శంకరులు, రామానుజులు, మధ్వులు: జీవితం, రచనలు, మఠాలు

ముఖ్య వాస్తవాలు

శంకరులు (ఆది శంకరాచార్యులు, శంకర భగవత్పాదులు)

• సంప్రదాయం: అద్వైతం (non-dualism): ఆత్మ, బ్రహ్మం ఒక్కటే; జగత్తు మాయ.
• జన్మస్థలం కాలడి, కేరళ, పూర్ణా (పెరియార్) నది తీరం; తల్లిదండ్రులు శివగురువు, ఆర్యాంబ. సాధారణంగా చెప్పే కాలం క్రీ.శ. 788–820 (కంచి మఠం సంప్రదాయం ప్రకారం క్రీ.పూ. 509); జీవించింది కేవలం 32 ఏళ్లు.
• గురువు: గోవింద భగవత్పాదులు, నర్మదా తీరంలోని ఓంకార క్షేత్రంలో. గోవిందుల గురువు గౌడపాదులు (మాండూక్య కారిక రచయిత); కాబట్టి గౌడపాదులు శంకరులకు పరమ గురువు.
• నలుగురు ప్రధాన శిష్యులు: పద్మపాదుడు, సురేశ్వరాచార్యుడు, హస్తామలకుడు, తోటకాచార్యుడు.
• ప్రధాన రచనలు: ప్రస్థానత్రయంపై భాష్యాలు: బ్రహ్మసూత్ర భాష్యం (శారీరక భాష్యం అని కూడా అంటారు; దీని ప్రారంభ భాగం అధ్యాస భాష్యం), ఉపనిషత్ భాష్యాలు, గీతా భాష్యం.
• పది ప్రధాన ఉపనిషత్తులపై (దశోపనిషత్తులు) భాష్యాలు: ఈశ, కేన, కఠ, ప్రశ్న, ముండక, మాండూక్య, తైత్తిరీయ, ఐతరేయ, ఛాందోగ్య, బృహదారణ్యక.
• ప్రకరణ గ్రంథాలు (వేదాంతాన్ని సులభంగా పరిచయం చేసే చిన్న గ్రంథాలు, సంప్రదాయం ప్రకారం): వివేకచూడామణి, ఉపదేశ సాహస్రి, ఆత్మబోధ, తత్త్వబోధ, అపరోక్షానుభూతి, శతశ్లోకి, దశశ్లోకి, మనీషా పంచకం, ప్రశ్నోత్తరమాలిక (ప్రశ్నోత్తర రత్నమాలిక).
• స్తోత్రాలు: భజగోవిందం (మోహముద్గరం అని కూడా), సౌందర్యలహరి, శివానందలహరి, కనకధారా స్తోత్రం, దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం, కాలభైరవాష్టకం; విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం భాష్యం కూడా.
• ఒక్కో దిక్కులో ఒకటి చొప్పున నాలుగు ఆమ్నాయ పీఠాలను (చతురామ్నాయ పీఠాలు) స్థాపించారు (కింది పట్టిక).
• సన్యాసులను దశనామీ సంప్రదాయంగా (పది పేర్లు) వ్యవస్థీకరించారు; షణ్మత స్థాపనాచార్యులు అని పేరు: ఆరు మతాలను (శైవ, వైష్ణవ, శాక్తేయ, గాణాపత్య, సౌర, కౌమార = స్కందుడు) పంచాయతన పూజ ద్వారా సమన్వయం చేశారు: ఒకే పీఠంపై శివుడు, విష్ణువు, శక్తి, గణపతి, సూర్యుడు (బ్రహ్మ లేడు).
• సంస్కర్త: కాపాలికుల నరబలులను, వామాచారాన్ని ఖండించారు; మాయావాదం బోధించారు (జగత్తు కనిపిస్తుంది కానీ పరమ సత్యం కాదు).
• భామతి (శంకరుల బ్రహ్మసూత్ర భాష్యంపై వ్యాఖ్యానం) రాసింది వాచస్పతి మిశ్రుడు, శిష్యుడు కాదు.
• శంకర జయంతి: వైశాఖ శుద్ధ పంచమి.

