TGPSC MPSO / ASO · Telangana geography and demography · Location, physiography and climate

స్థానం, సరిహద్దులు, విస్తీర్ణం, 33 జిల్లాలు: పటం 10 నుంచి 33కు ఎలా మారింది

తెలంగాణ దక్కన్ పీఠభూమిపై ఉన్న భూపరివేష్టిత (landlocked) రాష్ట్రం; విస్తీర్ణం సుమారు 1,12,077 చ.కి.మీ. (భారతదేశంలో 11వ స్థానం); సరిహద్దుల్లో మహారాష్ట్ర, ఛత్తీస్‌గఢ్, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉన్నాయి. 2014 జూన్ 2న 10 జిల్లాలతో మొదలైంది; 2016 అక్టోబర్ 11న 31కి, 2019 ఫిబ్రవరి 17న 33కి పెరిగింది.

ముఖ్య వాస్తవాలు

  • ఏర్పాటు: 2014 జూన్ 2, భారతదేశంలో 29వ రాష్ట్రం; ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014 (Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014) ప్రకారం ఏర్పడింది. ఇది అతి పిన్న వయసు రాష్ట్రం.
  • రాజధాని: హైదరాబాద్. అధికార భాష: తెలుగు; ఉర్దూ రెండో అధికార భాష.
  • స్థానం: దక్షిణ భారతదేశం, దక్కన్ పీఠభూమి (Deccan plateau) మీద; ఉత్తర, తూర్పు అర్ధగోళాల్లో.
  • విస్తరణ: సుమారు 15°50′ ఉ. నుంచి 19°55′ ఉ. అక్షాంశం, 77°14′ తూ. నుంచి 81°19′ తూ. రేఖాంశం (రాష్ట్ర రిఫరెన్స్ పుస్తకాలు).
  • విస్తీర్ణం: 1,12,077 చ.కి.మీ. (రాష్ట్ర పోర్టల్), భారతదేశంలో సుమారు 3.4%. విస్తీర్ణంలో 11వ పెద్ద రాష్ట్రం.
  • జనాభా (జనగణన 2011): సుమారు 3.50 కోట్లు, రాష్ట్రాల్లో 12వ స్థానం.
  • సరిహద్దులు: మహారాష్ట్ర (ఉత్తరం, వాయవ్యం), ఛత్తీస్‌గఢ్ (ఈశాన్యం), కర్ణాటక (పశ్చిమం), ఆంధ్రప్రదేశ్ (తూర్పు, దక్షిణం). నాలుగు పొరుగు రాష్ట్రాలు; తీరరేఖ లేదు.
  • జిల్లాలు: 2014 జూన్‌లో 10 → 2016 అక్టోబర్ 11న 31 (21 కొత్తవి) → 2019 ఫిబ్రవరి 17న 33 (ములుగు, నారాయణపేట).
  • విస్తీర్ణంలో అతి పెద్ద జిల్లా: భద్రాద్రి కొత్తగూడెం లేదా నల్గొండ (ఆధారాలు భిన్నంగా చెబుతాయి; వివరణ చూడండి). అతి చిన్నది: హైదరాబాద్ (సుమారు 217 చ.కి.మీ.).
  • పరిపాలనా విభాగాలు (రాష్ట్ర పోర్టల్, 2026 అక్టోబర్‌లో చూసినది): 33 జిల్లాలు, 74 రెవెన్యూ డివిజన్లు, 612 రెవెన్యూ మండలాలు. మండలాల సంఖ్య ఆధారాన్ని, తేదీని బట్టి మారుతుంది (వివరణ 8 చూడండి).

