్తి (తిరుపతి జిల్లా): ఆలయం సమీపంలోని కొండపై కన్నప్ప సన్నిధి ఉంది; 63 మంది నాయనార్ల విగ్రహాలూ ఆలయంలో ఉన్నాయి. కన్నప్ప జన్మస్థలం రాజంపేట సమీపంలోని ఊటుకూరు అని చెబుతారు.
తెలుగు వైష్ణవ సంస్కృతి: శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆముక్తమాల్యద (ఆండాళ్ కథ), వేంకటేశ్వరునిపై అన్నమాచార్యుల 32,000 సంకీర్తనలు, పోతన భాగవతం, ధనుర్మాసంలో తిరుప్పావై.
శ్రీశైలం: కదళీవనంలో అక్క మహాదేవి గుహలు; ఐదు పంచాచార్య పీఠాల్లో ఒకటైన శ్రీశైల జగద్గురు పీఠం.
తెలుగు వీరశైవ కవులు (శివకవులు): పాల్కురికి సోమనాథుడు (బసవ పురాణం, పండితారాధ్య చరిత్ర), మల్లికార్జున పండితారాధ్యుడు (శివతత్త్వసారం); కాకతీయుల కాలంలో ఆరాధ్య శైవానికి ఈయనే ప్రధాన ప్రచారకుడు. బసవేశ్వరుని జీవితాన్ని సంపూర్ణంగా చెప్పిన తొలి గ్రంథాల్లో తెలుగు బసవ పురాణం ఒకటి.

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

✗ "నమ్మాళ్వారే గోదాదేవి." ✓ ఆండాళ్ గోదా / గోదాదేవి.
✗ "దివ్య ప్రబంధాన్ని రామానుజులు సంకలనం చేశారు." ✓ నాథమునులు.
✗ "పెరియ పురాణాన్ని నంబియాండార్ నంబి రాశారు." ✓ సెక్కిళార్; నంబి తొలి పదకొండు తిరుమురై గ్రంథాలను కూర్చారు.
✗ "మాణిక్యవాచకర్ 63 నాయనార్లలో ఒకరు." ✓ ఆయన సమయ కురవర్, 63 మందిలో లేరు.
✗ "నాయనార్ల జీవిత చరిత్రల సంకలనం బసవ పురాణం (లేదా లింగ పురాణం)." ✓ పెరియ పురాణం.
✗ "కులశేఖర ఆళ్వార్ చోళ రాజు." ✓ చేర రాజు.
✗ "కన్నప్ప శ్రీశైలంతో ముడిపడి ఉన్నారు." ✓ శ్రీకాళహస్తి.
✗ "బసవేశ్వరుడు హొయసలుల (లేదా చాళుక్యుల) మంత్రి." ✓ కళ్యాణలో కలచూరి రెండో బిజ్జలుని మంత్రి.
✗ "వీరశైవం ఒక వైష్ణవ శాఖ." ✓ అది శైవంలో ఒక శాఖ.
✗ "ప్రత్యభిజ్ఞ వీరశైవానికి చెందినది." ✓ కాశ్మీర శైవం.
✗ "తిరుప్పావై పెరియాళ్వార్ రచన." ✓ ఆండాళ్; పెరియాళ్వార్ తిరుప్పల్లాండు రచించారు.
✗ "కన్నప్ప ఆళ్వార్లలో ఒకరు" (కోర్సు పుస్తకంలోని పొరపాటు). ✓ కన్నప్ప నాయనార్ (శైవ భక్తుడు); ఆళ్వార్లు వైష్ణవులు.
✗ "కన్నప్ప నల్వార్‌లో ఒకరు." ✓ నల్వార్: అప్పర్, సంబందర్, సుందరర్, మాణిక్యవాచకర్.
✗ "సుందరర్ ఒక ఆళ్వార్." ✓ ఆయన నాయనార్ (తేవారం కవి).
✗ "మాణిక్యవాచకర్ 64వ నాయనార్" (కోర్సు పుస్తకం). ✓ ఆయన నల్వార్‌లో ఒకరు; 63 మంది ప్రామాణిక జాబితాల్లో ఆయనను చేర్చరు.
✗ "మల్లికార్జున పండితారాధ్యుడు బసవేశ్వరుని కంటే ముందువాడు" (కోర్సు పుస్తకం). ✓ సాధారణంగా ఆయనను బసవేశ్వరుని సమకాలికుడిగా (12వ శతాబ్దం) భావిస్తారు.
✗ "బసవేశ్వరుడు 64 లక్షల వచనాలు రాశారు" (కోర్సు పుస్తకం). ✓ ఇది సంప్రదాయ సంఖ్య; ఆయన వచనాల్లో సుమారు 1,300 మాత్రమే లభిస్తున్నాయి.