శంకరుల నాలుగు ఆమ్నాయ పీఠాలు

రామానుజులు (రామానుజాచార్యులు)

• సంప్రదాయం: విశిష్టాద్వైతం (qualified non-dualism); శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయ స్థాపక ప్రచారకులు.
• జననం 1017, శ్రీపెరుంబుదూర్ (తమిళనాడు); తల్లిదండ్రులు ఆసూరి కేశవ సోమయాజి, కాంతిమతి; సంప్రదాయం ప్రకారం 120 ఏళ్ల జీవితం (1017–1137).
• తొలి గురువు కంచిలో యాదవ ప్రకాశుడు (అద్వైతి); ఆయన రామానుజులకు వ్యతిరేకమై (చంపే ప్రయత్నం కూడా చేశారని సంప్రదాయం) తర్వాత శిష్యుడయ్యారు. కోర్సు పుస్తకం చెప్పే గురువులు: పెరియ నంబి, తిరుక్కచ్చి నంబి, గోష్ఠీపూర్ణుడు (తిరుక్కోట్టియూర్ నంబి). శ్రీరంగానికి చెందిన యామునాచార్యుల (ఆళవందార్) ఆధ్యాత్మిక వారసులు, అయితే ఆయనను సజీవంగా ఎప్పుడూ కలవలేదు.
• కాంచీపురంలో సన్యాసం స్వీకరించారు; బిరుదులు యతిరాజు, ఉడయవర్, ఎంబెరుమానార్, భాష్యకారులు, ఇళయ పెరుమాళ్. ఆదిశేషుని (లక్ష్మణుడు) అంశగా భావిస్తారు.
• బ్రహ్మసూత్రాలపై వ్యాఖ్యానం: శ్రీభాష్యం.
• ఆయన తొమ్మిది సంస్కృత గ్రంథాల్లో (నవరత్నాలు) శ్రీభాష్యం, వేదార్థసంగ్రహం, వేదాంత సారం, వేదాంత దీపం, గీతా భాష్యం, గద్యత్రయం (శరణాగతి, శ్రీరంగ, వైకుంఠ గద్యాలు), నిత్య గ్రంథం ఉన్నాయి.
• సామాజిక సంస్కరణ: ఆలయ గోపురం ఎక్కి అష్టాక్షరీ (ఓం నమో నారాయణాయ) మంత్రాన్ని అందరికీ ప్రకటించారు; పంచములకు ఆలయ ప్రవేశం కల్పించిన మొదటి వ్యక్తి (వారిని తిరుకులత్తార్, "లక్ష్మీదేవి కులంవారు" అన్నారు), మేల్కోటెలో.
• ఆలయ ఆరాధనలో పాంచరాత్ర ఆగమాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు; శ్రీరంగం ఆలయానికి అధిపతి.
• మోక్ష మార్గం: భక్తి, ప్రపత్తి (శరణాగతి, విష్ణువుకు సంపూర్ణ శరణాగతి).
• భగవంతుడు ఐదు రూపాల్లో కనిపిస్తాడు: పర, వ్యూహ, విభవ, అంతర్యామి, అర్చ.
• మూడు తత్త్వాలు (తత్త్వత్రయం): చిత్ (జీవులు: అనంతం, నిత్యం, భగవంతునిపై ఆధారపడినవారు), అచిత్ (జడం, నిరంతరం మారేది), ఈశ్వరుడు (నారాయణుడు: సగుణుడు, కల్యాణ గుణాల నిలయం, సర్వాంతర్యామి); శంకరుల నిర్గుణ బ్రహ్మానికి (కేవలాద్వైతం) భిన్నం.
• చోళుల వేధింపుల నుంచి తప్పించుకొని మేల్కోటె (తిరునారాయణపురం, కర్ణాటక) చేరారు; ఆయన ప్రభావంతో హొయసల రాజు బిట్టిదేవుడు విష్ణువర్ధనుడయ్యాడు.