వివరణ

1. తెలంగాణ ఎక్కడ ఉంది

  • తెలంగాణ దక్కన్ పీఠభూమి లోపలి భాగంలో, ఉత్తరాన గోదావరి, దక్షిణాన కృష్ణా నదుల మధ్య ఉంది.
  • ఇది భూపరివేష్టిత రాష్ట్రం. దగ్గరి సముద్రం బంగాళాఖాతం తూర్పున ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతల ఉంది.
  • దీని ఆకారాన్ని తరచూ నైరుతి వైపు సన్నని కొన ఉన్న స్థూల త్రిభుజంగా వర్ణిస్తారు.
  • కర్కట రేఖ (Tropic of Cancer) (23½° ఉ.) దీని గుండా పోదు; రాష్ట్రం మొత్తం దానికి దక్షిణాన ఉన్న ఉష్ణమండల పట్టీలో ఉంది.

2. విస్తీర్ణం, 2014లో మండలాల బదిలీ

  • జనగణన 2011 పది తెలంగాణ జిల్లాల విస్తీర్ణాన్ని సుమారు 1,14,840 చ.కి.మీ.గా లెక్కించింది.
  • గోదావరిపై పోలవరం ప్రాజెక్టు నిర్మాణం కోసం కేంద్రం మొదట 2014 మే 29న ఆర్డినెన్స్ జారీ చేసింది. తర్వాత పార్లమెంటు ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ (సవరణ) చట్టం, 2014 (Andhra Pradesh Reorganisation (Amendment) Act, 2014)ను ఆమోదించింది (లోక్‌సభ జూలై 11, రాజ్యసభ జూలై 14, ఆమోదం 2014 జూలై 17); ఇది 2014 మే 29 నుంచి అమలులో ఉన్నట్లు పరిగణిస్తారు.
  • దీని ద్వారా అప్పటి ఖమ్మం జిల్లాలోని ఏడు మండలాలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు వెళ్లాయి:
మండలంబదిలీ
కూనవరం, చింతూరు, వరరామచంద్రాపురం, వేలేరుపాడు, కుక్కునూరుమొత్తం మండలం
భద్రాచలంభద్రాచలం పట్టణం (రెవెన్యూ గ్రామం) తప్ప మిగతా అంతా
బూర్గంపాడుకొంత భాగం (కొన్ని గ్రామాలు)
  • పక్కనే ఉన్న చర్ల, దుమ్ముగూడెం, అశ్వారావుపేట వంటి మండలాలు తెలంగాణలోనే ఉన్నాయి (నేడు భద్రాద్రి కొత్తగూడెం జిల్లాలో).
  • పుస్తకాల ప్రకారం 327 రెవెన్యూ గ్రామాలు, 87 గ్రామ పంచాయతీలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు వెళ్లాయి; రాష్ట్ర విస్తీర్ణం 1,12,077 చ.కి.మీ.కు తగ్గింది.
  • శబరి వైపు ఉన్న ఈ మండలాల వల్ల పాత ఖమ్మం జిల్లాకు ఒడిశాతో (మల్కన్‌గిరి) చిన్న సరిహద్దు ఉండేదని రాష్ట్ర రిఫరెన్స్ పుస్తకాలు చెబుతాయి. పాత రేఖ ఏదైనా, నేటి తెలంగాణకు ఒడిశాతో ఎక్కడా సరిహద్దు లేదు: రాష్ట్ర పోర్టల్ మహారాష్ట్ర, ఛత్తీస్‌గఢ్, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లను మాత్రమే చూపుతుంది.

