సర్దుబాటు, నిరాశ, సంఘర్షణ, ఒత్తిడికి మూలాలు

ముఖ్య వాస్తవాలు

సర్దుబాటు: ఒక వ్యక్తి పర్యావరణ డిమాండ్లతో (ఇతరులు, పని, నియమాలు) వ్యవహరిస్తూనే తన అవసరాలను తీర్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తూ సామరస్యపూర్వక సమతుల్యతను కాపాడుకొనే ప్రక్రియ. ఇది ఒక్కసారి ఏర్పడే స్థితి కాదు, నిరంతరమైనది.
అసర్దుబాటు (maladjustment): ఆ సమతుల్యతను సాధించడంలో దీర్ఘకాల వైఫల్యం; నిరంతర ఆందోళన, బలహీన సంబంధాలు, పనిలో లేదా చదువులో వైఫల్యం, అనారోగ్యకర రక్షణల రూపంలో కనిపిస్తుంది.
నిరాశ: ఒక ప్రేరణ లేదా లక్ష్యం అడ్డుకోబడినప్పుడు కలిగే భావన. మూలాలు (మోర్గాన్, కింగ్ (Morgan and King)):
- పర్యావరణ: బయటి అడ్డంకి (రాని బస్సు, ఒక నియమం, ప్రకృతి విపత్తు);
- వ్యక్తిగత: సొంత పరిమితులు (సామర్థ్య లోపం, శారీరక వైకల్యం, అవాస్తవిక లక్ష్యాలు);
- సంఘర్షణ: అడ్డంకి తనలోని మరో ప్రేరణ నుంచి వస్తుంది.
నిరాశ-దూకుడు పరికల్పన (frustration-aggression hypothesis): డాలర్డ్, మిల్లర్ (Dollard, Miller), సహచరులు (1939): నిరాశ ఏదో ఒక రూపంలో దూకుడు (aggression)కు దారితీస్తుంది. నిరాశకు ఇతర ప్రతిచర్యలు: ప్రతిగమనం (regression), ఉపసంహరణ / ఉదాసీనత (withdrawal / apathy), స్థిరీకరణ (fixation) (విఫలమైన ప్రతిస్పందనను పునరావృతం చేయడం), కోపం స్థానాంతరణం (displacement), లేదా నిర్మాణాత్మక సమస్యా పరిష్కారం.
సంఘర్షణ: ఒక వ్యక్తి ఒకేసారి రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ పరస్పర విరుద్ధ ప్రేరణలను (అవసరాలు లేదా లక్ష్యాలు) ఎదుర్కొనే స్థితి; ఒకదాన్ని తీర్చడం మరొకదాన్ని అడ్డుకుంటుంది. సంఘర్షణ ఒక మానసిక ఒత్తిడి కారకం.
కర్ట్ లెవిన్ (Kurt Lewin) మూడు ప్రాథమిక సంఘర్షణలను వర్ణించాడు (క్షేత్ర సిద్ధాంతం (field theory), 1935); ద్వంద్వ ఉపగమన-పరిహార (double approach-avoidance) సంఘర్షణను తర్వాత ఇతర పరిశోధకులు చేర్చారు (హోవ్‌లాండ్, సియర్స్ (Hovland and Sears), 1938):

సంఘర్షణ	ఎంపిక	ఉదాహరణ
ఉపగమన-ఉపగమన (approach-approach)	రెండు ఆకర్షణీయ లక్ష్యాలు	రెండు మంచి ఉద్యోగ అవకాశాలు
పరిహార-పరిహార (avoidance-avoidance)	రెండు అసహ్యకర లక్ష్యాలు ("ముందు నుయ్యి వెనుక గొయ్యి")	పరీక్షకు చదవడం లేదా తప్పడం
ఉపగమన-పరిహార (approach-avoidance)	మంచి, చెడు రెండు వైపులూ ఉన్న ఒకే లక్ష్యం	దూర ప్రాంతంలో మంచి జీతం గల పదవి
ద్వంద్వ ఉపగమన-పరిహార	రెండు లక్ష్యాలు, ఒక్కొక్కదానికి మంచి, చెడు వైపులు	ఒక్కొక్కటి లాభనష్టాలు గల రెండు కళాశాలల మధ్య ఎంపిక