త్వరిత పునశ్చరణ

భక్తి ఉద్యమం తమిళనాడులో మొదలు (6వ–7వ శ.); 12 మంది ఆళ్వార్లు; తొలి ముగ్గురు పొయిగై, భూతం, పేయ్; ఏకైక మహిళ ఆండాళ్ (గోదా, భూదేవి అవతారం).
నమ్మాళ్వార్: తిరువాయ్‌మొళి, ద్రావిడ వేదం; మధురకవి నమ్మాళ్వార్‌ను మాత్రమే కీర్తించారు.
ఆండాళ్: తిరుప్పావై (30, ధనుర్మాసం), నాచ్చియార్ తిరుమొళి; రంగనాథుని వివాహమాడారు; తండ్రి పెరియాళ్వార్.
కులశేఖర (చేర రాజు): ముకుందమాల; తిరుమలలో కులశేఖర పడి.
దివ్య ప్రబంధం (4,000) సంకలనకర్త నాథమునులు; 108 దివ్యదేశాలు, ఏపీలో తిరుమల, అహోబిలం.
63 మంది నాయనార్లు; పెరియ పురాణం సెక్కిళార్ (రెండో కులోత్తుంగుడు); తిరుమురై 12 గ్రంథాలు, తేవారం 1–7.
అప్పర్ దాస, సంబందర్ సత్పుత్ర, సుందరర్ సఖ, మాణిక్యవాచకర్ సన్ (63 మందిలో లేరు).
కన్నప్ప (తిన్నడు, ఊటుకూరు): శ్రీకాళహస్తి; నల్వార్: అప్పర్, సంబందర్, సుందరర్, మాణిక్యవాచకర్; పాశుపతులు–లకులీశుడు.
బసవేశ్వరుడు (సుమారు 1134–1196): బాగేవాడి, కూడలసంగమం, కలచూరి రెండో బిజ్జలుని కోశాధికారి, తర్వాత ప్రధానమంత్రి; కళ్యాణలో అనుభవ మంటపం, తొలి మత పార్లమెంట్.
వీరశైవం: ఇష్టలింగం, కాయకమే కైలాసం, అష్టావరణాలు; లింగాయతులు/శరణులు; ఆంధ్ర: ఆరాధ్య శైవం (మల్లికార్జున పండితారాధ్యుడు, కాకతీయులు); బసవ పురాణం పాల్కురికి సోమనాథుడు.

ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ, మెయిన్స్ రాత (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