3. నాలుగు పొరుగు రాష్ట్రాలు, సరిహద్దు జిల్లాలు

పొరుగు రాష్ట్రందిశసరిహద్దు జిల్లాలు (సంఖ్య)
మహారాష్ట్రఉత్తరం, వాయవ్యంఆదిలాబాద్, కుమురం భీమ్ ఆసిఫాబాద్, మంచిర్యాల, నిర్మల్, నిజామాబాద్, కామారెడ్డి, జయశంకర్ భూపాలపల్లి (7)
ఛత్తీస్‌గఢ్ఈశాన్యంజయశంకర్ భూపాలపల్లి, ములుగు, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం (3)
కర్ణాటకపశ్చిమంకామారెడ్డి, సంగారెడ్డి, వికారాబాద్, నారాయణపేట, జోగులాంబ గద్వాల్ (5)
ఆంధ్రప్రదేశ్తూర్పు, దక్షిణంభద్రాద్రి కొత్తగూడెం, ఖమ్మం, సూర్యాపేట, నల్గొండ, నాగర్‌కర్నూల్, వనపర్తి, జోగులాంబ గద్వాల్ (7)
  • జాబితాలు ఇటీవలి (2026-27) పుస్తకాల ప్రకారం; కొన్ని పుస్తకాలు మహబూబ్‌నగర్‌ను కూడా కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ సరిహద్దు జిల్లాగా లెక్కిస్తాయి. ఒక్కొక్కటి ఒక్కసారే లెక్కిస్తే 18 జిల్లాలు మరో రాష్ట్రాన్ని తాకుతాయి; 15 లోపలి జిల్లాలు (హైదరాబాద్, మేడ్చల్–మల్కాజ్‌గిరి, రంగారెడ్డి, కరీంనగర్ మొదలైనవి).
  • ఛత్తీస్‌గఢ్‌తో అతి తక్కువ సరిహద్దు జిల్లాలు (3).
  • రెండు రాష్ట్రాలను తాకే జిల్లాలు: కామారెడ్డి (మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక), జోగులాంబ గద్వాల్ (కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్), భద్రాద్రి కొత్తగూడెం (ఛత్తీస్‌గఢ్, ఆంధ్రప్రదేశ్), జయశంకర్ భూపాలపల్లి (మహారాష్ట్ర, ఛత్తీస్‌గఢ్).
  • చివరి అంచు జిల్లాలు: ఉత్తరం ఆదిలాబాద్; దక్షిణం జోగులాంబ గద్వాల్ (అలంపూర్ ప్రాంతం); తూర్పు భద్రాద్రి కొత్తగూడెం. పశ్చిమ అంచును కర్ణాటక సరిహద్దు వెంబడి ఉన్న అనేక జిల్లాలు పంచుకుంటాయి.

4. అతి పెద్ద, అతి చిన్న జిల్లాలు

  • రెండు అతి పెద్ద జిల్లాలు భద్రాద్రి కొత్తగూడెం, నల్గొండ; ఒక్కొక్కటి 7,000 చ.కి.మీ. కంటే కొంచెం ఎక్కువ. ఆధారాలు వీటికి వేర్వేరు స్థానాలు ఇస్తాయి:
    • 2016 జిల్లా గణాంకాలు (చాలా జాబితాలు వాడేవి): భద్రాద్రి కొత్తగూడెం 7,483 చ.కి.మీ., నల్గొండ 7,122 చ.కి.మీ.
    • కొన్ని 2026-27 పుస్తకాలు పేర్కొన్న గణాంకాలు: నల్గొండ 7,222.78, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం 7,015.69 చ.కి.మీ.
  • తర్వాతి స్థానాల్లో నాగర్‌కర్నూల్, రంగారెడ్డి ఉన్నాయి.
  • అతి చిన్నది: హైదరాబాద్ (సుమారు 217 చ.కి.మీ.), తర్వాత మేడ్చల్–మల్కాజ్‌గిరి (సుమారు 1,060–1,084 చ.కి.మీ.).
  • సగటు జిల్లా విస్తీర్ణం సుమారు 11,208 చ.కి.మీ. (10 జిల్లాలు) నుంచి సుమారు 3,400 చ.కి.మీ.కు (33 జిల్లాలు) తగ్గింది.