మధ్వులు (మధ్వాచార్యులు)

• సంప్రదాయం: ద్వైతం (dualism): ఈశ్వరుడు, జీవులు, జడం శాశ్వతంగా భిన్నం.
• జననం 1238 (కొన్ని ఆధారాల ప్రకారం 1199), ఉడుపి (కర్ణాటక) సమీపంలోని పాజక; బాల్య నామం వాసుదేవుడు; తల్లిదండ్రులు మధ్యగేహ భట్టు, వేదవతి. సంప్రదాయ కాలం 1238–1317.
• గురువు ఉడుపికి చెందిన అచ్యుతప్రేక్ష (మొదట అద్వైతి, తర్వాత మధ్వుల వాదాన్ని అంగీకరించారు); సన్యాస నామం పూర్ణప్రజ్ఞులు; ఆనందతీర్థులు అని కూడా పేరు. వాయువు మూడో అవతారంగా (హనుమంతుడు, భీముడు తర్వాత) భావిస్తారు.
• రచనలు (37 సర్వమూల గ్రంథాలు): బ్రహ్మసూత్ర భాష్యం, అనుభాష్యం, అనువ్యాఖ్యానం, గీతా భాష్యం, గీతా తాత్పర్య నిర్ణయం, మహాభారత తాత్పర్య నిర్ణయం, భాగవత తాత్పర్య నిర్ణయం, విష్ణు తత్త్వ నిర్ణయం, ద్వాదశ స్తోత్రం, పది ఉపనిషత్ భాష్యాలు.
• ఉడుపిలో శ్రీకృష్ణ విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు; ఉడుపి అష్ట మఠాలను (ఎనిమిది మఠాలు) ఏర్పాటు చేశారు.
• జీవుల మూడు వర్గాలు: ముక్తి యోగ్యులు, నిత్య సంసారులు, తమో యోగ్యులు.
• ఐదు శాశ్వత భేదాలు: పంచభేదాలు. విష్ణువు ఒక్కడే స్వతంత్రుడు; జీవులు, జడం పరతంత్రాలు. నినాదం: హరి సర్వోత్తమ, వాయు జీవోత్తమ.
• నాలుగు రకాల ముక్తి: సాలోక్యం (భగవంతుని లోకంలో), సామీప్యం (భగవంతుని దగ్గర), సారూప్యం (భగవంతుని వంటి రూపం), సాయుజ్యం (భగవంతునిలో ఉంటూనే వేరుగా).
• ఆయన ప్రభావంతో కర్ణాటకలో దాసకూటం ("భగవంతుని దాసుల బృందం", హరిదాసులు) ఉద్యమం పుట్టింది: పురందరదాసు, కనకదాసు; వీరు పండరీపుర విఠలుని కీర్తించారు.
• మధ్వ జయంతి: విజయదశమి; మధ్వ నవమి (ఆయన అదృశ్యమైన రోజు): మాఘ శుద్ధ నవమి.

రాఘవేంద్ర స్వామి (రాఘవేంద్ర తీర్థులు), ద్వైత మహాత్ముడు

• జననం 1595 (సంప్రదాయ తేదీ), భువనగిరి (తమిళనాడు), పేరు వేంకటనాథుడు; గురువు కుంభకోణం మఠానికి చెందిన సుధీంద్ర తీర్థులు.
• 1671లో కర్నూలు జిల్లా (ఏపీ)లోని తుంగభద్ర తీరంలోని మంత్రాలయంలో సజీవంగా బృందావనం ప్రవేశించారు (జీవ సమాధి).
• ప్రహ్లాదుని అవతారంగా భావిస్తారు; జయతీర్థుల న్యాయ సుధపై ఆయన రాసిన పరిమళ వ్యాఖ్యానం వల్ల పరిమళాచార్యులు అని పేరు.
• ఆరాధన: శ్రావణ బహుళ విదియ (ఆగస్టు), మంత్రాలయంలో ప్రధాన ఉత్సవం.