ఒత్తిడి (2023లో ఏపీపీఎస్సీ (APPSC) ఉపయోగించిన నిర్వచనం): ఒక జీవి సమతౌల్యాన్ని భంగపరిచి, ఆ వ్యక్తి ఎదుర్కొనే సామర్థ్యాన్ని మించిన ఉద్దీపన ఘటనకు అది చూపే ప్రతిస్పందనల సరళి.
ఒత్తిడి కారకం: ఒత్తిడిని కలిగించే ఘటన లేదా డిమాండ్. ఒత్తిడి అంటే ప్రతిచర్య.
హాన్స్ సెలీ (Hans Selye), "ఒత్తిడి పరిశోధన పితామహుడు", ఒత్తిడిని ఏ డిమాండ్‌కైనా శరీరం చూపే నిర్దిష్టం కాని ప్రతిస్పందనగా నిర్వచించాడు. దానిని సుఒత్తిడి (eustress) (సానుకూల, ఉపయోగకర ఒత్తిడి, శక్తినిచ్చి పనితీరుకు తోడ్పడే స్థాయి), దుఃఒత్తిడి (distress) (హానికర, అధిక ఒత్తిడి)గా విభజించాడు.
మూడు రకాల ఒత్తిడి / ఒత్తిడి కారకాలు (ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ (NCERT)):
- భౌతిక, పర్యావరణ: శారీరక డిమాండ్లు (అధిక పని, నిద్రలేమి, సరైన ఆహారం లేకపోవడం, అనారోగ్యం), పర్యావరణ పరిస్థితులు (శబ్దం, రద్దీ, కాలుష్యం, వేడి లేదా చలి, ప్రకృతి విపత్తులు).
- మానసిక: మన సొంత మనసులో పుట్టేవి: నిరాశ, సంఘర్షణలు, అంతర్గత ఒత్తిళ్లు, సామాజిక ఒత్తిళ్లు.
- సామాజిక: ఇతరులతో పరస్పర చర్య నుంచి వచ్చేవి: కుటుంబంలో మరణం లేదా అనారోగ్యం, దెబ్బతిన్న సంబంధాలు, పొరుగువారితో గొడవలు, విడిపోవడం, విందుల వంటి సామాజిక కార్యక్రమాలు.
ఒత్తిడికి మూడు మూలాలు (ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ): జీవిత ఘటనలు, చికాకులు, విపత్కర ఘటనలు.
హోమ్స్, రాహే (Holmes and Rahe) (1967): సామాజిక పునఃసర్దుబాటు నిర్ధారణ మాపని (Social Readjustment Rating Scale, SRRS), జీవిత మార్పు ప్రమాణాల (life change units)లో స్కోర్ చేసిన 43 జీవిత ఘటనలు; జీవిత భాగస్వామి మరణం అత్యధికం (100). వివరాలు, స్కోరింగ్ MAB-EI-02లో.
పీఎస్‌ఎల్‌ఈఎస్ (PSLES, Presumptive Stressful Life Events Scale): భారతీయ జీవిత ఘటనల మాపని, సింగ్, కౌర్, కౌర్ (Singh, Kaur and Kaur) (1984), భారతీయ వయోజనుల కోసం రేటింగ్ ఇచ్చిన 51 ఘటనలు; ఇక్కడ కూడా జీవిత భాగస్వామి మరణం అగ్రస్థానంలో ఉంది, ఆకస్మిక ప్రమాదాలు లేదా ఆఘాతం పరీక్షల వంటి సాధారణ ఘటనల కంటే ఎక్కువ రేటింగ్ పొందాయి.
రోజువారీ చికాకులు (daily hassles): చిన్న, నిత్య చికాకులు (ట్రాఫిక్, క్యూలు, వస్తువులు కనిపించకపోవడం, ఇంట్లో గొడవలు). చికాకుల మాపని (Hassles Scale): కానర్, కోయిన్, షేఫర్, లాజరస్ (Kanner, Coyne, Schaefer and Lazarus) (1981), వీరు ఉల్లాస సంఘటనలను (uplifts) (చిన్న ఆహ్లాదకర ఘటనలు) కూడా జాబితా చేశారు. పెద్ద జీవిత ఘటనల కంటే చికాకులే ఆరోగ్య సమస్యలను మెరుగ్గా అంచనా వేస్తాయి.
విపత్కర ఘటనలు (traumatic events): తీవ్ర ఘటనలు (ప్రమాదాలు, అగ్నిప్రమాదాలు, హింసాత్మక నేరాలు, భూకంపాలు); వీటి ప్రభావం దీర్ఘకాలం ఉండి, ఆఘాతానంతర ఒత్తిడి లక్షణాలకు దారితీయవచ్చు.