5. జిల్లాల పటం ఎలా మారింది

కాలంజిల్లాలుముఖ్య మార్పు
హైదరాబాద్ రాష్ట్రం (1956 వరకు)16 (తెలంగాణలో 8)తెలంగాణ: హైదరాబాద్ (అత్రాఫ్-ఎ-బల్దా), మెదక్, నిజామాబాద్, మహబూబ్‌నగర్, నల్గొండ, వరంగల్, కరీంనగర్, ఆదిలాబాద్
1953 అక్టోబర్ 1తెలంగాణలో 9వరంగల్ నుంచి ఖమ్మం ఏర్పాటు
1978 ఆగస్టు 15తెలంగాణలో 10హైదరాబాద్ విభజన; హైదరాబాద్ గ్రామీణ (తర్వాత రంగారెడ్డి) ఏర్పాటు
2014 జూన్ 210తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పాటు
2016 అక్టోబర్ 113121 కొత్త జిల్లాలు (విజయదశమి)
2019 ఫిబ్రవరి 1733ములుగు, నారాయణపేట
2021 ఆగస్టు 1233వరంగల్ అర్బన్, వరంగల్ రూరల్ పునర్వ్యవస్థీకరణ (కొన్ని మండలాలు మారాయి); పేర్లు హనుమకొండ, వరంగల్గా మార్పు
  • 1956లో 8 తెలంగాణ జిల్లాలు ఆంధ్ర రాష్ట్రంతో కలిసి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడింది; మరాఠీ జిల్లాలు బొంబాయి రాష్ట్రానికి, కన్నడ జిల్లాలు మైసూరు రాష్ట్రానికి వెళ్లాయి.

6. 2016 పునర్వ్యవస్థీకరణ (10 → 31)

  • చట్టపరమైన ఆధారం: తెలంగాణ జిల్లాల (ఏర్పాటు) చట్టం, 1974 (Telangana Districts (Formation) Act, 1974)లోని సెక్షన్ 3 (పాత ఆంధ్రప్రదేశ్ చట్టం, తెలంగాణకు అనుగుణంగా మార్చినది). ప్రతి జిల్లా తెలంగాణ గెజిట్‌లో దాని సొంత 2016 అక్టోబర్ 11 తేదీ గల జీవో ఎంఎస్ (G.O. Ms.) (రెవెన్యూ, DA-CMRF) ద్వారా ఏర్పడింది (ఉదాహరణకు నం. 231 వరంగల్ అర్బన్, నం. 223 నిర్మల్, నం. 244 జోగులాంబ గద్వాల్).
  • దశలు (2016):
    1. ప్రధాన కార్యదర్శి నేతృత్వంలోని అధికారుల కమిటీ జిల్లాలు, రెవెన్యూ డివిజన్లు, మండలాలను అధ్యయనం చేసింది.
    2. ఉప ముఖ్యమంత్రి (రెవెన్యూ) మహమ్మద్ మహమూద్ అలీ నేతృత్వంలోని కేబినెట్ ఉపసంఘం నివేదిక ఇచ్చింది; 2016 ఆగస్టు 22 ముసాయిదా నోటిఫికేషన్ 17 కొత్త జిల్లాలను (మొత్తం 27) ప్రతిపాదించింది.
    3. అభ్యంతరాలు, స్థానిక డిమాండ్ల తర్వాత 2016 అక్టోబర్ ప్రారంభంలో కె. కేశవరావు (రాజ్యసభ ఎంపీ; మహమూద్ అలీ సభ్యుడు) నేతృత్వంలో ఉన్నత స్థాయి కమిటీ ఏర్పాటైంది; ఇది మరో నాలుగు జిల్లాల డిమాండ్లను పరిశీలించింది: సిరిసిల్ల, జనగామ, గద్వాల్, ఆసిఫాబాద్.
    4. నాలుగూ చేర్చారు: 2016 అక్టోబర్ 11 తుది జీవోలు 21 కొత్త జిల్లాలను ఏర్పాటు చేశాయి (వాటిలో రాజన్న సిరిసిల్ల, జనగామ, జోగులాంబ గద్వాల్, కుమురం భీమ్ ఆసిఫాబాద్).
  • 2016లో పది పాత జిల్లాలు ఎలా విడిపోయాయి (ప్రధాన మాతృ జిల్లా; కొన్ని మండలాలు సరిహద్దులు దాటి మారాయి):
పాత జిల్లా2016 అక్టోబర్ 11 తర్వాత జిల్లాలుకొత్తవి
ఆదిలాబాద్ఆదిలాబాద్, నిర్మల్, మంచిర్యాల, కుమురం భీమ్ ఆసిఫాబాద్3
కరీంనగర్కరీంనగర్, జగిత్యాల, పెద్దపల్లి, రాజన్న సిరిసిల్ల3
వరంగల్వరంగల్ అర్బన్, వరంగల్ రూరల్, జనగామ, జయశంకర్ భూపాలపల్లి, మహబూబాబాద్4
మహబూబ్‌నగర్మహబూబ్‌నగర్, నాగర్‌కర్నూల్, వనపర్తి, జోగులాంబ గద్వాల్3
మెదక్మెదక్, సంగారెడ్డి, సిద్దిపేట2
రంగారెడ్డిరంగారెడ్డి, వికారాబాద్, మేడ్చల్–మల్కాజ్‌గిరి2
నల్గొండనల్గొండ, సూర్యాపేట, యాదాద్రి భువనగిరి2
నిజామాబాద్నిజామాబాద్, కామారెడ్డి1
ఖమ్మంఖమ్మం, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం1
హైదరాబాద్హైదరాబాద్ (మార్పు లేదు)0
  • అదే సమయంలో వెలువడిన సమాచారం: సుమారు 25 కొత్త రెవెన్యూ డివిజన్లు, 125 కొత్త మండలాలు, కొత్త పోలీసు కమిషనరేట్లు.
  • వరంగల్ అత్యధిక ముక్కలుగా (ఐదు జిల్లాలు) విడిపోయింది. మహబూబ్‌నగర్ 2016లో నాలుగుగా విడిపోయి, 2019లో నారాయణపేటను కోల్పోయింది.