లోతైన విశ్లేషణ

కాలం. సంప్రదాయం ముదల్ ఆళ్వార్లను ద్వాపర–కలి యుగాల సంధి కాలానికి చెందినవారిగా చెబుతుంది; చరిత్రకారులు ఆళ్వార్లు, నాయనార్లను పల్లవ, పాండ్యుల కాలంలో 6వ, 9వ శతాబ్దాల మధ్యకు చెందినవారిగా నిర్ణయిస్తారు (కోర్సు పుస్తకం నాయనార్లకు 3వ–10వ శతాబ్దాల విస్తృత కాలం, ముదల్ ఆళ్వార్లకు "సుమారు 719" అని ఇస్తుంది; కాబట్టి తేదీల ప్రశ్నలు వద్దు). భక్తి పాశురాలు రాజులను జైనం, బౌద్ధం నుంచి మళ్లించడానికి తోడ్పడ్డాయి.
రెండు తిరుప్పల్లాండులు. పెరియాళ్వార్ రచించినది వైష్ణవ పాశురం (దివ్య ప్రబంధం); సేందనార్ రచించిన శైవ తిరుప్పల్లాండు తిరుమురై 9లో ఉంది.
శైవ సిద్ధాంతం తిరుమురై నుంచి పెరిగింది; దాని తత్వాన్ని మెయ్‌కండార్ శివజ్ఞాన బోధం (13వ శతాబ్దం) స్థిరపరిచింది: పతి (భగవంతుడు), పశువు (జీవుడు), పాశం (బంధాలు).
వీరశైవం, లింగాయత్. కొందరు ఈ మతాన్ని బసవేశ్వరుని కంటే ప్రాచీనులైన పంచాచార్యుల (రేణుకాచార్యులు తదితరులు; గ్రంథం సిద్ధాంత శిఖామణి) నుంచి వచ్చినదిగా చెబుతారు; మరికొందరు బసవేశ్వరుని శరణులనే స్థాపకులుగా భావిస్తారు. ఐదు పంచాచార్య పీఠాలు: రంభాపురి (బాళెహొన్నూరు), ఉజ్జయిని, కేదార, శ్రీశైల, కాశీ.
శూన్య సంపాదనె అల్లమ ప్రభువు చుట్టూ జరిగిన శరణుల సంవాదాల తర్వాతి కాలపు సంకలనం.
కాశ్మీర శైవం వేరే శైవ సంప్రదాయం: సోమానందుడు, ఉత్పలదేవుడు, అభినవగుప్తుడు ప్రతిపాదించిన ప్రత్యభిజ్ఞ ("గుర్తించడం") తత్వం. దీన్ని వీరశైవం లేదా శైవ సిద్ధాంతంతో కలపవద్దు.
శ్రీకృష్ణదేవరాయలు రచించిన ఆముక్తమాల్యద (తెలుగు) ఆండాళ్ (గోదా), పెరియాళ్వార్‌ల కథను చెబుతుంది; ఈ పేరుకు అర్థం "తాను ధరించిన మాలను సమర్పించినది".

మెయిన్స్ రాత

చట్రం: తమిళ భక్తులు, బసవేశ్వరుడు మతాన్ని కర్మకాండ నిపుణుల చేతుల నుంచి ప్రజల భాషలోని వ్యక్తిగత భక్తి వైపు మళ్లించారు.
అంశాలు:
- ఆళ్వార్లు, నాయనార్లు ఆలయాన్ని, అందులోని దేవుణ్ని భక్తికి కేంద్రంగా చేశారు; వారి పాశురాలు ఇప్పటికీ పూజలో పాడతారు.
- వారు అన్ని కులాల, స్త్రీ పురుషులైన భక్తులనూ ఆదరించారు (ఆండాళ్, కారైక్కాల్ అమ్మైయార్, తిరుప్పాణ్, నందనార్), అయినా కుల వ్యవస్థ అలాగే కొనసాగింది.
- బసవేశ్వరుడు ఇంకా ముందుకు వెళ్లారు: కులాన్ని, ఆలయ కర్మకాండను తిరస్కరించి, భక్తిని శ్రమతో, పంచుకోవడంతో జోడించారు.
- రెండు సంప్రదాయాలూ తెలుగు సంస్కృతిని తీర్చిదిద్దాయి: ఆండాళ్ ఆముక్తమాల్యద, ధనుర్మాస ఆరాధన ద్వారా; వీరశైవం పాల్కురికి సోమనాథుడు, శ్రీశైలం ద్వారా.

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.