వివరణ

1. బాగా సర్దుబాటు చేసుకున్న వ్యక్తిలో కనిపించేవి

లక్షణం	ఎలా కనిపిస్తుంది
సొంత బలాలు, పరిమితులపై అవగాహన	వాస్తవిక లక్ష్యాలు, తనను తాను అంగీకరిస్తాడు
సరళత్వం	పరిస్థితి మారితే ప్రణాళికలు మార్చుకుంటాడు
అవసరాలు, డిమాండ్ల మధ్య సమతుల్యత	సొంత అవసరాలను విస్మరించకుండా విధులను నిర్వర్తిస్తాడు
మంచి సంబంధాలు	కుటుంబం, తోటివారు, పెద్దలతో కలిసిమెలిసి ఉంటాడు
సమస్యా పరిష్కార దృక్పథం	కష్టాల నుంచి తప్పించుకోకుండా వాటిని ఎదుర్కొంటాడు

సర్దుబాటుకు రెండు వైపులు: పరిసరాలకు తగ్గట్టు తనను మార్చుకోవడం (అనుగుణ్యత (accommodation)), తనకు తగ్గట్టు పరిసరాలను మార్చడం. సర్దుబాటును వయస్సు, సంస్కృతి, సందర్భాన్ని బట్టి అంచనా వేస్తారు: ఒక పరిసరంలో సర్దుబాటైన ప్రవర్తన మరొకదానిలో కాకపోవచ్చు.

2. నిత్య జీవితంలో నిరాశ. రెండు మార్కుల తేడాతో ర్యాంకు కోల్పోయిన విద్యార్థి (వ్యక్తిగత మూలం), కరవులో పంట నష్టపోయిన రైతు (పర్యావరణ మూలం), ఇష్టపడిన అమ్మాయిని పెళ్లి చేసుకోవాలనుకుంటూనే తల్లిదండ్రుల ఆమోదమూ కోరుకొనే యువకుడు (సంఘర్షణ మూలం). భావన ఒకటే (అడ్డుకోబడిన లక్ష్యం), మూలం వేరు.