7. 2019 జిల్లాలు (31 → 33)

  • ముసాయిదా నోటిఫికేషన్ 2018 డిసెంబర్ 31; తుది జీవోలు 2019 ఫిబ్రవరి 16 తేదీతో (ములుగుకు జీవో ఎంఎస్ నం. 18; నారాయణపేటకు నం. 19); జిల్లాలు 2019 ఫిబ్రవరి 17 నుంచి పని ప్రారంభించాయి.
  • ములుగు జయశంకర్ భూపాలపల్లి నుంచి; నారాయణపేట ప్రధానంగా మహబూబ్‌నగర్ నుంచి ఏర్పడ్డాయి.

8. జిల్లా కంటే దిగువ విభాగాలు (తేదీతో)

  • రాష్ట్ర పోర్టల్: 74 రెవెన్యూ డివిజన్లు, 612 రెవెన్యూ మండలాలు, 12,769 గ్రామ పంచాయతీలు, 10,434 రెవెన్యూ గ్రామాలు (జనగణన 2011).
  • ఎనిమిది జిల్లాల్లో 13 కొత్త రెవెన్యూ మండలాలను 2022 సెప్టెంబర్ 26న తుదిగా నోటిఫై చేశారు (1974 చట్టంలోని సెక్షన్ 3 కింద); అప్పుడు పత్రికలు మొత్తాన్ని సుమారు 620గా పేర్కొన్నాయి. ఆ తర్వాత మరిన్ని మండలాలు నోటిఫై అయ్యాయి. అర్థ, గణాంక శాఖ (Directorate of Economics and Statistics) తన 2025-26 వర్షపాత దత్తాంశంలో 621 మండలాలు లెక్కించింది (సామాజిక-ఆర్థిక ముఖచిత్రం 2026), అయితే రాష్ట్ర పోర్టల్ ఇంకా 612 చూపుతోంది. సమాధానంలో తాజా అధికారిక సంఖ్యను వాడి, దాని ఆధారం, తేదీ చెప్పండి.
  • హైదరాబాద్‌కు జిల్లా పరిషత్ లేదు (పూర్తిగా పట్టణ ప్రాంతం); 32 జిల్లా పరిషత్‌లు ఉన్నాయి.

తరచూ చేసే పొరపాట్లు

  • ✗ "తెలంగాణ విస్తీర్ణం 1,14,840 చ.కి.మీ." ✓ అది పది జిల్లాలకు జనగణన 2011 సంఖ్య; 2014 పోలవరం బదిలీ తర్వాత అది 1,12,077 చ.కి.మీ.
  • ✗ "తెలంగాణకు ఒడిశాతో సరిహద్దు ఉంది." ✓ దీనికి నాలుగు రాష్ట్రాలతో సరిహద్దు ఉంది: మహారాష్ట్ర, ఛత్తీస్‌గఢ్, కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్.
  • ✗ "విస్తీర్ణంలో తెలంగాణ 12వ పెద్ద రాష్ట్రం." ✓ విస్తీర్ణంలో 11వ; జనాభాలో 12వ (జనగణన 2011).
  • ✗ "ములుగు, నారాయణపేట 2016 నాటి 21 జిల్లాల్లో ఉన్నాయి." ✓ అవి 2019 ఫిబ్రవరి 17న వచ్చి, మొత్తాన్ని 33కు చేర్చాయి.
  • ✗ "2016లో 21 జిల్లాలు ఏర్పడి మొత్తం 33 అయ్యాయి." ✓ 2016లో 10 + 21 = 31; 33 2019లో మాత్రమే.
  • ✗ "కర్ణాటక తెలంగాణకు తూర్పున ఉంది." ✓ కర్ణాటక పశ్చిమాన; ఆంధ్రప్రదేశ్ తూర్పు, దక్షిణాన.
  • ✗ "హనుమకొండను 2016లో కొత్త జిల్లాగా ఏర్పాటు చేశారు." ✓ 2016లో అది వరంగల్ అర్బన్; 2021 ఆగస్టులో దాని పేరు హనుమకొండగా మారింది.
  • ✗ "ఖమ్మం 1956 తర్వాత ఏర్పడింది." ✓ హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో 1953 అక్టోబర్ 1న వరంగల్ నుంచి ఖమ్మం ఏర్పడింది.
  • ✗ "రాజధాని కాబట్టి హైదరాబాద్ అతి పెద్ద జిల్లా." ✓ విస్తీర్ణంలో హైదరాబాద్ అతి చిన్న జిల్లా (సుమారు 217 చ.కి.మీ.).

త్వరిత పునశ్చరణ

  • 29వ రాష్ట్రం, 2014 జూన్ 2; రాజధాని హైదరాబాద్; భూపరివేష్టితం, దక్కన్ పీఠభూమి.
  • సుమారు 15°50′–19°55′ ఉ., 77°14′–81°19′ తూ.
  • విస్తీర్ణం 1,12,077 చ.కి.మీ. (భారతదేశంలో 3.4%), 11వ స్థానం; జనాభాలో 12వ (2011).
  • పొరుగు రాష్ట్రాలు: మహారాష్ట్ర (ఉ., వాయవ్యం), ఛత్తీస్‌గఢ్ (ఈశాన్యం), కర్ణాటక (ప.), ఆంధ్రప్రదేశ్ (తూ., ద.).
  • పోలవరం కోసం ఏడు ఖమ్మం మండలాలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు: సవరణ చట్టం 2014 (ఆమోదం 2014 జూలై 17).
  • ఖమ్మం జిల్లా 1953 అక్టో 1; రంగారెడ్డి 1978 ఆగ 15.
  • 2016 అక్టో 11న 10 → 31 (జిల్లాల (ఏర్పాటు) చట్టం 1974, సె.3) → 2019 ఫిబ్ర 17న 33 (ములుగు, నారాయణపేట).
  • వరంగల్ అర్బన్ → హనుమకొండ, వరంగల్ రూరల్ → వరంగల్ (2021 ఆగ 12).
  • 2016 కమిటీలు: ప్రధాన కార్యదర్శి అధికారుల కమిటీ → మహమూద్ అలీ కేబినెట్ ఉపసంఘం (17 జిల్లాల ముసాయిదా, 2016 ఆగ 22) → కె. కేశవరావు కమిటీ (మరో 4).
  • అతి చిన్న జిల్లా హైదరాబాద్; అతి పెద్దది భద్రాద్రి కొత్తగూడెం / నల్గొండ.
ఇంకా లోతుగా: లోతైన విశ్లేషణ, మెయిన్స్ రాత (TGPSC MPSO / ASO సాధారణంగా అడిగే స్థాయి కంటే ఎక్కువ)