నిరాశకు ప్రతిచర్యలు

ప్రతిచర్య	అర్థం	ఉదాహరణ
దూకుడు	అడ్డంకిపై లేదా మరొకరిపై దాడి	కండక్టర్‌పై అరవడం
స్థానాంతరణం	కోపాన్ని సురక్షితమైన లక్ష్యంపై చూపడం	బాస్‌పై కోపం, పిల్లవాడిని తిట్టడం
ప్రతిగమనం	పసితనపు ప్రవర్తనకు తిరిగి వెళ్లడం	ఒక పెద్దవాడు పిల్లవాడిలా అలగడం లేదా ఏడవడం
ఉపసంహరణ / ఉదాసీనత	వదిలేయడం, ఆసక్తి కోల్పోవడం	పదేపదే వైఫల్యం తర్వాత చదువు మానేయడం
స్థిరీకరణ	విఫలమైన అదే ప్రతిస్పందనను పునరావృతం చేయడం	ఇరుక్కుపోయిన తలుపును మళ్లీ మళ్లీ నెట్టడం

1939 పరికల్పనను తర్వాత మృదువుగా మార్చారు (మిల్లర్, 1941): నిరాశ దూకుడుకు సంసిద్ధతను సృష్టిస్తుంది, కానీ ఇతర ప్రతిస్పందనలూ సాధ్యమే, దూకుడుకు నిరాశ కాక ఇతర కారణాలూ ఉంటాయి.

3. లెవిన్ సంఘర్షణలు: ఏది అత్యంత కష్టం?

ఉపగమన-ఉపగమన పరిష్కరించడం అత్యంత సులువు: ఒక లక్ష్యాన్ని ఎంచుకోగానే మరొకదాని ఆకర్షణ తగ్గిపోతుంది.
పరిహార-పరిహార అత్యంత అసహ్యకరమైనది: ఆ వ్యక్తి ఎంచుకోకుండా ఊగిసలాడుతాడు లేదా తప్పించుకోవడానికి ("క్షేత్రాన్ని వదిలేయడం") ప్రయత్నిస్తాడు.
ఉపగమన-పరిహార ఊగిసలాట (vacillation)ను కలిగిస్తుంది: లక్ష్యం దగ్గరయ్యే కొద్దీ ఆకర్షణ కంటే భయం వేగంగా పెరుగుతుంది, కాబట్టి ఆ వ్యక్తి ముందుకు వెళ్లి మళ్లీ వెనక్కి తగ్గుతాడు (మిల్లర్ ప్రవణతలు (gradients): పరిహార ప్రవణత ఉపగమన ప్రవణత కంటే ఏటవాలుగా ఉంటుంది).
ద్వంద్వ ఉపగమన-పరిహార నిజ జీవితంలో సాధారణ రూపం: చాలా ఎంపికలలో రెండు వైపులా లాభాలు, నష్టాలు ఉంటాయి.

4. మానసిక ఒత్తిడి కారకాలు వివరంగా (ఎన్‌సీఈఆర్‌టీ నాలుగు)

ఒత్తిడి కారకం	అర్థం	ఉదాహరణ
నిరాశ	ఒక అవసరం లేదా లక్ష్యం అడ్డుకోబడుతుంది	ఇంటర్వ్యూలో విఫలమవడం
సంఘర్షణ	రెండు పరస్పర విరుద్ధ అవసరాలు లేదా ప్రేరణలు	వృత్తి vs కుటుంబ కోరికలు
అంతర్గత ఒత్తిళ్లు	మనపై మనకున్న నమ్మకాలు, అంచనాలు	"ప్రతి పరీక్షలో నేనే మొదటి స్థానంలో ఉండాలి"
సామాజిక ఒత్తిళ్లు	చుట్టూ ఉన్నవారి డిమాండ్లు	పెళ్లి లేదా ఉద్యోగం కోసం బంధువుల ఒత్తిడి

"సామాజిక ఒత్తిళ్లు" (మానసిక ఒత్తిడి కారకం: మనలో మనం అనుభవించే ఒత్తిడి), "సామాజిక ఒత్తిడి" (పరస్పర చర్య నుంచి వచ్చే ఒత్తిడి కారకం: కుటుంబంలో మరణం, పొరుగువారితో గొడవ) మధ్య గందరగోళపడవద్దు. రద్దీ, శబ్దం పర్యావరణ కారకాలు, సామాజికమైనవి కావు.

5. జీవిత ఘటనలు vs రోజువారీ చికాకులు

	జీవిత ఘటనలు	రోజువారీ చికాకులు
పరిమాణం	మంచి, చెడు రెండు రకాల పెద్ద మార్పులు	చిన్న, తరచూ వచ్చే చికాకులు
మాపని	హోమ్స్-రాహే SRRS (1967); PSLES (భారత్, 1984)	చికాకుల మాపని (కానర్, ఇతరులు, 1981)
తర్కం	ప్రతి మార్పుకూ పునఃసర్దుబాటు అవసరం, కాబట్టి వివాహం, పదోన్నతి కూడా లెక్కలోకి వస్తాయి	రోజురోజుకూ అరుగుదల పేరుకుపోతుంది
ఆరోగ్యంతో సంబంధం	ఆశించిన దానికంటే బలహీనం	బలమైనది; చికాకులు లక్షణాలను మెరుగ్గా అంచనా వేస్తాయి

జీవిత ఘటనల మాపనులు గత సంవత్సరంలోని ఘటనల స్కోర్లను కూడతాయి: మొత్తం ఎంత ఎక్కువైతే అనారోగ్య ప్రమాదం అంత ఎక్కువ. పాశ్చాత్య స్కోర్లు ప్రతి సంస్కృతికీ సరిపోవు, అందుకే భారతీయ పరిశోధకులు భారతీయ ఘటనలు, రేటింగ్‌లతో PSLESను రూపొందించారు.

6. ఒత్తిడి వ్యక్తిగతం. ఒకే ఘటన వేర్వేరు వ్యక్తులకు వేర్వేరుగా ఒత్తిడి కలిగిస్తుంది. ఆ వ్యక్తి దానిని ఎలా అంచనా వేస్తాడు (ముప్పుగానా, సవాలుగానా), ఎదుర్కోవడానికి తన వనరులు సరిపోతాయని నమ్ముతాడా అన్నదే ముఖ్యం (లాజరస్; MAB-EI-02 చూడండి). అందుకే నిర్వచనం "చెడ్డ ఘటన" అని కాక "ఎదుర్కొనే సామర్థ్యాన్ని మించిన" అని చెబుతుంది.

7. ఉదాహరణ. "ఒక ప్రొబేషన్ అధికారి పదోన్నతితో (కానీ కుటుంబానికి దూరంగా) విశాఖపట్నానికి బదిలీ, పదోన్నతి లేకుండా గుంటూరులోనే ఉండటం మధ్య ఎంచుకోవాలి." ఇది ఏ సంఘర్షణ? సాధన. ప్రతి ఎంపికకూ ఒక లాభం, ఒక నష్టం ఉన్నాయి: ద్వంద్వ ఉపగమన-పరిహార. ప్రశ్న "దూర ప్రాంతంలో పదోన్నతి" మాత్రమే ఇస్తే అది ఉపగమన-పరిహార అవుతుంది.