లోతైన విశ్లేషణ

  • ఇన్ని జిల్లాలు ఎందుకు? పరిపాలనను ప్రజలకు దగ్గర చేయడం, సంక్షేమాన్ని వేగంగా అందించడం ప్రకటిత లక్ష్యాలు. 2016కు ముందు తెలంగాణ సగటు జిల్లా భారతదేశంలోని అతి పెద్ద జిల్లాల్లో ఒకటి (సుమారు 35 లక్షల మంది). 2019 తర్వాత సగటు సుమారు 10–11 లక్షల మందికి తగ్గింది.
  • లాభనష్టాలు. చిన్న జిల్లాలు అధికారులను ప్రజలకు దగ్గర చేశాయి. కానీ కొత్త కార్యాలయాలు, సిబ్బంది, జిల్లావారీ గణాంకాలు అవసరమయ్యాయి. 2016కు ముందు, తర్వాతి జిల్లా దత్తాంశాన్ని తిరిగి సమూహపరచకుండా పోల్చలేం. కొత్త జిల్లాలకు జనగణన 2011 గణాంకాలను మండలాల వారీగా మళ్లీ లెక్కించారు.
  • ప్రకటన స్థాయి అంశాలు.
    • 1,12,077 చ.కి.మీ. 2014 బదిలీ తర్వాతి విస్తీర్ణం; 1,14,840 చ.కి.మీ. బదిలీకి ముందు పది జిల్లాలకు జనగణన 2011 సంఖ్య.
    • తెలంగాణకు నాలుగు రాష్ట్రాలతో సరిహద్దు ఉంది, ఐదు కాదు. ఒడిశా ఇప్పుడు పొరుగు రాష్ట్రం కాదు. మధ్యప్రదేశ్ ఎప్పుడూ కాదు.
    • 2016 జిల్లాలు జిల్లాల (ఏర్పాటు) చట్టం, 1974 కింద, 2016 అక్టోబర్ 11న జిల్లాకు ఒక జీవో చొప్పున ఏర్పడ్డాయి.
    • ములుగు, నారాయణపేట: జీవోల తేదీ ఫిబ్రవరి 16, అమలు 2019 ఫిబ్రవరి 17.
    • హనుమకొండ, వరంగల్ పేర్లు 2021 ఆగస్టు నుంచి; "వరంగల్ అర్బన్/రూరల్" 2016–2021 నాటి పేర్లు.
    • ఖమ్మం 1953 నాటిది, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడక ముందే; రంగారెడ్డి 1978 నాటిది.
  • అత్యధిక, అత్యల్ప జిల్లా విస్తీర్ణాలు. రెండు అధికారిక విస్తీర్ణ గణాంకాలు ఉన్నందున "అతి పెద్ద జిల్లా" అని అడిగితే సురక్షిత సమాధానం భద్రాద్రి కొత్తగూడెం (చాలా జాబితాలు వాడే 2016 గెజిట్ కాలపు సంఖ్య); నల్గొండ దగ్గరి రెండో స్థానం. ప్రతి ఆధారంలోనూ హైదరాబాద్ అతి చిన్నది.