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

✗ "మనల్ని బాధించే ఘటనే ఒత్తిడి." ✓ ఘటన ఒత్తిడి కారకం; ఒత్తిడి అంటే దానికి చూపే ప్రతిస్పందనల సరళి.
✗ "అనుకూల అవసరాల నుంచి లేదా అధిక సామాజిక డిమాండ్ల నుంచి సంఘర్షణ పుడుతుంది." ✓ ఒకేసారి ఉండే పరస్పర విరుద్ధ ప్రేరణల నుంచి సంఘర్షణ పుడుతుంది.
✗ "రద్దీ ఒక సామాజిక ఒత్తిడి కారకం." ✓ రద్దీ, శబ్దం భౌతిక / పర్యావరణ ఒత్తిడి కారకాలు; సామాజిక కారకాలు సంబంధాల నుంచి వస్తాయి (కుటుంబంలో అనారోగ్యం, పొరుగువారితో గొడవలు).
✗ "సంఘర్షణ ఒక సామాజిక ఒత్తిడి కారకం." ✓ సంఘర్షణ (నిరాశ, అంతర్గత, సామాజిక ఒత్తిళ్ల లాగే) ఒక మానసిక ఒత్తిడి కారకం.
✗ "ఉపగమన-పరిహార అంటే రెండు చెడ్డ విషయాల మధ్య ఎంపిక." ✓ అది పరిహార-పరిహార; ఉపగమన-పరిహార అంటే మంచి, చెడు రెండు వైపులూ ఉన్న ఒకే లక్ష్యం.
✗ "లెవిన్ నాలుగు సంఘర్షణ రకాలను ఇచ్చాడు." ✓ లెవిన్ ఇచ్చినవి మూడు; ద్వంద్వ ఉపగమన-పరిహార తర్వాత చేర్చారు.
✗ "ఒత్తిడి అంతా చెడ్డదే." ✓ సెలీ సుఒత్తిడి సానుకూలమైనది; దుఃఒత్తిడి మాత్రమే హాని చేస్తుంది.
✗ "హోమ్స్-రాహే మాపనిలో అసహ్యకర జీవిత ఘటనలు మాత్రమే లెక్కలోకి వస్తాయి." ✓ వివాహం, అసాధారణ వ్యక్తిగత విజయం సహా ఏ మార్పైనా లెక్కలోకి వస్తుంది.
✗ "PSLES అమెరికన్ జీవిత ఘటనల మాపని." ✓ PSLES భారతీయ మాపని (సింగ్, కౌర్, కౌర్, 1984); అమెరికన్‌ది SRRS (హోమ్స్, రాహే, 1967).
✗ "రోజువారీ చికాకుల కంటే పెద్ద జీవిత ఘటనలే ఆరోగ్య సమస్యలను మెరుగ్గా అంచనా వేస్తాయి." ✓ రోజువారీ చికాకులే మెరుగైన సూచిక.

త్వరిత పునశ్చరణ

సర్దుబాటు = సొంత అవసరాలను పర్యావరణ డిమాండ్లతో సమతుల్యం చేయడం; అసర్దుబాటు = అలా చేయడంలో దీర్ఘకాల వైఫల్యం.
నిరాశ = అడ్డుకోబడిన లక్ష్యం; మూలాలు: పర్యావరణ, వ్యక్తిగత, సంఘర్షణ.
డాలర్డ్, మిల్లర్ 1939: నిరాశ → దూకుడు; ప్రతిగమనం, ఉపసంహరణ, స్థిరీకరణ, స్థానాంతరణం కూడా.
సంఘర్షణ = ఒకేసారి పరస్పర విరుద్ధ ప్రేరణలు.
లెవిన్: ఉపగమన-ఉపగమన, పరిహార-పరిహార, ఉపగమన-పరిహార (+ తర్వాత ద్వంద్వ ఉపగమన-పరిహార).
ఒత్తిడి = సమతౌల్యాన్ని భంగపరిచి ఎదుర్కొనే సామర్థ్యాన్ని మించిన ఘటనకు ప్రతిస్పందనలు.
సెలీ: సుఒత్తిడి (మంచి) vs దుఃఒత్తిడి (చెడు).
రకాలు: భౌతిక-పర్యావరణ (శబ్దం, రద్దీ), మానసిక (నిరాశ, సంఘర్షణ, అంతర్గత, సామాజిక ఒత్తిళ్లు), సామాజిక (కుటుంబంలో అనారోగ్యం, పొరుగువారు).
మూలాలు: జీవిత ఘటనలు, చికాకులు, విపత్కర ఘటనలు.
SRRS: హోమ్స్, రాహే 1967; PSLES: సింగ్, కౌర్, కౌర్ 1984 (భారత్); చికాకుల మాపని: కానర్, ఇతరులు 1981.

ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ (APPSC Paper I సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

లోతైన విశ్లేషణ

1. లెవిన్ క్షేత్ర సిద్ధాంతం. ప్రవర్తనను బలాల "జీవన ప్రదేశం (life space)"లో వ్యక్తి, పర్యావరణాల ప్రమేయంగా లెవిన్ చూశాడు, B = f(P, E). లక్ష్యాలకు ధనాత్మక లేదా రుణాత్మక ఆకర్షణ విలువ (valence) ఉంటుంది; దాదాపు సమాన బలం గల వ్యతిరేక బలాలు కలవడమే సంఘర్షణ. ఎన్.ఇ. మిల్లర్ (N.E. Miller) (1944, 1959) దీనిని కొలవగల ఉపగమన, పరిహార ప్రవణతలుగా మార్చాడు; ఆహారం వైపు లేదా విద్యుత్ షాక్ నుంచి దూరంగా లాగే బలాన్ని కొలిచిన పట్టీలు కట్టిన ఎలుకలతో దీనిని పరీక్షించారు (జె.ఎస్. బ్రౌన్ (J.S. Brown), 1948): లక్ష్యం దగ్గర పరిహార ప్రవణత మరింత ఏటవాలుగా పెరుగుతుంది, పెళ్లికి లేదా పరీక్షకు సరిగ్గా ముందు మనుషులు ఎందుకు "వెనుకడుగు వేస్తారో" ఇది వివరిస్తుంది.

2. జీవిత ఘటనలు అనారోగ్యాన్ని ఎందుకు బలహీనంగా మాత్రమే అంచనా వేస్తాయి. SRRS మొత్తాలకు, అనారోగ్యానికి మధ్య సహసంబంధం స్వల్పం (సుమారు 0.3). కారణాలు: మాపని కోరదగిన, కోరదగని ఘటనలను కలిపేస్తుంది, ప్రతి ఘటనను వ్యక్తి ఎలా అంచనా వేస్తాడో విస్మరిస్తుంది, మొత్తం సంవత్సరాన్ని గుర్తుచేసుకోమని అడుగుతుంది, అది మనుషులు సరిగా చేయలేరు. తర్వాతి మాపనులు (సరాసన్ (Sarason) జీవిత అనుభవాల సర్వే (Life Experiences Survey), 1978) ప్రతి ఘటనను మంచిదా చెడ్డదా, ఎంత తీవ్రంగా అని రేటింగ్ ఇవ్వనిస్తాయి; ప్రతికూల ఘటనలు ఆరోగ్యాన్ని మెరుగ్గా అంచనా వేస్తాయి.

3. దీర్ఘకాలిక ఒత్తిడి కారకాలు (chronic stressors). దీర్ఘకాలం కొనసాగే పరిస్థితులు (పేదరికం, అనారోగ్యంతో ఉన్న బంధువును చూసుకోవడం, సురక్షితం కాని పరిసరాలు, వివక్ష) ఎప్పుడూ ఒకే "ఘటన"గా కనిపించకపోవచ్చు, కానీ ఒత్తిడి ప్రతిస్పందనను నిరంతరం కొనసాగేలా చేస్తాయి. సామాజిక కార్యకర్తలు, ప్రొబేషన్ అధికారులు తమ దగ్గరకు వచ్చే చాలామంది జీవితాలలో వీటిని చూస్తారు.

4. అనుకూలతమ ఒత్తిడి (optimal stress). సెలీ సుఒత్తిడి యెర్కిస్-డాడ్సన్ (Yerkes-Dodson) తలకిందుల U (MAB-EI-02)తో ముడిపడి ఉంటుంది: ఒత్తిడి మరీ తక్కువైతే విసుగు, బలహీన పనితీరు (అల్ప ఒత్తిడి (hypostress)), మరీ ఎక్కువైతే కుప్పకూలడం (అధిక ఒత్తిడి (hyperstress)).

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.