మెయిన్స్ రాత

  • చట్రం: మొదటి ఐదేళ్లలోనే తెలంగాణ పటాన్ని రెండుసార్లు మళ్లీ గీశారు. పాత జిల్లాలు భారతదేశంలోనే అతి పెద్దవాటిలో ఉన్న రాష్ట్రంలో ప్రభుత్వాన్ని ప్రజలకు దగ్గర చేయడమే చిన్న జిల్లాల ఉద్దేశం.
  • అనుకూల వాదనలు: ఫిర్యాదుల వేగవంతమైన పరిష్కారం; జిల్లా కేంద్రానికి తక్కువ ప్రయాణం; గిరిజన, వెనుకబడిన ప్రాంతాలపై ప్రత్యేక దృష్టి (కుమురం భీమ్ ఆసిఫాబాద్, ములుగు, భద్రాద్రి కొత్తగూడెం); పథకాల మెరుగైన పర్యవేక్షణ.
  • వ్యతిరేక వాదనలు లేదా జాగ్రత్తలు: కొత్త కార్యాలయాలు, సిబ్బంది ఖర్చు; మొదట్లో జిల్లా స్థాయి సామర్థ్యం తక్కువ; దత్తాంశ శ్రేణిలో విరామం; సరిహద్దులు కొంతవరకు స్థానిక డిమాండ్‌తో గీసినవి.
  • దత్తాంశ అంశాలు: 10 → 31 (2016 అక్టోబర్ 11) → 33 (2019 ఫిబ్రవరి 17); విస్తీర్ణం 1,12,077 చ.కి.మీ.; 74 రెవెన్యూ డివిజన్లు (రాష్ట్ర పోర్టల్); అర్థ, గణాంక శాఖ 2025-26 దత్తాంశంలో 621 మండలాలు.
  • నమూనా ప్రారంభ వాక్యం: "తెలంగాణలోని 33 జిల్లాలు భారతదేశంలో ఒకే రోజు జరిగిన అతి పెద్ద పరిపాలనా పునర్వ్యవస్థీకరణల్లో ఒకదాని ఫలితం: 2016 అక్టోబర్ 11న 21 కొత్త జిల్లాలు."

మూలాలు: Telangana Gazette, Revenue (DA-CMRF) final notifications of 11 October 2016 under section 3 of the Telangana Districts (Formation) Act, 1974 (e.g. G.O. Ms. Nos. 223, 224, 231, 232, 234, 235, 242, 244); Telangana Gazette Extraordinary, 16 February 2019, Mulugu district final notification (G.O. Ms. No. 18, Revenue (DA-CMRF)); RBI lead-bank notification citing G.O. Ms. Nos. 18 and 19 of 16 February 2019; Andhra Pradesh Reorganisation Act, 2014 and the Andhra Pradesh Reorganisation (Amendment) Act, 2014 (assent 17 July 2014, deemed in force from 29 May 2014); Census of India 2011 (state totals as recast for Telangana); Final notification on Hanumakonda and Warangal districts (12 August 2021); preliminary notification of 12 July 2021; Final notifications for 13 new revenue mandals, 26 September 2022

చివరిగా సరిచూసిన తేదీ: 2026-10-29.

ఈ అంశాన్ని ప్రాక్టీస్ చేయండి. Medha AI యాప్‌లో సమాధానాల వివరణతో ప్రశ్నలు.

యాప్‌లో ప్రాక్టీస్ చేయండి ఇంగ్లిష్‌లో చదవండి

అన్ని తెలుగు నోట్స్ · All Location, physiography and climate notes · TGPSC MPSO / ASO notes · ఉచితంగా మొదలుపెట్టండి

Medha AI writes its own notes and checks them against the sources listed. Medha AI is an independent preparation service. It is not affiliated with, endorsed by or connected to APPSC, TGPSC (formerly TSPSC), MPSC, UPSC or any other commission or government body.